گذار به موج سوم جامعه شناسی

در آغاز کتاب گذار به موج سوم جامعه شناسی، می‌خوانیم: فهرست مطالب دیباچه .. یازده مقدمه .. پانزده بخش اول: گفتار در روش فصل اول: درآمدی بر اصول نظریه‏پردازی اجتماعی … 3 رویکرد اثباتی (موج اول جامعه‌شناسی: جامعه‌شناسی اثباتی یا علت‌کاو) 12 رویکرد تفسیری (موج دوم جامعه‌شناسی: جامعه‌شناسی تفسیری یا معناکاو) 16 تفاوت‏های رویکرد موج اول اثبات‏گرایی و موج دوم تفسیرگرایی.. 20 فصل دوم: نظریه‏های جامعه‏شناسی  در امریکا  و اروپا 23 نظریه‏های جامعه‏شناسی در امریکا 23 نظریه‏های جامعه‏شناسی در اروپا 26 فصل سوم: شباهت‏ها و تفاوت‏های دو دیدگاه خرد -‏کلان و ساختار- عاملیت    29 شباهت‏ها 30 تفاوت‏ها 31 فصل چهارم: تعامل‏گرایی … 33 بخش دوم: تبارشناسی مکتب‏های کنش‏گرا و ساختارگرا فصل پنجم: خاستگاه نظریۀ کنش ….. 39 ماکس وبر. 43 تالکوت پارسونز. 45 فصل ششم: مکتب‏های جامعه‏شناختی کنش‏گرا 49 نظریۀ کنش متقابل نمادین.. 49 نظریۀ تضاد. 52 نظریۀ مبادله. 53 جامعه‏شناسی پدیدارشناختی.. 54 روش‏شناسی مردم‏نگر. 55 نظریة انتخاب عقلانی.. 57 مکتب اصالت وجود. 58 فصل هفتم: خاستگاه نظریۀ ساختارگرا 61 دوسوسور 61 اشتراوس…. 63 فصل هشتم: مکتب‏های جامعه‏شناختی ساختارگرا 65 مارکسیسم.. 65 انواع مارکسیسم.. 66 مارکسیسم ساختاری.. 68 لوئی آلتوسر. 68 لوکاچ  69 مکتب فرانکفورت… 70 نظریۀ انتقادی.. 71 فصل نهم: تعامل‏گرایان … 75 بخش سوم: آنتونی گیدنز زندگی‏نامه . 81 روش‏شناسی.. 82 فصل دهم: کنش از منظر گیدنز . 85 فصل یازدهم: ساختار از منظر گیدنز . 91 بخش چهارم: پیر بوردیو زندگی‏نامه . 103 روش‏شناسی.. 108 فصل دوازدهم: کنش از منظر بوردیو . 109 فصل سیزدهم: ساختار از منظر بوردیو . 117 بخش پنجم: یورگن هابرماس زندگی‏نامه . 125 روش‏شناسی.. 128 فصل چهاردهم: کنش از منظر هابرماس ….. 131 جهان‏ زیست… 135 عقلانیت… 140 زبان.. 143 گفتمان.. 145 فصل پانزدهم: ساختار از منظر هابرماس ….. 149 بخش ششم: تعامل کنش و ساختار در اندیشه‏های گیدنز ، بوردیو  و هابرماس فصل شانزدهم: ساخت‏یابی  (ساختمندی) . 165 فصل هفدهم: ساختارگرایی  تکوینی … 171 فصل هجدهم: کنش ارتباطی … 177 فصل نوزدهم: شباهت‏ها و تفاوت‏ها در اندیشه‏های گیدنز ، بوردیو  و هابرماس ….. 185 الف. شباهت‏ها 185 ب. تفاوت‏ها 191 نتیجه‏گیری 193 فهرست منابع 209 نمایه   221 دیباچه مفاهیمی چون کنش، کنشگر، فرد، عامل، فاعل، کارگزار، شخص، سوژه، و ذهن در برابر دانش‏واژه‏هایی مانند ساختار، جمع، جامعه، نظام، ابژه و عین مفاهیمی مهم و ارزشمندند که ذهن و اندیشۀ انسان را به خود معطوف داشته‏اند و همواره با هم یا در مقابل هم فرض گردیده‏اند. وقتی سخن از فرد در مقام عامل پیش آید، به‏طور حتم، ملزومات تقاضاهای عامل و کنشگر، عوامل تحقق، یا موانع و محدودیت‏ها در مقابل این تقاضاها نیز مطرح می‏گردد. فردباوری و جامعه‏محوری، ذیل تعبیرهای متفاوت، از دیرباز مشغلۀ ذهنی اندیشمندان و فیلسوفان اجتماعی بوده است و به منزلۀ دو دیدگاه متمایز در هر دورة تاریخی طرفدارانی داشته‏اند؛ به‏ویژه از سدۀ نوزدهم به بعد، نظریه‏های اجتماعی گوناگونی حول این دو رویکرد شکل گرفته‏اند. این مسئله که فرد بر جامعه تقدم دارد، یا جامعه بر فرد، اینکه اندیشه، نیت و ذهن است که ارجح است، یا واقعیت، تجربه و عینیت، و مفاهیمی از این گونه موجب شکل‏گیری مکتب‏های متفاوتی چون لیبرالیسم (اراده‏گرایان و اختیارگرایان)، یا مارکسیسم (جبرباوران و ساختارگرایان) گردید. توانایی کنشگر برای کنش آگاهانه و ارادة آزاد، و جامعه به منزلۀ بستر شکل‏گیری تقاضاهای کنشگران در قرن بیستم پررنگ‏تر شد و نظریه‏پردازانی چون مارکس، هگل، وبر، دورکیم، پارسونز، شوتز، مید، هوسرل، و دیگران بدان پرداختند. شکل متأخرتر آن نیز در آرای نظریه‏پردازانِ پس از نیمۀ دوم قرن بیستم و سرانجام ربع آخر قرن بیستم، یعنی کسانی چون آنتونی گیدنز، پیر بوردیو و یورگن هابرماس دیده می‏شود. همانندی‏های این دو مفهوم نیز موضوع اندیشۀ این نظریه‏پردازان است. به باور ایشان، حالتی رجعی، دیالکتیکی و بازگشتی میان دو مفهوم برقرار است، نه دوگانگی و افتراق؛ زیرا نه آمال کنشگران بدون بستری برای حصول برآورده می‏شود، نه سیاست‏های نظام و جامعه بدون به‏کارگیری خواست و اختیار کنشگر اجراشدنی خواهد بود. بنابراین، بر یگانگی کنش و ساختار تأکید می‏ورزند. طرفداران کنش در زمرة اختیارگرایان، و ساختارباوران در زمرة جبرگرایان، که قائل به منفعل بودن کنشگرند، قرار می‏گیرند. گفتنی است که صاحب‏نظران مذکور باورمندان به هر یک از دو رهیافت را تقلیل‏گرا می‏خوانند و خود در صدد رفع کاستی‏های آن‏ها برمی‏آیند. از نظر آن‏ها، هر دو گونه علوم طبیعی و علوم اجتماعی برای پویایی و تبیین نظریه‏های خود به دیگری نیازمندند و نباید عام