گزیده اشعار شورانگیز میخاییل یوری یویچ لرمانتوف

منتقد مشهور در اكتبر سال 1839 میلادی نوشت :« در روس باستان ، نابغه كبیر دیگری متولد شد – لرمانتوف». این منتقد معروف پس از انتشار شعر لرمانتوف « سه نخل» در مجله « یادداشت های میهنی» كه با چنین خطوطی آغاز می شود: « در میان شن های دشت های عربی سه نخل مغرور سر به آسمان بلند كرده اند»…در باره لرمانتوف به اظهار نظر می پردازد. همانطور كه منتقد متذكر شد آن شعر از لحاظ اندازه و قافیه شعری یادآور یكی از اشعار اثر « تقلیدی از قرآن» سروده الكساندر پوشكین، یكی از اسلاف كبیر لرمانتوف است. اما اگر در « تقلیدی از قرآن» كه این سیكل در سال 1824 میلادی خلق شد – سخن از پیروزی زندگی بر زمان و مرگ می رود، اشعار لرمانتوف از حال و هوای كاملاً متفاوتی برخوردار است: كاروانی به نخل ها رسید و « اخلاف سده ها» بریده و سوزانده شدند. از آنها فقط خاكستری به رنگ نقره ای و سرخ باقی ماند و همه جا – وحشی و تو خالی، همه جا – شن داغ و سوزان … میخائیل لرمانتوف یكی از اسرارآمیز ترین شاعران روس قرن نوزدهم است. او را پسر زمین با چشمان آسمانی می نامیدند. زندگی او به حد دردناكی كوتاه بود. او در سال 1814 میلادی در مسكو بدنیا آمد و در سال 1841 میلادی در یك دوئل در قفقاز جان سپرد. میراث هنری او قبل از هر چیز اثر « قهرمان زمان ما»، منظومه ها و صدها شعر است. یكی از آنها لرمانتوف را برای اعراب شاعری نزدیك و خودی كرد. شعر او به نام « شاخه فلسطین» در سال 1837 میلادی در پطربورگ در خانه دوست لرمانتوف نوشته شد- نویسنده و سیاحی كه شاخه های نخل را از فلسطین با خود به روسیه آورده بود. این شاخه ها الهام بخش شاعر در سرودن شعری در باره شاخه های شهر مقدس اورشلیم ، شاخه هایی كه « صلح و شادی» آنها را احاطه كرده اند، شد. شرق در آثار لرمانتوف یك موضوع خاص است. البته باید شعر « سوگند اهریمن» از منظومه « اهریمن» را به اشعار « سه نخل» و « شاخه های فلسطین» اضافه كرد. « به اولین روز خلق جهان سوگند، به آخرین روز سوگندش می دهم، به شرمساری جنایت سوگند، به حقیقت ابدی پیروزی سوگند». این خطوط لرمانتوف، بدون شك یادآور قسم هایی هستند كه سوره های زیادی از قرآن – كتاب مقدس – « كوه»، « شمس»، و غیره با آنها شروع می شوند. اما… دمیتری میكولسكی دكتر علم تاریخ و كارمند انستیتوی شرق شناسی آكادمی علوم روسیه در اینباره گفت: در آثار لرمانتوف ما نمی توانیم نوعی سیمای اسلام را پیدا كنیم، اما سیمای یكی از زیباترین گوشه های اسلامی زمین را می توانیم مشاهده كنیم – قفقاز ، طبیعت و آدمهای آن را. تأثیر فولكلور ملت های قفقاز برای ما محسوس خواهد بود. همعصر ارشد او، منتقد كبیر ادبی بلینسكی در باره اهمیت قفقاز و موضوع قفقازی در آثار لرمانتوف بشكل زیبایی قلمفرسایی می كند. « شاعر جوان به خوبی این كشور جادویی را مورد مدح و ستایش قرار می دهد كه روح شاعرانه او را سخت تحت تأثیر قرارداده بود. قفقاز مهد اشعار او بود. هیچ كس مانند لرمانتوف به چنان شكل شاعرانه و تغزلی از قفقاز، از طبیعت بكر زیبایش تعریف نكرده است.» شاعر در دوران كودكی ونوجوانی به جمع آوری اطلاعاتی در باره قفقاز و اقوام آزادیخواه ساكن آن پرداخت. دائی اش تأثیر زیادی بر این پسربچه گذاشت . اونویسنده اولین اثر ادبی روسی در باره قفقاز بود. یكی دیگر از منابع زنده توجه لرمانتوف به قفقاز و بطور وسیع تر به شرق مسلمان، با خویشاوندان مادری او از خانواده شان گرییف در ارتباط بود. آنها از خاندان خان های كریمه بودند كه آیین و رسوم جالب زیادی را حفظ كرده بودند. لرمانتوف دوبار در دوران كودكی به قفقاز سفر كرد. در آن زمان او اولین بار ترانه های مردمی كاباردینو را شنید و با كمك ترجمه شعر ترانه ها با مضمون آنها آشنا شد. شاه اسماعیل – بای آتاژوكین قهرمان محبوب ترانه های مردمی كاباردینو است كه در ارتش روسیه خدمت می كرد و در تصرف دژ تركی «اسماعیل» شركت داشت و در ازای این كار جایزه تزار به او اعطا شد. دیرتر او قهرمان حماسه لرمانتوف به نام « اسماعیل – بای» می شود. این حماسه توسط شاعر به عنوان یك داستان شرقی معرفی شد. این اثر تا حد زیادی بر رویدادهای واقعی استوار است كه اوایل قرن نوزدهم در قفقاز بوقوع پیوستند. در آن زمان، ارتش روس دست به عملیات نظامی برای پیوند دادن قفقاز به روسیه زد. همزمان نوعی نظریه روابط متقابل بین قفقاز و روسیه در لرمانتوف شكل گرفته بود.: از یكسو او پیوستن ملت های قفقاز به امپراطوری روسیه را ناچار و ضروری می دانست و از سوی دیگر روش های بیرحمانه و اقدامات خشنی كه برای این اتحاد بكار گرفته می شد برایش قابل قبول نبود. داستان شرقی « اسماعیل – بای» در سال 1832 میلادی به پایان رسید. لرمانتوف فقط 18 سال داشت، اما بمراتب زودتر سرودن شعر را آغاز كرد. والنتین لنتسوف مدیر موزه لرمانتوف مسك