حقیقت‌ها و آزادی

آزادی بیان، اساسی‌ترین شکل آزادی است. هرجا که این آزادی با حقیقت و خطا یا حق و باطل روبه‌رو شود بر روابط انسانها و زندگانی مشترک آنها، اثر می‌گذارد. جایگاه آزادی را باید در ارتباط آن با حقیقت و خطا تعیین کرد. اما نباید از یاد برد که حقیقت یگانه وجود ندارد بلکه به شمار قلمروهای متعدد اندیشه، انواع حقیقت‌ها وجود دارند. از این دیدگاه، آزادی بیان از قید کلیت و ضرورت رهایی می‌یابد، تعصب‌ها کنار می‌رود، تساهل، که لازمهٔ آزادی بیان است، مشروعیت پیدا می‌کند، ضمن آن‌که حقوق و حدود آن در هر زمینه‌ای معلوم و موجه می‌شود. رمون پولن، استاد ممتاز فلسفهٔ اخلاق و سیاست در دانشگاه سوربن، حقیقت‌های گوناگون را با این دید مورد پژوهش قرار می‌دهد و رابطهٔ آنها را با آزادی بیان فیلسوفانه بررسی می‌کند.