یادداشت های سیاسی ایران (۱۳۴۴-۱۲۶۰) (جلد پنجم)

اين مجلد از مجموعه «يادداشت‌هاي سياسي ايران» به وقايع سال‌هاي 1288 تا 1298 مي‌پردازد. دوره‌ي ده ساله‌اي كه چند ماه پيش از آن، مشروطه‌خواهان تهران را فتح و محمدعلي شاه قاجار را از سلطنت خلع کرده بودند و يکي دو ماه بعد از اين دوره‌ نيز کودتاي مشهور سوم اسفند سال 1299 رضاخان روي داد. در اين برهه مشکلات کشور بي‌شمار بود: خزانه‌ي مملكت خالي بود؛ هرج‌ومرج بسياري از ايالات و ولايات را فرا‌گرفته بود و شماري از استان‌ها نيز تقريباً از کشور جدا شده بودند؛ راه‌هاي کشور ناامن بود و تجارت داخلي و خارجي به‌شدت مختل شده بود. در همين بحبوحه موضوع بهره‌گيري از مشاوران و مستشاران خارجي براي بهبود امور مطرح شد و مجلس با آن موافقت کرد كه متعاقب آن مورگان شوستر آمريکايي همراه گروه کوچکي از مشاوران اقتصادي روانه‌ي ايران شد. از ديگر رخدادهاي مهم اين دوره‌ي ده ساله، تشکيل مجلس شوراي ملي دوم و سوم، تأسيس «پليس جنوب»، پيروزي انقلاب بلشويکي در روسيه و بحث و جدل‌هاي مرتبط با قرارداد 1919 وثوق‌الدوله بود كه در مکاتبات سفارت انگليس در تهران با مقامات ارشد دولت اين کشور در لندن منعكس شده است.