خرقه صحبت - شرح مقالات شمس با رویکرد هرمنوتیکی چرخشت فهمندگی

کتاب «خرق? صحبت: شرح مقالات شمس با رویکرد هرمنوتیکی چرخشت فهمندگی» نوشت? غلامرضا خاکی شرحی بر احوال و افکار و مقالات شمس تبریزی. کتاب «خرق? صحبت: شرح مقالات شمس با رویکرد هرمنوتیکی چرخشت فهمندگی» کتابی ست که هم دریچه ای به دنیای اندیشه ها و دیدگاه های عرفانی شمس تبریزی می گشاید و اندیشه ها و گفته های شمس را شرح می دهد و هم از زندگی شمس تبریزی و رابطه اش با مولانا سخن می گوید. غلامرضا خاکی در کتاب «خرق? صحبت»، ضمن اینکه سعی دارد از آنچه درباب زندگی شمس تبریزی مبهم می نماید رفع ابهام کند و بعضی از آنچه را که به اعتقاد او درباره شمس و افکار و اندیشه ها و سلوک او اشتباه جا افتاده و درک شده است تصحیح کند، قطعاتی از مقالات شمس را نیز به همراه شرح این قطعات و نیز آنچه می توان از آن ها برای بهبود و تعالی زندگی نظری و عملی امروز آموخت می آورد. در کتاب «خرق? صحبت» شرح احوال و آثار شمس با رویکردی هرمنوتیکی صورت گرفته و در آن از بخشی از فلسف? مدرن برای شرح متنی کهن و کلاسیک، که از متون مهم ادبیات عرفانی فارسی است، وام گرفته شده است و همچنین انعکاس اندیشه ها و سخنان شمس در آثار مولانا نشان داده شده است. کتاب «خرق? صحبت» کتابی ست مناسب شیفتگان عرفان و اندیشه های عرفانی و به ویژه شیفتگان شمس و مولانا و آن ها که می خواهند در بحر عرفان این دو عارف بزرگ غوطه ور شوند و از این بحر جرعه ای بنوشند و آموزه های شمس را در زندگی خود به کار برند. مروری بر کتاب «خرق? صحبت» عنوان کتاب «خرق? صحبت» از عبارتی از «مقالات شمس» گرفته شده که بر پیشانی کتاب نیز درج شده و چنین است: «هر کسی سخن از شیخ خویش گوید، ما را رسول الله علیه السلام در خواب خرقه داد، نه آن خرقه که بعد از دو روز بدرّد و ژنده شود و در تون ها افتد و بدان استنجا (خود را پاک) کنند، بلکه خرق? صحبت، صحبتی نه که در فهم گنجد، صحبتی که آن را دی و امروز و فردا نیست... خرقه نیست قاعده من، خرق? من، صحبت است و آنچه تو از من حاصل کنی، خرق? من، آن است... آن کس که به صحبت من ره یافت، علامتش آن است که صحبت دیگران بر او سرد شود و تلخ شود، نه چنان که سرد شود و همچنین صحبت می کند، بلکه چنان که نتواند با ایشان صحبت کردن.» کتاب «خرق? صحبت» از پیشگفتار نویسنده، مقدمه ای از دکتر میر جلال الدین کزّازی با عنوان «کوبش و روبش و آشوبش» و دو بخش به نام های «آفتابی ز مشرق ها برون» و «تاروپودهای قبایی از آتش» تشکیل شده است. بخش اول کتاب «خرق? صحبت» از پنج فصل یا به تعبیر نویسنده، پنج «ماتیکان» تشکیل شده است. غلامرضا خاکی در پیشگفتار کتاب درباره واژه «ماتیکان» و دلیل انتخاب این واژه به جای فصل، توضیح می دهد که «ماتیکان» واژه ای پهلوی و هم ریشه با مایه و مواد است و در نامگذاری کتاب هایی از آن استفاده می شده که در آن ها به پاسخ برخی پرسش ها و حلّ بعضی مسائل پرداخته می شده است و چون بخش اول کتاب «خرق? صحبت» نیز به رفع ابهام هایی درباره شمس تبریزی و گفته های او اختصاص دارد، واژه «ماتیکان» را به جای فصل به کار برده است. در بخش اول کتاب «خرق? صحبت» به موضوعاتی مانند اطلاعاتی که خود شمس از زادگاه و کودکی و خانواده خود داده است، کار و پیش? شمس، پیران و استادان او، زمان ورود شمس به قونیه و اینکه او پیش از آمدن به قونیه کجا بوده است، آشنایی شمس و مولانا و تلقی و برداشت شمس از مولانا، غیبت شمس از قونیه، مکان مزار شمس، منتقدان و مخالفان شمس و اتهام هایی که بر او وارد می کنند، راز نانوشتن شمس و سبک سخن گفتن او، معنای خرقه در مقالات شمس و اینکه چرا او سخنان خود را «خرق? صحبت» نامیده است، ویژگی های مقالات شمس، نظر شمس درباره سخن گفتن مولانا، دلیل شعر سرودن مولانا، معانی متن در دیدگاه شمس، مفهوم فکر در آثار عارفان، گفتمان زبان و محتوای مقالات شمس، کمکی که به کارگیری رویکرد هرمنوتیکی به فهم مقالات شمس می کند، تناسب فهمنده ای که شمس تصویر می کند با سوژه و دازاین، چرایی استفاده از استعاره چرخشت برای تشریح فهم عرفانی، ویژگی های فهمندگان معنوی متن و اهداف و ارکان و سازوکار سامان? چرخشت فهمندگی پرداخته شده است. بخش دوم کتاب «خرق? صحبت» شامل منتخبی از مقالات شمس است. در این بخش، چنانکه نویسنده در پیشگفتار کتاب توضیح می دهد، «قطعاتی از مقالات برگزیده شده که در آن ها دیدگاهی خاص از شمس نهفته است، دیدگاهی که می تواند بیانگر کلیات جهان بینی و انسان نگری و خودشناسی او باشد». غلامرضا خاکی در بخش دوم کتاب «خرق? صحبت»، ضمن آوردن قطعاتی از مقالات شمس، به شرح و تفسیر این قطعات پرداخته و نیز آموزه های استنباطی خود از آن ها را آورده است. کتاب «خرق? صحبت: شرح مقالات شمس با رویکرد هرمنوتیکی چرخشت فهمندگی» در بنگاه ترجمه و نشر کتاب پارسه منتشر شده است. درباره غلامرضا خاکی، نویسنده کتاب «خرق? صحبت» دکتر غلامرضا خاکی، متولد 1342، پژوهشگر ایرانی و دارای دکترای مدیریت است. از خاکی آثار مختلفی هم در زمین? مدیریت و هم در حوزه عرفان چاپ شده است. پژوهش های عرفانی او بر آثار و اندیشه ها و زندگی شمس و مولانا متمرکز است. از جمله کتاب های غلامرضا خاکی می توان به «کیمیا پرورده حرم مولانا» و «خاتون خاطره (در سفری برای دیدار مولانا در قونیه)» اشاره کرد.