کتاب غیبت: سلسله دروس خارج فقه آیت‌الله حاج شیخ محسن فقیهی

«کتاب غیبت» اثری فقهی است که با هدف تبیین فقه‌الاجتماع و بازخوانی جایگاه اخلاق فردی و اجتماعی غیبت در چهارچوب فقه اسلامی تألیف شده است. این کتاب حاصل سلسله دروس خارج فقه مؤلف در باب غیبت بوده که پس از تقریر، تنظیم و ویرایش علمی، منتشر شده است. اثر حاضر با رویکردی اجتهادی و نظام‌مند، یکی از مهم‌ترین مباحث فقه اخلاقی را با نگاهی روزآمد و مبتنی بر منابع معتبر فقهی مورد بررسی قرار می‌دهد.ساختار کتاب در سه فصل کلان سامان یافته است. فصل نخست به حقیقت و مفهوم غیبت اختصاص دارد و در آن، مؤلف با تحلیل لغوی، قرآنی و روایی، تعریف دقیق غیبت و شرایط تحقق آن را بر پایه دیدگاه‌های فقها تبیین می‌کند. فصل دوم به حکم غیبت و ادله حرمت آن می‌پردازد و با استناد به شش دلیل اصلی، از جمله آیات قرآن، روایات معصومان، اجماع فقها و مبانی عقلی، بحث را به‌صورت استدلالی پیش می‌برد؛ در این بخش، فروعاتی مانند غیبت غیرامامی، کودک، نوجوان و حکم گوش دادن به غیبت نیز بررسی شده است. فصل سوم به مستثنیات غیبت اختصاص دارد و شانزده عنوان از موارد استثنا، از قبیل نصیحت مشورت‌کننده، دادخواهی مظلوم، جرح شهود و روات و متجاهر به فسق، با دقت اجتهادی و پشتوانه روایی و عقلی تحلیل شده‌اند.«کتاب غیبت» از حیث غنای استدلال، انسجام ساختار و اتقان منابع، جایگاهی قابل توجه در میان آثار فقه اخلاقی معاصر دارد. نثر علمی و در عین حال روان کتاب، در کنار توجه همزمان به ابعاد فقهی و پیامدهای اخلاقی و تربیتی غیبت، آن را به منبعی معتبر برای پژوهش‌های فقه اجتماعی تبدیل کرده است. این اثر بیش از همه برای اساتید حوزه، محققان، طلاب و دانشجویان رشته‌های فقه و معارف اسلامی سودمند است و می‌تواند در فهم دقیق‌تر نسبت میان احکام فقهی و اخلاق اجتماعی در جامعه اسلامی نقش مؤثری ایفا کند.