کتابها – مقدمه‌ها – نقدها – دانشمندان – ایرانشناسان

در این کتاب، مجموعه تقریظ‌ها و انتقادها بر کتاب‌ها و رساله‌هایی آمده است که مرحوم تقی‌زاده مساعی جمیلۀ نویسندگان آنها را خدمت بزرگی به طالبین اطلاع و ارباب معرفت و ذوق یافته‌اند. شمه‌ای از تاریخ جراید فارسی و ایرانی که طلیعۀ نشریات سیاسی و علمی ایران بودند و شاید به نشو و نمای تخم بیداری عامّه که منتهی به مشروطیت شد کمک کردند ذکر شده است. مختصری از تاریخ زندگانی و مقام بلند بزرگ مردانی همچون ادیب الممالک فراهانی، سیدجمال‌الدین اسدآبادی، میرزاتقی‌خان امیرنظام، میرزا محمدخان قزوینی و… که اسباب آبرومندی و سربلندی ایران بودند و نیز چند ایران‌‌شناس نام‌آور بیان گردیده است.