سوم دبستان
رویا ابطحی، مریم شریف زاده
ترجمهی ناهید تمیمداری
یار مانا
نسیم خانمحمدی، مرجان مغانلو، راویه گرانمایه، معصومه زنگنه
زیر ذره بین
کلر ژوبرت
ترجمهی شقایق شرفی
خانهادبیات
رویا ابطحی، مریم شریف زاده
ترجمهی ناهید تمیمداری
یار مانا
نسیم خانمحمدی، مرجان مغانلو، راویه گرانمایه، معصومه زنگنه
زیر ذره بین
کلر ژوبرت
ترجمهی شقایق شرفی
خانهادبیات
بچهی شما امسال به کلاس سوم رفته و برای اولین بار حس میکند درسها جدی شدهاند. املا سختتر شده، ریاضی از جمع و تفریق ساده جلوتر رفته و علوم پر از سؤال است. اگر دنبال کتاب سوم دبستان میگردید که هم به درسهای مدرسه کمک کند و هم تمرین در خانه را شیرین کند، این صفحه برای شماست. در این دسته کتاب کار، کاربرگ، تمرین ریاضی، کتاب علوم و فارسی، راهنمای والدین و کتابهای تقویت نگارش کنار هم آمدهاند. در ادامه میگوییم کدام کتاب به چه کاری میآید، چطور بیخرج اضافه انتخاب کنید و چه اشتباههایی را نکنید.
این متن را برای مادر و پدرهایی نوشتهایم که میخواهند آرام و بدون فشار کنار فرزندشان بمانند. نه قصد داریم شما را به خرید زیاد ترغیب کنیم، نه وعده میدهیم که یک کتاب معجزه میکند. فقط میخواهیم انتخابتان راحتتر شود.
کلاس سوم را بسیاری از معلمها «سال پایهگذاری» مینامند. دانشآموز حالا خواندن را یاد گرفته و باید از خواندن حرفبهحرف به خواندن روان برسد. نوشتن هم از کپی کردن جملهها به ساختن جملهی خودش میرسد. در ریاضی ضرب و تقسیم قدمبهقدم وارد زندگی بچهها میشود و در علوم، بچهها یاد میگیرند مشاهده کنند و از مشاهده نتیجه بگیرند.
از طرف دیگر بچهی هشت نه ساله هنوز کودک است. حواسش زود پرت میشود، با بازی یاد میگیرد و از کاغذ پر از تمرین زود خسته میشود. کتاب مناسب سوم دبستان باید هر دو را در نظر بگیرد: درس را جدی بگیرد، ولی ظاهر و لحنش خشک نباشد. تصویر داشته باشد، صفحههایش شلوغ نباشد و تمرینها کوتاه باشند.
پس وقتی در دستهی سوم دبستان کتابی را برمیدارید، اول از خودتان بپرسید: فرزند من این کتاب را دوست خواهد داشت؟ یا فقط من از دیدنش خیالم راحت میشود؟ جواب صادقانهی این سؤال نصف راه است.
در فهرست کتابهای سوم دبستان سه دستهی اصلی میبینید و بد نیست فرقشان را بدانید.
کتاب اصلی مدرسه است و معلم بر اساس آن درس میدهد. چیزی جای آن را نمیگیرد. اگر کتاب درسی را ندارید، اول همان را تهیه کنید.
این کتابها تمرینهای بیشتر همان درسها را دارند. مثلا «کتاب کار ریاضی سوم دبستان کارامل» یا «کتاب کار و تمرین ریاضی سوم» از همین نوعاند. بچه بعد از درس مدرسه، چند تمرین ساده حل میکند تا مطلب در ذهنش بنشیند.
کمکدرسیها توضیح بیشتر، نمونهی حلشده و گاهی سؤال تشریحی دارند. «گام به گام دروس سوم» از نامش پیداست که درسها را مرحلهبهمرحله جلو میبرد. «علوم سوم سری سیر تا پیاز» و «علوم سوم سری پرسمان» هم دو کمکدرسی علوم با شیوهی متفاوتاند. دربارهی محتوای دقیق هر کدام، بهتر است مشخصاتش را در صفحهی خود کتاب ببینید.
یک نکتهی ساده: برای هر درس یک کتاب کمکی کافی است. اگر برای ریاضی سه کتاب کار بخرید، بچه فقط خسته میشود.
ریاضی معمولا پرتقاضاترین درس در قفسهی سوم دبستان است. دلیلش روشن است: پدر و مادر میترسند پایهی ریاضی فرزندشان از همین سال ضعیف شود. کتابهایی که در این دسته میبینید چند مسیر مختلف دارند.
بعضی کتاب کار سادهاند، مثل «کتاب کار و تمرین ریاضی سوم» یا «کتاب کار ریاضی سوم دبستان کارامل». بعضی برای بچههایی هستند که کنجکاوی بیشتری دارند، مثل «تیزهوشان ریاضی سوم». بعضی هم شکل کاربرگ دارند، مثل «کاربرگ ریاضی سوم دبستان»، که برگههایی برای تمرین کوتاه و روزانهاند. «تخته ریاضی یار» هم از نامش پیداست که ابزاری کمکی برای ریاضی است و بهتر است جزئیاتش را در صفحهی خودش بخوانید.
چه کتابی برای فرزند شما مناسب است؟ اگر او ریاضی را دوست دارد و زود تمام میکند، کتاب تیزهوشان میتواند کمی به او چالش بدهد. اگر در ضرب و تقسیم اذیت میشود، کتاب کار سادهای بردارید که تمرینهای تکراری و پلهپله دارد. بچهای که ریاضی را دوست ندارد، با کاربرگهای کوتاه راحتتر کنار میآید تا با یک کتاب کلفت.
یادتان باشد ریاضی در این سن بیشتر از حفظ کردن، به فهمیدن نیاز دارد. اگر فرزندتان جدول ضرب را طوطیوار میخواند ولی معنایش را نمیداند، بهتر است ده دقیقه با مهره یا نخود کنارش بنشینید و با اشیای واقعی ضرب را نشانش بدهید.
خواندن و نوشتن پایهی همهی درسهای دیگر است. بچهای که متن ریاضی را درست نخواند، مسئله را هم درست حل نمیکند. برای همین کتابهای فارسی سوم دبستان اهمیت دارند. در این دسته کتابهایی مثل «فارسی سوم سری شاهکار کلاغ سپید» را میبینید که کمکدرسی فارسی است.
یک کتاب دیگر هم هست که به دلایل کاربردی توجه شما را جلب میکند: آموزش و پرورش باران فکری با پایهی سوم ابتدایی که روی «آفرینش واژه و پیام در گفتن و نوشتن» تمرکز دارد. عنوانش نشان میدهد که هدف، ساختن واژه و جمله است، نه فقط پر کردن جای خالی.
چند تمرین ساده که کنار کتاب جواب میدهد:
خط خوب هم مهم است ولی نه به قیمت دلسرد کردن بچه. اگر دستخط فرزندتان ناخوانا است، کتابهای زیبانویسی و خوشخطی که در دستههای همپایه دیده میشوند میتوانند کمک کنند.
علوم درسی است که بچهها معمولا دوستش دارند، به شرط اینکه فقط حفظ کردنی نباشد. کتابهایی مثل «علوم سوم سری سیر تا پیاز» و «علوم سوم سری پرسمان» به نظر میرسد بر پرسش و تمرین علوم تکیه دارند. برای قضاوت دربارهی هر کدام، صفحهی خود کتاب را ببینید.
بهترین کمک به درس علوم، خود زندگی است. یک ظرف آب و مقداری یخ، یک لیوان و نمک، یا یک گلدان لوبیا در پنجرهی خانه از خیلی کتابها بیشتر به بچهی سوم دبستانی چیز یاد میدهند. کتاب کمکدرسی را کنار این تجربهها بگذارید، نه بهجای آنها.
وقتی درس علوم را مرور میکنید، از فرزندتان بخواهید خودش برایتان توضیح دهد. بچهای که بتواند مطلبی را به پدرش یاد بدهد، آن را خوب فهمیده است.
کاربرگها برگههایی هستند که هر کدام یک تمرین کوتاه دارند. «کاربرگ ریاضی سوم دبستان» و برگههای مشابه برای مرور هفتگی مناسباند. مزیتشان این است که بچه با دیدن یک برگهی نازک و کمحجم، ترس ندارد. هر هفته یک برگه، یک کار کوچک و تمامشدنی.
روش پیشنهادی ما این است:
اینجا دقیقا همان جایی است که پدر و مادر معمولا اشتباه میکنند. اگر تمرینها را به یک ساعت درس اجباری تبدیل کنید، بچه از کتاب متنفر میشود. کوتاه، منظم و دوستانه بماند.
خیلی از پدر و مادرها نگراناند که خودشان درس سوم دبستان را فراموش کردهاند و نمیتوانند به فرزندشان کمک کنند. کتابهای راهنما و گامبهگام همینجا به کار میآیند. «گام به گام دروس سوم» میتواند به شما نشان بدهد که هر تمرین چطور حل میشود تا راهحل را با فرزندتان مرور کنید.
ولی یک هشدار دوستانه: راهنما برای این است که مسیر را بفهمید، نه اینکه جواب را کپی کنید. اگر بچه جواب را ببیند و بنویسد، هیچ چیزی یاد نمیگیرد. بهتر است اول خودش تلاش کند و بعد با راهنما مقایسه کند. اشتباه کردن در این سن اشکالی ندارد و بخشی از یادگیری است.
اگر خودتان هم در درسی مطمئن نیستید، بیشرمانه به معلم بگویید. معلمها معمولا خوشحال میشوند پدر و مادری که دغدغه دارد سؤال کند.
همهی توجه معمولا روی ریاضی و فارسی میرود، ولی سوم دبستان درسهای دیگری هم دارد. «رایانه سوم دبستان» یکی از کتابهای این دسته است که به درس رایانه میپردازد. اگر مدرسهی فرزندتان این درس را دارد، یک کتاب کمکی میتواند تمرین در خانه را ممکن کند، حتی وقتی رایانهی شخصی در دسترس نیست.
قرآن و هدیههای آسمانی، مطالعات اجتماعی و هنر هم بخشی از برنامهی سال هستند. اگر کتاب کمکی برای آنها میخواهید، در همین دسته یا در دستههای مرتبط بگردید. بچهی هشت ساله از نقاشی و کاردستی هم چیز یاد میگیرد. سختگیری بیش از حد روی ریاضی و املا، دلیلی نیست که بقیه را نادیده بگیرید.
در دستهی سوم دبستان کتابهایی هم برای تعطیلات دیده میشود. «نوروز سوم دبستان» نمونهای از اینهاست. کتابهای تعطیلات معمولا مرور درسها را در قالب سرگرمیهایی مثل معما و رنگآمیزی میآورند. از نام کتاب بر میآید که برای تعطیلات نوروز طراحی شده، ولی دربارهی محتوای دقیقش باید صفحهی خودش را ببینید.
تعطیلات فرصت خوبی برای جبران عقبماندگیهای کوچک است، به شرط اینکه تعطیلات بماند. اگر روزی یک صفحه از کتاب تعطیلات را حل کنید و بقیهی وقت را به بازی و گردش بگذرانید، هم درس فراموش نمیشود و هم بچه با انرژی به مدرسه برمیگردد.
این چند نکته را پیش از خرید در ذهن داشته باشید.
مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود، پس اگر کتابی ناموجود بود، بعدا دوباره سر بزنید.
در سالهای تدریس، معلمها بارها همین چند اشتباه را میبینند.
کتابهای کمکی روی هم انباشته میشود و هیچکدام تمام نمیشود. بهتر است کمتر بخرید و کامل حل کنید.
هر کودک با سرعت خودش رشد میکند. اگر بچهی همسایه ضرب را زودتر یاد گرفته، لزوما فرزند شما عقب نیست. مقایسه فقط اعتمادبهنفس را میخورد.
بچهی هشت ساله بعد از مدرسه خسته است. اگر بلافاصله او را پای کتاب بنشانید، بازده کم است. کمی بازی و میانوعده حتما لازم است.
وقتی بچه گیر میکند، وسوسه میشویم راهحل را بگوییم. بهتر است با سؤال او را به مسیر برگردانید: «فکر میکنی قدم اول چیست؟»
یک برنامهی نمونه که میتوانید با شرایط خودتان تغییر بدهید:
این برنامه هرگز نباید بچه را زیر فشار بگذارد. اگر روزی خسته بود، یک روز تعطیل کنید. یک هفتهی خوب، از یک برنامهی سختگیرانه که سه روز بعد رها میشود، بهتر است.
ممکن است فرزندتان در یکی از درسها از همکلاسیهایش جلوتر یا عقبتر باشد. در این صورت نگاه به پایههای نزدیک هم مفید است. کتابهای پایهی دوم برای مرور و پایهی چهارم برای چالش کمی جلوتر کمک میکنند. برای دیدن بقیهی پایهها میتوانید به دستهی مقاطع تحصیلی مدرسه سر بزنید.
اگر فرزند کوچکتری دارید که به کلاس اول نزدیک میشود، پیشدبستانی جای مناسبی است. برای سالهای بالاتر هم ششم دبستان و هفتم (متوسطه اول) را ببینید و بدانید ادامهی راه چه شکلی است. حتی اگر هنوز نیازی نیست، دانستن اینکه مسیر به کجا میرود، به شما آرامش میدهد.
علی هشت ساله بود و از ضرب بدش میآمد. هر بار مادرش جدول ضرب را جلویش میگذاشت، او چشمهایش را میبست و میگفت: «من ریاضی بلد نیستم.» مادر تصمیم گرفت به جای دعوا، بازی کند. اول یک بسته لوبیا آورد و روی زمین ردیفهای سهتایی چید. پنج ردیف سهتایی شد پانزده تا. علی خندید و گفت: «پس ضرب همین است؟»
بعد یک کتاب کار ساده برایش خریدند و هر روز فقط چهار تمرین از آن حل میکرد. هر تمرین درست را با یک لوبیا در شیشه علامت میزدند. بعد از یک ماه شیشه نصفه شده بود و علی جدول را بدون کمک میگفت. جالب اینکه او هنوز میگفت ریاضی دوست ندارد، اما دیگر نمیگفت بلد نیست.
این داستان درسی دارد: بچهها به جای «تمرین بیشتر»، گاهی «تمرین شیرینتر» میخواهند. کتاب کار مناسب همان ابزاری است که به شما کمک میکند تمرین را کوچک و قابلشمارش کنید، مثل همان چهار تمرین در روز.
کتاب درسی و کمکدرسی فقط بخشی از دنیای بچهی سوم دبستانی است. اگر میخواهید خواندنش واقعا روان شود، باید کتاب داستان هم بخواند، کتابی که نمره ندارد و کسی از او امتحان نمیگیرد. حتی اگر فقط ده دقیقه در روز باشد، این عادت در چند ماه بر املا، دایرهی واژگان و تمرکز اثر میگذارد.
چند راه ساده برای شروع:
کتابهای داستان کودک را در دستههای مخصوص خودشان میتوانید ببینید. در این صفحه بیشتر به کتابهای درسی و کمکدرسی نگاه کردیم، اما یک کودک سالم به هر دو نیاز دارد.
گاهی بچهای در یک درس از بقیه عقب میافتد. شاید بیمار شده، شاید مدرسه را عوض کرده، یا شاید فقط توضیح معلم را نفهمیده است. در این وضع نباید نگران شد یا او را سرزنش کرد. عقبماندگی یک یا دو مبحث در کلاس سوم بهراحتی قابلجبران است.
اول با معلم صحبت کنید و بپرسید دقیقا کدام مبحث مشکل دارد. بعد همان مبحث را با کتاب کار ساده و کاربرگهای کوتاه مرور کنید. مرور را از سطح آسان شروع کنید تا بچه احساس موفقیت کند. پایهی دوم را هم میتوان برای مرور نگاه کرد، چون گاهی ریشهی مشکل در مبحثی است که سال قبل بهطور کامل جا نیفتاده است.
اگر مشکل مربوط به خواندن یا نوشتن است و به نظرتان از حد معمول بیشتر است، بهتر است با مشاور مدرسه یا متخصص صحبت کنید. کتاب کمک میکند ولی جای متخصص نیست.
پایان سال تحصیلی وقتی است که خیلی از خانوادهها به این فکر میافتند که «تابستان چه کنیم؟». پیشنهاد ما این است که تابستان را تعطیل بگذارید، اما یک رشتهی نازک آموزش را نگه دارید. روزی ده تا پانزده دقیقه مرور جدول ضرب، یک صفحهی خواندن و نوشتن، و مشاهدههای سادهی علوم در طبیعت کافی است.
اگر فرزندتان در چند مبحث مشکل داشت، تابستان بهترین زمان جبران آرام است. کتاب کار و کاربرگهای ساده را در یک قفسهی مشخص بگذارید و هر روز یک تمرین انجام دهید. لازم نیست کل کتاب تا شهریور تمام شود.
مهمتر از هر چیز، بگذارید بچه بازی کند، بدود و خسته شود. مغز کودک بعد از بازی بهتر یاد میگیرد. یک تابستان خوب، سالی خوب را میسازد.
لزوما نه. اگر فرزندتان درسها را خوب یاد میگیرد و معلم خوبی دارد، کتاب درسی و چند تمرین ساده کافی است. کمکدرسی برای وقتی است که بچه در یک درس مشخص نیاز به تمرین بیشتر دارد.
کتاب کار یک مجموعهی مرتب از تمرینهای یک درس است. کاربرگ برگهی جداگانهی کوتاه است که برای مرور سریع یا تمرین هفتگی مناسب است. هر دو مفیدند و به سلیقه و نیاز بچه بستگی دارد.
اول ببینید مشکل در کجاست: جمع و تفریق، ضرب، یا فهمیدن مسئله. برای هر کدام کتاب کار ساده و تمرین کوتاه بهتر از یک کتاب سنگین است. اگر نگرانیتان جدی است، با معلم صحبت کنید. کتاب جای معلم و مشاور نیست.
نه لزوما. این کتابها برای بچههایی طراحی شدهاند که فراتر از سطح کتاب درسی چالش میخواهند. اگر فرزندتان هنوز در پایهی درس مشکل دارد، اول همان را محکم کنید.
سال چاپ و نام پایه را روی کتاب بخوانید و اگر شک دارید از معلم بپرسید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
بله، نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
زمان را کوتاه کنید، از کاربرگهای کوچک شروع کنید و پاداشهای ساده بگذارید، مثل یک ستاره یا یک قصهی اضافه. فشار و دعوا بدترین راه است.
سوم دبستان سالی است که عادتهای درس خواندن ساخته میشود. عادتی که بر پایهی مهربانی و نظم باشد، تا سالها با بچه میماند. کتابهای دستهی سوم دبستان ابزارند، نه هدف. کتاب کار، کاربرگ، کمکدرسی و راهنما را به اندازهی نیاز فرزندتان انتخاب کنید و مهمتر از همه، وقت با او بودن را از دست ندهید.
حالا میتوانید کتابهای سوم دبستان را یکییکی ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه چاپی مناسب را آنلاین سفارش بدهید. سال تحصیلی خوبی برای فرزندتان آرزو میکنیم.