ماشاءالله خان در بارگاه هارون الرشید

رمان «ماشاءالله خان در بارگاه هارون الرشید» طنزِ تاریخیِ پزشکزاد دربارهٔ دربانی ساده‌دل به نام ماشاءالله‌خان است که شیفتهٔ تاریخ عباسیان است و با واسطهٔ یک مرتاض، روحش به دربار هارون‌الرشید فرستاده می‌شود؛ سفری زمانی که به هجوی گزنده از قدرت، ریا و خشونت دستگاه خلافت بدل می‌شود. این رمان نخستین بار در مطبوعات دههٔ 1330/1350 چاپ می‌شد و امروز در نشر فرهنگ معاصر به‌صورت کتاب عرضه می‌گردد. خلاصهٔ داستان ماشاءالله‌خان، دربان بانک و عاشق کتاب‌های تاریخی، از مرتاضی هندی می‌خواهد روحش را به عصر آرمانیِ خیالیش ببرد. او در بغدادِ خلافت، از نزدیک با مناسبات قدرت روبه‌رو می‌شود؛ آن‌جا که عدالت و «شکوه» افسانه‌ای، جای خود را به زور و ستم داده است. ماشاءالله‌خان حتی برای جلوگیری از قتل جعفر برمکی دست‌وپا می‌زند و در این فراز و فرودها، تصورات رمانتیک دربارهٔ گذشته فرو می‌ریزند. تم‌ها و خواندنی‌های کلیدی سفر در زمان برای نقد اکنون: ترفند طنزآمیز پزشکزاد، گذشته را آینهٔ حال می‌کند. هجو قدرت و اسطوره‌زدایی از «عصر طلایی»: نمایش تضاد بین روایت‌های باشکوه و واقعیتِ خشونت‌آمیز. تیپ‌سازی کمیک: قهرمانِ ساده‌دلِ امروزی در دل سازوکار پیچیدهٔ دربار، موقعیت‌های کمیک می‌آفریند. نکتهٔ فرهنگی: برخی منابع عامه‌پسند، الهام‌گیری سریال «قهوهٔ تلخ» از ایدهٔ رمان را مطرح کرده‌اند (ادعا، نه حکم قطعی). تاریخچهٔ انتشار انتشار سریالی: 1337 در اطلاعات جوانان و 1350 در فردوسی. عرضهٔ کتابی در سال‌های بعد با چاپ‌های متعدد؛ هم‌اکنون نسخهٔ فرهنگ معاصر در بازار در دسترس است. کتاب «ماشاءالله خان در بارگاه هارون الرشید» مناسبِ چه کسانی است؟ دوست‌داران طنز ادبی و هجو تاریخی خوانندگان علاقه‌مند به سفر در زمان/روایت‌های «گذشته برای فهم امروز» دانشجویان ادبیات و مطالعات فرهنگی (نمونهٔ خوب از اسطوره‌زدایی از گذشته‌ی طلایی). پرسش‌های متداول ژانر کتاب چیست؟ رمان طنز تاریخی/اجتماعی با پیرنگِ سفر در زمان. چرا این رمان مهم است؟ به‌جای ستایش نوستالژیکِ گذشته، افسانهٔ «عصر طلایی» را در پرتو تجربهٔ زیستهٔ قهرمان فرو می‌ریزد. این چاپ فرهنگ معاصر چه ویژگی‌هایی دارد؟ جلد سختِ پالتویی، ۳۱۲ صفحه؛ مناسب مطالعهٔ پیوسته و هدیه‌دادن.