محمودخان احتشام السلطنه

دربارة کتاب در عصر قاجار برای تأمین بودجة مملکتی که از طریق جمع‌آوری مالیات، صورت می‌پذیرفت، کتابچه‌نویسی بسیار پر بسامد بود و بدین‌منظور در دورة ناصری این نوع گزارشات و تلخیص‌نامه‌های دیوانی، برای ثبت و ضبط و نقشة راه بودنِ جمع و خرج‌های ولایات و ممالک محروسة ایران، به‌وفور دیده و سندنویسی می‌شده ‌است کتابچة فعلی’ جمع و خرجِ دو سالة دارالسعادة زنجان است که ابواب جمعی میرزا محمودخان احتشام‌السلطنه به‌شمار می‌آید. این کتابچه همانند سندگونه‌هایِ هم‌ترازِ خویش، سرشار از اطلاعاتِ تروتازة تاریخی و داده‌هایی است که تاریخ منطقة خمسه و زنجان را به‌طور مستند جزءشناسی می‌کند. علاوه بر شناخت واژه‌گانِ دیوانی و اقلیمی، این رسالة مالی’ سرشار از مفاهیم رجال‌شناسیِ دوران قاجار است و به‌خصوص که در خلال صفحات متعدد، فهرست و سیاهة منظمی از شاهزادگان آن عصر و زمان ارائه می‌دهد. دربارة نویسنده دکتر محسن روستایی، متولد ۱۳۴۲ دورودِ لرستان، تحصیل‌کردة دکترای زبان و ادبیات فارسی است. دکتر روستایی پس از دو سال تدریس در آموزش و پرورش از دهة 1370 تا به حال در زمینة علم سندشناسی، متن‌خوانی خطوط قدیمه و خط سیاق، تصحیح نسخ خطی و اسنادی، منشأ آثار متعددی بوده است. تاکنون از ایشان چند عنوان کتاب مرجع و نیز ده‌ها مقاله سندپژوهی و تاریخی به چاپ رسیده است. وی در سال 1383 برندة جایزه کتاب سال؛ و در همان زمان به عنوان چهرة ماندگار و ازجمله فرهیختگان استان لرستان برگزیده شدند. از آثار تألیفی ایشان می‌توان به این عناوین اشاره نمود: تاریخ طب و طبابت در ایران به روایت اسناد، (۲ جلد)؛ تاریخ نخستین فرهنگستان ایران به روایت اسناد،؛ ادبیات تاریخی و دیوانسالاری ایران، ‌(عهد مغول تا سرآغاز دولت صفویه)؛ کتابچة اعداد نفوس اهالی دارالایمان قم، سرشماری جمعیت عهد ناصرالدین‌شاه، (1285 ق.)؛ اسناد مطبوعات ایران به روایت اسناد (13۳۲-13۲۰ ش.)، (۴ جلد.).