مرد سوم (۹)

چه برای سینماگران و چه برای دوستداران و تماشاگران جدی سینما، خواندن فیلمنامه‌های آثار کلاسیک سینمای جهان، دو خاصیت لذت و آموزش را توأماً دارد؛ به‌خصوص در سینمای ما که مدام صحبت از «مشکل فیلمنامه» است. صد سال سینما، صد فیلمنامه، فقط یک اشاره به صدسالگی سینما، و همان بازی دلپذیر همیشگی با اعداد و کلمات است. امیدمان این است که تعدادی از فیلمنامه‌های باارزش تاریخ سینما در این مجموعه منتشر شود. آن قریحه‌ی سرشار و غبطه‌انگیز گراهام گرین، آن همه سابقه‌ی ادبی، آن همه تجربه‌ی زندگی در شرایط گوناگون و غیرمعمول، آن پرهیز از سر راست‌گویی، و به‌خصوص آن طنز پنهان و گزنده و افشاگر و آشوبگر و دست‌نیافتنی، گرین را می‌تواند در پانتئون ادبیات معاصر قرار دهد. او با سینما هم محشور بوده و در همه‌ی آثارش می‌توان ذوق و نگاه سینمایی را یافت؛ به‌خصوص «ابهام» و «تعلیق». همه‌ی این‌ها در مرد سوم  جمع شده؛ اثری که بیرون از ورق‌های کاغذ هم با حضور کارول رید، رابرت کراسکر و اورسن ولز، و با گرفتن رنگی از هریک از آن‌ها، تبدیل به یکی از کلاسیک‌های تاریخ سینما شد.