مستند علف (سه روایت و یک مقدمه)

در سال ۱۹۲۴ (۱۳۰۳ هـ.ش.)، سه آمریکایی به نام‏‌های مریان سی. کوپر، ارنست بی. شودساک و مارگریت هریسون از مرز خرمشهر وارد خاک ایران می‏‌شوند تا کوچ طایفه‌ی بابااحمدی، شاخه‏‌ای از ایل بختیاری را فیلمبرداری کنند. این سه تن موفق به ساخت فیلمی به نام علف: تلاش قومی برای زیستن می‌شوند که سند گران‌بهایی درباره‌ی یکی از کهن‏‌ترین فعالیت‏‌های بشری است. آن‏‌ها پس از بازگشت به آمریکا، چندین کتاب‏ و مقاله با این موضوع چاپ می‏‌کنند؛ کوپر تجربیات ارزنده‌ی خود از کوچ را در کتابی جمع‌آوری می‌کند؛ شودساک که بعدها بینایی خود را از دست می‏‌دهد، یافته‏‌های گرانبهایش از کوچ را به صورت نوار صوتی به جا می‏‌گذارد و هریسون، در کتاب خاطرات زندگی‌اش، به تشریح رویدادهای کوچ و تعامل پرفایده‌اش با کوچروان می‌پردازد. کتاب حاضر، حاصل گردآوری مطالبی است که این سه تن درباره‌ی تجربیات خود از کوچ نوشته و گفته‏‌اند. میراث مشترک آن‏‌ها، فیلم علف- که اشاره به آن در هیچ تاریخ‌نگاری سینمای مستندی از قلم نمی‏‌افتد- بازنمایی باشکوهی از کوچ طایفه‌ی بابااحمدی است که برای ساخت آن با مشکلات دور از تصوری دست و پنجه نرم کرده‏‌اند؛ از یک سو، وسایل فیلمبرداری‏ آن‏‌ها ابتدایی بود، فیلم خام کمی در اختیار داشتند، پول زیادی همراهشان نبود و غیر از تجربه‏‌های شودساک در تهیه‌ی فیلم خبری، هیچ‌کدام تا آن زمان فیلمی نساخته بودند. از سویی دیگر، با فرهنگ عشایر کوچرو کاملاً غریبه بودند، زبان ایشان را نمی‏‌دانستند و از مدت زمان نفس‏‌گیر کوچ و مخاطرات و سختی‏‌های جانکاه آن بی‌اطلاع بودند. با وجود این، به کمک راهکارهایی که به کار گرفتند، مستندی ماندگار و باشکوه از نوعی زندگی به جای گذاشتند که اینک فراموش شده است. به راستی آن‏‌ها چگونه موفق شدند چنین فیلمی بسازند؟ کتاب مستند علف: سه روایت و یک مقدمه، توصیف روشنی از راهکارهایی است که این سه تن به کار برده‌اند. کتاب حاضر متنی کاربردی است که به سازندگان فیلم‌های مستند می‏‌آموزد چگونه ارتباط دوطرفه‏‌ای، متکی بر احترام و اعتماد، با مردم مورد نظر فیلم خود برقرار کنند تا بتوانند از همکاری آن‏‌ها بهره ببرند. این کتاب، با اتکا بر نوشته‏‌های سازندگان فیلم علف، نکات فراموش‏‌شده و مبهمی را برای پژوهشگران تاریخ سینمای مستند و به‌خصوص مستند مردم‏‌نگار آشکار می‏‌کند که در فیلم بازگو نمی‏‌شوند. گردآوری متون اینچنینی اطلاعات درخور توجهی را نیز برای دانشجویان و علاقه‏‌مندان قوم‏‌نگاری فراهم می‏‌کند که شیوه‏‌های فراموش‏‌شده‌ی زندگی اقوام دیرین را مطالعه می‏‌کنند.