برای اینکه بتوانیم بارتلبی را بهتر بخوانیم، نخست باید دریابیم که هرگز معلوممان نمی‌شود بارتلبی کیست یا چه‌کاره است، لیکن دمادم از ما خواسته می‌شود که از خود بپرسیم ببینی کیست و چه کاره است. باید متوجّه باشیم که او چه‌بسا هرچیزی بوده باشد، از تکه آب‌آورد انسانی و تارک دنیایی آگاه و متقدر گرفته تا تجسّدی الوهی. نخستین امکان را که در نظر بگیریم، به کیفیّت یکسره اندوهبار این داستان پی می‌بریم؛ آخرین امکان را که درنظر بگیریم، معلوممان می‌شود که این داستان شوخی عجیب و غریبی است و یکی تراژدی تمثیلی.بروس