شخصیت اصلی رمان مرگ ایوان ایلیچ مردی مرفه و ممتاز و موفق به نام ایوان ایلیچ است که در اوج موفقیت در زندگی شغلی ناگهان به بیماری‌ لاعلاجی دچار می‌شود و این بیماری او را به تدریج به جانب مرگ سوق می‌دهد.
تالستوی در رمان مرگ ایوان ایلیچ با جزئی‌نگری یک داستان‌نویس بزرگ و چیره‌دست و کاربلد، مراحل مرگ و مواجهه با آن را از آغاز بیماری تا جان‌ سپردن ترسیم می‌کند. او هنرمندانه و با تخیلی مثال‌ زدنی به درون فرد محتضر راه می‌گشاید و حالات روحی او را مجسم می‌کند و نوسانات روحی و روانی انسان روبه‌مرگ و تحول درونی‌ای را که این انسان از بیماری تا مرگ تجربه می‌کند، مرحله به مرحله، به تصویر می‌کشد.
لف تالستوی همچنین در رمان مرگ ایوان ایلیچ مرگ را، هم از منظر آن‌ کسی که خود درحال جان دادن است روایت می‌کند و هم از منظر آنها که هنوز لحظه مرگ خودشان فرا نرسیده است و گویی این‌گونه می‌پندارند که مرگ همواره برای دیگری رخ می‌دهد و هیچ‌وقت سراغ خودشان نمی‌آید و آن‌ها خود تا ابد زنده‌اند. رمان کوتاه مرگ ایوان ایلیچ روایت تلخ تنهایی دم مرگ است و بیانگر اینکه مرگ هرکس تنها مرگ خود اوست و کسی را به مرگ دیگری راهی نیست.