پسری که اسب اتیلا را ربود – چشم و چراغ ۶۶

درآغاز کتاب پسری که اسب آتیلا را ربود می خوانیم : این ‏کتاب ترجمه ‏ای ا‏ست از متن اصلی اثر _ اسپانیایی _ به مشخصات زیر: Iván Repila El niño que robó el caballo de Atila Editorial Libros Del Silencio, Barcelona, 2013 . © انتشارات Seix Barral (Grupo Planeta) حق چاپ ترجمه ‏ی فارسی این کتاب را به انتشارات نگاه واگذار کرده است. یادداشت مترجمان … حالا      از راه‏ ها که می‏گذری بنگر به چاه‏ های عمیقی که من از آن‏ها پایین خزیده‏ ام این چاه‏ ها دهان دایره‏ ای دارند از آسمان که بنگری انگار هر دهانه دفی کهنه است که انگشت‏ های دف‏زن آن ‏را سوراخ کرده است… . «از شعر آنچه نوشته ‏ام؛ رضا براهنی» نخست این‏که  ایبان رپیلا تمامی حقوق اثرش را به ما مترجمان فارسی و انتشارات نگاه واگذار کرده و این ترجمه مرهون لطف بی ‏دریغ او و نیز انتشارات Seix Barral (Grupo Planeta) است. دوم این‏که در معرفی‏ اش مقدمه ‏چینی و پرگویی ویکی ‏پدیاوار را جایز نمی‏دانیم و تنها به این بسنده می‏ کنیم که ایبان رپیلای زاده ‏ی 1978 در بیلبائوی اسپانیا با این دومین رمانش دست ‏کم یک ‏چیز را با جهان سیاست‏ زدوده‏ ی اطرافش به ‏صراحت تعیین و تکلیف‏ کرده و آن این‏که به ‏راستی، و دست‏ کم به‏ زعم ما، بر آن‏ است تا یکی از نویسندگان راستین وضعیت اضطراری باشد. پس بر خود واجب می‏ دانیم که در زمانه‏ ی عسرت و سرمایه‏ محوری “ادبیات و فرهنگ و هنر” از رفیق نویسنده مان؛ ایبان به‏ واقع اصیل و انقلابی که بی ‏هیچ‏ چشم داشتی اجازه ‏ی ترجمه‏ ی رمانش را به ما بخشید صمیمانه قدردانی کنیم. فارسیِ این‏ کتاب بی ‏صبوری‏ ها و همراهی‏ های مشفقانه ‏ی او قطعاً چیز یا چیزهایی کم داشت. مریم‏ اسماعیل‏پور _ وحید علیزاده رزازی تهران _ 1396 هیچ چاهی جلودارمان نیست گفتن از قصه ‏ای که پنج ‏سال از نوشتنش می ‏گذرد، برایم عجیب می‏ نماید. با این ‏همه خالی از لطف هم نیست: چون نشان از آن دارد که کتاب ‏ها واجد حیاتی مستقل‏ اند؛ حیاتی مدید در سیر و سفر بدون نویسنده‏ شان. بی‏ اندازه خرسندم از این‏که می‏بینم برادران قهرمان این قصه _ بزرگ و کوچک _ اینک به‏ دست خوانندگان ایرانی می‏ رسد، به کشوری که هرگز در آن‏ نبوده‏ ام و هرگز دوستی از آن سرزمین نداشته‏ ام، منتها درست به‏ دلیل همین بعد جغرافیایی و عاطفی، گمان می‏ کنم _ دست‏ کم _ ارائه‏ ی شرحی در باب ریشه و خاستگاه «پسری که اسب آتیلا را ربود» و نیز بیان اهدافم از چیستی و چرایی نگارشش در گذشته حائز اهمیت است. زیرا نباید از یاد ببریم که من مرد اروپایی متوسطی هستم؛ آشنا به معضلات جهان. بی ‏شک اما دغدغه‏ ی اصلی‏ ام معضلات غرب است و قطع به یقین با تجربه ‏ای که طی این سال‏ها از ره‏ آورد ترجمه ‏های گوناگون [این کتاب] کسب کرده ‏ام، این‏طور به‏ نظرم می ‏رسد که کتابی نوشته ‏ام که مرزه ای قاره ‏ام به انضمام جهان‏بینی‏ ام را درمی‏ نوردد و سودای سخن‏ گفتن دارد، آن ‏هم به‏ زبانی مشترک با همه‏ ی قاره‏ های جهان و همه ‏ی جهان‏ بینی ‏ها. امیدوارم برای شما نیز همین‏طور باشد. این کتاب اثری است الزاماً مبهم که حرفش بی ‏هر شک‏ وشبه ه‏ای برادری است و بقاء، عشق است و فداکاری، لیکن بیش از هر چیز تمثیلی‏ است سیاسی، استعاره‏ ای در باب نابرابری، ستمگری و ضرورت قیام در برابر اندیشه‏ ی ناعادلانه‏ ی همزیستی. منبعث از کابوسی ا‏ست: بدخواب شده بودم. هر هفته کابوس می‏دیدم و از آن‏جا که هم‏چون [آندره] برتون از کودکی توانایی این را دارم که به آسانی کابوس ‏هایم را به ‏یاد بیاورم، همیشه وقت خواب دفترچه و خودکاری کنار تخت‌خوابم می‏گذارم. وقتی خواب دو مرد را دیدم که در چاهی گیر افتاده ‏اند و راه‏ حل باورنکردنی ‏ای برای خلاصی از چاه به ذهنشان خطور می ‏کند، سؤالاتی در ذهنم نقش بست: چرا چنین خوابی دیدم؟ آیا به نحوی از انحاء احساس می‏کنم گیر افتاده‏ ام؟ در خانواده‏، در محیط کار، در جامعه؟ و با طرح این‏ دست سؤالاتِ نوبه ‏نو سر و شکلی به داستان دادم و با عجزم در پاسخ‏ به آن‏ها متن راه خود را پیدا کرد. مع هذا باید اقرار کنم از منظر من دنیای غرب که بدان تعلق دارم در بحرانی حاد، ویرانگر و دهشتناک فرو رفته است. بحرانی همه‏ گیر که اساساً نه اقتصادی، بلکه سراپا اخلاقی بوده و هست. اروپا چه در قالب یک مفهوم و چه در قالب مجموعه ‏ای از کشورها غالباً مایه‏ ی شرمساری ام می‏شود، دروغین و درنده‏ خوست و باور دارم که بایستی میراث عداوت‏ های خفت‏ بارمان را ریشه‏ کن کنیم تا فرهنگی نوین از تفاهم و برابری بنیان نهیم و قادر به خلق فضای همزیستی انسانی‏ تری باشیم، منتها به محض نگاهی به پیرامونمان درمی‏ابیم که این امر از اساس آرمان‏گرایانه است. یکی از اصولی که در متن مطرح می‏ کنم ضرورت درهم ‏پیچیدن طومار آن میراث منفی _ پیش از پایه‏ ریزی بنیان‏ آت