صوفیان و بوداییان:سیری در تصوف اسلامی و رهبانیت بودایی (عرفان۱۱)

در بسیاری از سنت‌های دینی ساختار اجتماعی ویژه‌ای شکل گرفته است که می‌توان آن را تحت عنوان کلی طریقه‌های رهبانی توصیف و تبیین کرد. این طریقه‌ها در واقع تجلی اجتماعی سودایی مشترک در میان اقوام مختلف‌اند، و آن سودای کشف بی‌واسطۀ حقیقت یا نیل به تجربۀ عرفانی است. از این حیث، کوشش برای یافتن آغازی برای رهبانیت و گرایش به زهد، کوششی بی‌فرجام است، زیرا سنت‌هایی از این دست نه تنها در تمام فرهنگ‌ها به شکل‌های گوناگون دیده می‌شوند، بلکه به‌خودی خود زمینه‌ساز شکل‌گیری و شکوفایی فرهنگ‌ها بوده‌اند. از سوی دیگر معنای نمادها، باورها، آیین‌ها و اعمال طریقه‌های رهبانی بسیار عمیق‌تر از آن چیزی است که به نظر می‌رسد. در اینجا پژوهشی تطبیقی و بررسی آداب و آیین‌های رهبانی در فرهنگ‌های مختلف می‌تواند گامی مؤثر برای پی بردن به این معنانی باشد. در همین راستا هدف کتاب صوفیان و بوداییان؛ سیری در تصوف اسلامی و رهبانیت بودایی مقایسۀ سنت‌های رهبانی و زاهدانه در رهبانیت بودایی و طریقت صوفیان مسلمان است. این کتاب در چهار فصل نظام یافته است؛ فصل نخست به تعریف رهبانیت و بررسی ویژگی‌های مشترک طریقه‌های رهبانی در سنت‌های هندویی، جینی، مانوی، یهودی و مسیحی اختصاص یافته است. در فصل دوم به تفصیل دربارۀ شکل‌گیری نخستین جماعت‌های راهبان بوادیی و آداب و قوانین آنان پرداخته شده است. فصل سوم نیز به مطالعۀ نخستین جماعت‌های صوفیان، پیدایش خانقاه‌ها و طریقه‌های صوفیه پرداخته شده؛ و سرانجام در فصل چهارم، برخی مؤلفه‌ها و مفاهیم مشترک رهبانیت بودایی و تصوف اسلامی در بوتۀ مقایسه و تطبیق قرار گرفته است.