تحلیل رفتار خوارج ـ با رویکرد به نهج البلاغه

خوارج گروهی بودند که پس از داوری حکمین بین حضرت علی (علیه السلام) و معاویه، از اطاعت امیرالمومنین (علیه السلام) خارج شدند؛ آنان روح اسلام را نمی شناختند و فقط به ظواهر آن توجه کرده، و تنگ نظرو ظاهر پرست و جاهل بودند. تاریخ پرماجرای خوارج، درسی بزرگ برای جامعه شناسان و انسان شناسان جهت هشدار به نسل های دیگر است تا عواقب عدم شناخت امام و فقدان رشد عقلی را درک کنند و ... خوارج نه بصیرت دینی داشتند و نه بصیرت عملی... این گروه به پوسته و ظاهر اسلام و احکام فردی بسیار پایبند بودند اما در شناخت محور حق و عامل اصلی کمال و به ثمر رسیدن افعال و احکام اسلام یعنی ولایت و زعامت، جاهل بوده و با عناد، از چنین امر بزرگی چشم می پوشیدند. سرکار خانم یزدانی در کتاب «تحلیل رفتار خوارج» طی سه فصل به بررسی تاریخچه خوارج، موضع امیرالمومنین (علیه السلام) در برابر آنان و نقد و بررسی دیدگاه های کلامی - فقهی خوارج پرداخته است.