ادم ، گربه ، مرگ

کتاب « آدم ، گربه ، مرگ » نوشته زولفو لیوانی ترجمه ایلناز حقوقی گزیده ای از متن آدم گربه مرگ:‎ پس از نه سال پناهندگی سیاسی سامی باران به استکهلم، بعدازظهر سه‌شنبه، نطفۀ جنایت درونش بسته شد. یک هفته پیش از آن، روی جاده‏ای یخ‏بسته میان جنگل‏های تاریک، در حال رانندگی بود. درختان سر به فلک کشیدۀ سدر، کاج، راش و نراد [1] در دو سوی جاده به‏سرعت از کنارش رد می‌شدند. ماشین روی جادۀ باریکِ یخ‌بسته می‏لغزید و به‌سختی تعادلش را حفظ می‏کرد. وُلوویی قدیمی بود. کم مانده بود قراضه شود. صدمه هایی که در طول زمان دیده بود رنگ لاجوردی‏اش را به آبی مات تغییر داده بود. در بازار ماشین‏های دست‌ دوم، این ماشین شاید دستِ هشتمی یا حتی دستِ دهمی به حساب می‏آمد. خیلی درب و داغون شده بود. در اثر آسیب‏های پیاپی زمستان‏های شمالی، پوسیده بود. به خاطر نمک‏هایی که در زمستان‏های طولانی بر سطح جاده می‏پاشیدند، حسابی زنگ زده بود. با‌این‌وجود، برای کسی که کار درست و حسابی نداشت، گاهی دراِزای ساعتی 40 کرون ماشینِ زباله می‏راند و عموماً با کمک‌های مالی‏ که از شعبه‏های اجتماعی مهاجران دریافت می‏کرد زندگی‏اش را پیش می‏برد، ماشین چندان بدی نبود. حداقل می‏توانست به او سواری بدهد. داخل شهر به خاطر گران بودن جای پارک، آن را نمی‏راند. اما زمان‏هایی که دلش می‏گرفت و وجودش پر از ملال می‏شد، برای اینکه از شهر خارج شود و در میان جنگل‏ها و دشت‏ها با دیوانگی رانندگی کند، وسیلۀ خوبی بود. گاهی قلبش از اندوه فشرده می‏شد؛ غمباد می‏گرفت و راه نفس کشیدنش را می‏بست و در گلویش حُناق می‏شد. احساس می‏کرد هر لحظه ممکن است منفجر شود؛ انگار یک آتشفشان روی سینه‏اش سنگینی می‏کرد. اینها نشانه‏های افسردگی بود. وقتی دچار حمله‏های اضطرابی می‏شد، نمی‏دانست باید چکار کند. غیر از اینکه سوار ولووی قدیمی شود و در جاده‏هایی که هیچ انسانی در آن نیست با جنون پایش را روی گاز بگذارد، راه خلاص دیگری پیدا نمی‏کرد. وقتی می‏دید ماشینش روی جادۀ لغزنده از این سو به آن سو سُر می‏خورد، احساس آرامش عجیبی می‏کرد. هم‏زمان حرف‌هایی از دهانش خارج می‏شد که خودش هم معنی‏شان را نمی‏دانست. یک بار همین که از شدت حملۀ اضطرابی‏اش کم شد، ناگهان ترمز کرد. ماشین روی جادۀ یخ‌بسته سُر خورد و چندین بار دور خودش چرخید. زمانی‌که ماشین متوقف شد، چهره‏اش را در آیینۀ عقب ماشین دید؛ خیس از اشک بود. می‏دانست رانندگی در این شرایط خطرناک است؛ طغیانش دارد بر عقلش غلبه می‏کند و ممکن است کنترل ماشین را از دست بدهد؛ اما این کار قلبش را عجیب آرام می‏کرد. آن روزها در کونگسهامن [2] ، در اتاق کوچکی از بلوک‏هایی که دانشجویان در آن زندگی می‏کردند، اقامت داشت. روی کاناپه‏ای درب و داغون می‏نشست و در آینه‏ای کوچک پلک‏های مریضش را بررسی می‏کرد. دستش را روی شکمش می‏گذاشت  و به دردی می‏اندیشید که در طرف راستش شروع می‏شد و رفته‌رفته تیر می‏کشید و شدت می‏گرفت. از جایی که نشسته بود، وقتی به بیرون نگاه می‏کرد فقط می‏توانست یک چیز ببیند: یک خاکستری بی‏انتها و دلگیر؛ مانند زخمی عمیق که هنوز سر باز نکرده است. خانه‏های بتنی، خانه‏های بلندتر در امتداد آنها؛ انگار که سقف آسمان کوتاه شده بود و با خیابان‏های ژئومتریک آسفالت‌شده و هرآنچه که می‏دید، در قفسی سیمانی و خاکستری، حبس شده بود. پنجرۀ خانه‌ها یا زرد بود یا قرمز یا آبی. انگار می‏خواستند بر غلظت این صحنۀ دلگیر بیفزایند. در محله‏های خلوت و ساکت روی پیاده‏روهای بتنی بین خانه‏ها، قدم می‏زد، قدم می‏زد و قدم می‏زد… غیر از زن‏هایی که به رختشورخانه می‏رفتند یا مادرانی که نوزادشان را برای هواخوری بیرون آورده بودند، کس دیگری دیده نمی‏شد؛ چون همه کار می‏کردند. در مسیرهای بتنی ژئومتریک و تنگ که ماشین‏رو نبود، با سرعت قدم می‏زد و وقتی به مسیرهای چمن‏کاری‏شده می‏رسید، از نرمی زمین زیر پایش خوشش می‏آمد. دشوارترین کار برایش عبور از مسیرهای با اشکال هندسی، مثل میدان سِرگِل تورگ [3] ، بود. زیرا ناخودآگاه یکی از اشکال هندسی را انتخاب می‏کرد و می‌کوشید فقط روی آنها قدم بگذارد و ازاین‌رو حرکات عجیب‌وغریبی می‏کرد. مثلاً باید فقط روی سنگ‏های سیاه قدم می‏گذاشت. پایش نباید روی سنگ‏های سفید می‏رفت. یا برعکس؛ اگر سفیدها را انتخاب می‏کرد، نباید روی سنگ‏های سیاه قدم می‏گذاشت. اگر رنگ‌های یکسان پشت سر هم بودند، باید از رویشان می‏پرید. اگر لوزی‏شکل بودند، قانون خاص خودشان را داشتند. اگر در حال راه رفتن به نرده برمی‏خورد، نتیجه همان می‏شد: باید تمام نرده‏ها را یکی‌یکی می‏شمرد. اگر یکی را نمی‏شمرد، انگار دنیا به آخر می‏رسید. بااین‌حال هیچ قانونی نداشت؛ می‏توانست نرده‏ها را یکی‌درمیان هم بشمارد. فکر می‏کرد بعضی انسان‏ها از بدو تولد این‌شکلی‌اند.