استن برنستین نویسنده و تصویرگر آمریکایی است که همراه همسرش، جن برنستین، یکی از محبوبترین خانوادههای ادبیات کودک جهان را ساخت: خانوادهی خرسهای برنستین. بابا خرسی، مامان خرسی، برادر خرسی و خواهر خرسی، که در خانهای درختی زندگی میکنند، چند دهه است با قصههایی کوتاه و تصویرهایی گرم به بچهها یاد میدهند چطور با ترس، دعوا، حسادت، دنداندرد یا غریبهها کنار بیایند. ترجمهی فارسی این قصهها هم در خانههای ایرانی جای خود را باز کرده است. در این صفحه با استن برنستین، سبک کارش و کتابهای این مجموعه آشنا میشوید و میتوانید نسخه چاپی آنها را با قیمت روز سفارش دهید.
استن برنستین کیست؟
استن برنستین در سال ۱۹۲۳ در فیلادلفیای آمریکا به دنیا آمد. او در مدرسهی هنر با جن، همسر آیندهاش، آشنا شد. هر دو به نقاشی و طراحی علاقه داشتند و این علاقهی مشترک، پایهی یک همکاری چند ده ساله شد. آنها بعد از ازدواج، ابتدا برای مجلهها کارتون و تصویرهای طنز دربارهی زندگی خانوادگی میکشیدند؛ کارهایی که بعدها نشان داد چقدر خوب زندگی روزمرهی پدر و مادرها و بچهها را میشناسند.
نقطهی عطف زندگی حرفهای آنها، تصمیم به نوشتن برای کودکان بود. اولین کتاب خرسها در اوایل دههی ۱۹۶۰ منتشر شد و استقبال از آن، راه را برای کتابهای بعدی باز کرد. از آن زمان تا امروز، صدها کتاب از این خانوادهی خرس منتشر شده و میلیونها نسخه از آنها در سراسر جهان به فروش رفته است.
استن برنستین در سال ۲۰۰۵ درگذشت. پس از او، همسرش جن و بعدها پسرشان مایک کار ادامهی این مجموعه را بر عهده گرفتند. به همین دلیل نام برنستین امروز فقط نام یک نویسنده نیست؛ نام یک خانواده است که چند نسل برای بچهها قصه گفتهاند.
زندگینامه استن برنستین و همکاری با جن
داستان زندگی استن و جن برنستین، خودش شبیه یکی از کتابهایشان است: دو آدم که با هم کار میکنند، با هم بچههایشان را بزرگ میکنند و از همین زندگی، قصه میسازند. آنها تقریبا همهی کتابها را با هم نوشتند و کشیدند. گاهی یکی ایده میداد و دیگری آن را کامل میکرد؛ گاهی یکی طرح اولیه را میکشید و دیگری رنگش میکرد. این همکاری چنان در هم تنیده بود که خودشان هم نمیتوانستند بهسادگی بگویند کدام بخش کار مال کدامشان است.
تجربهی پدر و مادر بودن، منبع اصلی ایدههای آنها بود. وقتی پسرهایشان کوچک بودند، مشکلات و ماجراهای روزمرهی خانه، از دعوای خواهر و برادر تا ترس از دکتر، مادهی خام قصهها میشد. به همین دلیل کتابهای خرسها برای پدر و مادرها اینقدر آشناست؛ آنها از دل زندگی واقعی یک خانواده بیرون آمدهاند.
در شروع کار، یکی از ویراستاران مشهور ادبیات کودک آمریکا به آنها کمک کرد تا کتاب اولشان را به شکلی ساده و آهنگین برای کودکان نوآموز دربیاورند. این همکاری، درسهایی دربارهی سادگی متن و ریتم جملهها به آنها داد که در همهی کارهای بعدیشان دیده میشود.
خانوادهی خرسها؛ شخصیتهای آشنای کتابهای استن برنستین
قلب کتابهای این مجموعه، شخصیتهایش هستند. خرسها در سرزمینی به نام سرزمین خرسها، در خانهای درختی کنار جادهای آفتابی زندگی میکنند. هر کدام از اعضای خانواده ویژگیهای خاص خودش را دارد.
بابا خرسی
بابا خرسی نجار است، مهربان و پرانرژی، اما گاهی خیلی به خودش مطمئن است و کارها را خراب میکند. بچهها از اشتباههای بامزهی او میخندند و همزمان یاد میگیرند که بزرگترها هم اشتباه میکنند.
مامان خرسی
مامان خرسی معمولا صدای آرامش و عقل خانواده است. با حوصله گوش میدهد، راهحل پیدا میکند و با مهربانی به بچهها کمک میکند. کتاب «پس مامان خرسی کی استراحت کنه؟» نشان میدهد که حتی آرامترین مادر هم گاهی خسته میشود و به کمک نیاز دارد.
برادر خرسی و خواهر خرسی
برادر خرسی بزرگتر است و خواهر خرسی کوچکتر و پرشورتر. این دو مثل همهی خواهر و برادرها گاهی دعوا میکنند، گاهی حسادت میکنند و گاهی بهترین دوست هم هستند. بیشتر ماجراها از نگاه همین دو نفر روایت میشود و کودک خواننده خیلی راحت خودش را جای آنها میگذارد.
نینی خرسی
در کتابهای بعدی، عضو تازهای هم به خانواده اضافه شد: یک نینی کوچک. ورود بچهی تازه به خانه، با همهی شادیها و دردسرهایش، موضوع چند کتاب شد. «نی نی اعصاب خرد کن» یکی از همین کتابهاست که حس بچهی بزرگتر را وقتی همهی توجهها به نوزاد است، با شوخی و همدلی نشان میدهد.
سبک قصهگویی استن برنستین
کتابهای این مجموعه ساختار ساده و آشنایی دارند. معمولا یکی از بچهها با مشکلی روبهرو میشود: میترسد، دعوا میکند، چیزی را بیش از حد میخواهد یا رفتاری اشتباه دارد. بعد ماجرا کمی پیچیدهتر میشود و در پایان، با کمک پدر و مادر یا با تجربهی خودش، درسی یاد میگیرد.
درس بدون نصیحت خشک
شاید بگویید این ساختار کمی آموزشی است و درست هم هست. اما نکتهی مهم این است که برنستینها درس را با شوخی، تصویرهای پرجزئیات و موقعیتهای واقعی میدهند. کودک حس نمیکند نصیحت میشنود؛ حس میکند قصهی خانوادهای را میخواند که خیلی شبیه خانوادهی خودش است.
تصویرهای پرجزئیات
تصویرهای این کتابها پر از جزئیات بامزه است: وسایل خانهی درختی، حیوانهای کوچک گوشهی صفحه، حالتهای صورت شخصیتها. کودک میتواند بارها کتاب را ورق بزند و هر بار چیز تازهای پیدا کند. این ویژگی، کتاب را برای کودکی که هنوز نمیخواند هم جذاب میکند.
زبان ساده و نزدیک به گفتوگو
متن کتابها کوتاه و ساده است و گفتوگوهای شخصیتها شبیه حرف زدن واقعی اعضای یک خانواده است. ترجمههای فارسی هم معمولا این سادگی را حفظ کردهاند و حتی گاهی، مثل عنوان «خرسی رو مسخره نکن»، از زبان محاوره استفاده کردهاند تا کتاب به گوش بچهها نزدیکتر باشد.
کتابهای استن برنستین در کتابجم
در کتابجم مجموعهای از ترجمههای فارسی قصههای خرسها در چاپ گلاسه موجود است. در ادامه چند عنوان را معرفی میکنیم.
خواب بد
کابوس دیدن یکی از تجربههای رایج کودکی است. در این کتاب، یکی از بچهخرسها خواب بدی میبیند و با کمک خانواده یاد میگیرد با ترسش کنار بیاید. این کتاب برای کودکانی که شبها میترسند یا تازه از اتاق پدر و مادر جدا شدهاند، همراه خوبی است.
پس مامان خرسی کی استراحت کنه؟
این کتاب نگاهی بامزه و صادقانه به کارهای بیپایان مادر در خانه است. بچهها با خواندنش میفهمند که مادر هم خسته میشود و میتوانند در کارهای خانه کمک کنند. کتابی که شاید مادرها هم از خواندنش لذت ببرند.
آخ دندانم!
لق شدن دندان و افتادنش برای کودکان هم هیجانانگیز است و هم کمی ترسناک. این کتاب دربارهی همین تجربه است و به کودک کمک میکند با آرامش بیشتری با این مرحلهی رشد روبهرو شود.
رو به رو شدن با غریبه ها
یکی از مهمترین درسهایی که پدر و مادرها باید به کودک بدهند، نحوهی رفتار با غریبههاست. اما این درس اگر بد گفته شود، ممکن است کودک را بیش از حد بترساند. این کتاب تعادل خوبی دارد: هم احتیاط را آموزش میدهد و هم نشان میدهد که بیشتر آدمها خوب هستند. شروع گفتوگویی مهم میان شما و کودک.
گول تبلیغات رو نخور!
بچهها هر روز با تبلیغات روبهرو میشوند و گاهی چیزهایی را میخواهند که فقط در تبلیغ جذاب به نظر میرسند. این کتاب با زبانی ساده، کودک را با این مفهوم آشنا میکند که هر چیزی که تبلیغ میشود، لزوما همانقدر خوب نیست. درسی که امروز بیشتر از همیشه لازم است.
نی نی اعصاب خرد کن
بچهی تازهای که همه چیز را به هم میریزد، گریه میکند و همهی توجهها را به خودش جلب میکند. این کتاب برای خانوادههایی که منتظر فرزند دوم هستند یا تازه نوزادی به خانه آوردهاند، بسیار مفید است و به بچهی بزرگتر کمک میکند احساساتش را بشناسد.
خرسی رو مسخره نکن
مسخره کردن و مسخره شدن، از تجربههای تلخ کودکی است. این کتاب نشان میدهد که چرا مسخره کردن دیگران آزاردهنده است و کودک چطور میتواند در برابر آن رفتار کند. موضوعی که برای کودکان مهدکودکی و دبستانی بسیار اهمیت دارد.
گواهی مرخصی برای خواهر خرسی
این عنوان هم یکی از ماجراهای خواهر خرسی است که در کتابجم موجود است. مثل بقیهی کتابهای مجموعه، موقعیتی آشنا از زندگی بچهها را با شوخی و مهربانی روایت میکند.
بهترین کتابهای استن برنستین برای هر موقعیت
یکی از ویژگیهای جالب این مجموعه این است که تقریبا برای هر موقعیتی در زندگی کودک، کتابی دارد. پدر و مادرها میتوانند کتاب را بر اساس نیاز همان روز انتخاب کنند.
- ترس از شب و کابوس: «خواب بد»
- ورود نوزاد به خانه: «نی نی اعصاب خرد کن»
- دندان لق و دندانپزشکی: «آخ دندانم!»
- ایمنی و غریبهها: «رو به رو شدن با غریبه ها»
- اصرار به خرید و تبلیغات: «گول تبلیغات رو نخور!»
- مسخره کردن در مدرسه: «خرسی رو مسخره نکن»
- کمک در کارهای خانه: «پس مامان خرسی کی استراحت کنه؟»
این روش انتخاب، کتاب را به ابزاری برای گفتوگو تبدیل میکند. بهجای اینکه مستقیم به کودک بگویید چه کار کند، قصهای میخوانید و بعد دربارهاش حرف میزنید. کودک از زبان شخصیتها راحتتر میپذیرد تا از زبان بزرگترها. برای کتابهای بیشتر با این هدف، دستهی آموزشی و مهارتهای زندگی را ببینید.
کتابهای استن برنستین برای چه سنی مناسب است؟
قصههای خرسها بیشتر برای کودکان سه تا هشت ساله نوشته شدهاند. کودکان کوچکتر از تصویرها و قصهای که پدر و مادر برایشان بلند میخوانند لذت میبرند. کودکان دبستانی میتوانند خودشان کتاب را بخوانند و از اینکه یک کتاب کامل را تمام کردهاند احساس غرور کنند.
البته سن دقیق به کودک بستگی دارد. بعضی موضوعها مثل ورود نوزاد یا ترس از غریبهها، برای کودکان کوچکتر مناسبترند و بعضی مثل تبلیغات یا مسخره کردن، برای کودکانی که به مدرسه میروند معنای بیشتری دارند. شما بهتر از هر کسی میدانید فرزندتان به چه کتابی نیاز دارد.
از کجا خواندن کتابهای استن برنستین را شروع کنیم؟
اگر کودک شما هنوز با خانوادهی خرسها آشنا نیست، پیشنهاد میکنیم با کتابی شروع کنید که به مشکل یا علاقهی فعلی او ربط دارد. اگر دندانش لق شده، «آخ دندانم!» را انتخاب کنید. اگر تازه خواهر یا برادر کوچکی پیدا کرده، «نی نی اعصاب خرد کن» عالی است. وقتی کودک در قصه، تجربهی خودش را میبیند، خیلی زود با شخصیتها رفیق میشود.
بعد از اولین کتاب، به احتمال زیاد خود کودک سراغ بقیهی ماجراهای خرسها را میگیرد. این یکی از مزیتهای مجموعههای با شخصیت ثابت است: کودک دلش میخواهد بداند دوستان خرسش این بار چه ماجرایی دارند. بسیاری از خانوادهها به همین شکل، کمکم یک قفسهی کامل از این کتابها جمع کردهاند.
چرا کتابهای استن برنستین برای کودکان مفید است؟
روانشناسان کودک بارها گفتهاند که قصه یکی از بهترین راهها برای کمک به کودک در شناخت احساسات و حل مشکلات است. کتابهای این مجموعه دقیقا همین کار را میکنند.
- نام دادن به احساسات: کودک در قصه میبیند که خرسی هم حسادت میکند، میترسد یا عصبانی میشود و یاد میگیرد این احساسات طبیعیاند.
- الگوی حل مسئله: قصهها نشان میدهند که مشکل را میشود با گفتوگو، صبر و کمک گرفتن حل کرد.
- تقویت رابطهی خانوادگی: خواندن با هم و حرف زدن دربارهی قصه، رابطهی پدر و مادر و کودک را گرمتر میکند.
- آمادگی برای تجربههای تازه: رفتن به دندانپزشکی، آمدن نوزاد یا شروع مدرسه، با یک قصهی آشنا کمتر ترسناک میشود.
- علاقه به کتاب: شخصیتهای ثابت و دوستداشتنی، کودک را به خواندن کتابهای بیشتر تشویق میکنند.
کتابهای تصویری و ارزش چاپ گلاسه
کتابهایی که در کتابجم از این مجموعه موجودند، در چاپ گلاسه منتشر شدهاند. کاغذ گلاسه رنگها را روشنتر و زندهتر نشان میدهد و برای کتاب تصویری که تصویرهایش نقش اصلی دارند، بسیار مناسب است. همچنین این کاغذ در برابر دستهای کوچک و گاهی کمی بیدقت کودکان، مقاومتر است.
برای کودک، کتاب تصویری چاپی تجربهای است که هیچ صفحهی دیجیتالی جایش را نمیگیرد. کودک کتاب را ورق میزند، با انگشت روی تصویرها میکشد و صفحهی محبوبش را بارها باز میکند. برای دیدن کتابهای تصویری بیشتر، سری به دستهی کتابهای تصویری بزنید.
قصههای استن برنستین و سنت قصهگویی
قصههای خرسها، با همهی امروزی بودنشان، ادامهی سنتی قدیمیاند: سنت قصههایی که در آن حیوانها مثل آدمها زندگی میکنند و از رفتارشان درسی گرفته میشود. از قصههای کلیله و دمنه تا افسانههای ازوپ، حیوانها همیشه آینهای برای رفتار آدمها بودهاند. برنستینها این سنت را به خانهای درختی و زندگی روزمرهی یک خانواده آوردند. اگر کودکتان به این نوع قصهها علاقه دارد، دستهی قصه و افسانه را هم ببینید.
خانوادهی خرسها در جهان
کتابهای این مجموعه به زبانهای زیادی ترجمه شدهاند و کودکان در کشورهای مختلف با آن بزرگ شدهاند. از روی کتابها مجموعههای تلویزیونی هم ساخته شد که محبوبیت خرسها را بیشتر کرد. برای بسیاری از بزرگسالان آمریکایی، خانوادهی خرسها بخشی از خاطرات کودکی است، درست مثل قصههایی که ما از کودکیمان به یاد داریم.
این محبوبیت جهانی نشان میدهد که مسائل کودکی در همه جای دنیا شبیه هماند. دعوای خواهر و برادر، ترس از تاریکی و حسادت به نوزاد تازه، در خانهای در آمریکا همانقدر آشناست که در خانهای در ایران. همین است که ترجمهی فارسی این کتابها هم برای کودکان ایرانی دلنشین است.
نقش پدر و مادر در قصههای خرسها
یکی از نکتههای جالب این مجموعه، تصویری است که از پدر و مادر میدهد. پدر و مادرهای این قصهها کامل و بیاشتباه نیستند. گاهی عصبانی میشوند، گاهی خستهاند و گاهی خودشان هم باید چیزی یاد بگیرند. این واقعگرایی برای کودک آرامشبخش است، چون میبیند که خانوادهی خودش هم لازم نیست بینقص باشد تا خوب و مهربان باشد.
از طرف دیگر، پدر و مادرهایی که این کتابها را برای بچههایشان میخوانند، گاهی خودشان را در بابا خرسی یا مامان خرسی میبینند و لبخند میزنند. شاید یکی از رازهای ماندگاری این مجموعه همین باشد: کتابی که هم برای کودک نوشته شده و هم بزرگتری که آن را بلند میخواند از آن لذت میبرد. خواندن مشترک وقتی برای هر دو طرف شیرین باشد، به عادتی ماندگار در خانه تبدیل میشود.
از کتاب تصویری تا رمان کوتاه برای بچههای بزرگتر
خانوادهی خرسها فقط در کتابهای تصویری کوتاه حضور ندارند. در سالهای بعد، کتابهایی با متن بلندتر و فصلبندی شده هم برای کودکان بزرگتر منتشر شد که در آن برادر خرسی و خواهر خرسی ماجراهای مفصلتری را در مدرسه و محله تجربه میکنند. این کتابها پلی هستند میان کتاب تصویری و رمان کودک و به بچهها کمک میکنند کمکم به خواندن متنهای طولانیتر عادت کنند.
این روند نشان میدهد که شخصیتهای محبوب چطور میتوانند همراه کودک بزرگ شوند. کودکی که در چهار سالگی قصهی دندان لق را شنیده، چند سال بعد میتواند خودش ماجرایی بلندتر از همان شخصیتها بخواند. اگر فرزندتان در این مرحله است، دستهی رمان نوجوان هم میتواند قدم بعدی او باشد.
کتابخوانی در مهدکودک و کلاس اول
مربیهای مهدکودک و معلمهای پایهی اول هم میتوانند از این قصهها استفادهی زیادی ببرند. یک قصهی کوتاه دربارهی مسخره کردن یا رفتار با غریبهها، بهانهی خوبی برای گفتوگوی گروهی است. بچهها تجربههای خودشان را تعریف میکنند، از هم یاد میگیرند و بدون اینکه کسی مستقیم سرزنش شود، دربارهی رفتار درست فکر میکنند.
بعد از خواندن، میشود فعالیتهای سادهای هم انجام داد: کشیدن نقاشی از خانهی درختی، اجرای یک نمایش کوچک با نقشهای خانوادهی خرسها یا ساختن کاردستی از شخصیتها. این فعالیتها قصه را از صفحهی کتاب بیرون میآورند و به تجربهای زنده تبدیل میکنند که مدتها در ذهن بچهها میماند.
چون هر کتاب کوتاه است و در یک جلسه تمام میشود، برای برنامهی هفتگی کتابخوانی هم مناسب است. میشود هر هفته یک ماجرای تازه از خانوادهی خرسها خواند و بچهها را منتظر قصهی هفتهی بعد گذاشت.
قصهای برای هر روز سخت
همهی پدر و مادرها روزهایی را میشناسند که کودک بیقرار است، حرف گوش نمیدهد یا از چیزی ناراحت است اما نمیتواند بگوید چه شده. در چنین روزهایی، یک قصهی آشنا گاهی بیشتر از دهها توضیح اثر دارد. کودک وقتی میبیند خرسی کوچک هم همین حس را داشته و از آن گذشته، احساس میکند تنها نیست و راهی برای بهتر شدن وجود دارد.
به همین دلیل خیلی از خانوادهها این کتابها را در دسترس کودک نگه میدارند، نه بالای قفسه. کودک خودش کتاب مناسب حالش را برمیدارد و میآورد تا با هم بخوانید؛ و این یعنی کتاب به بخشی از زبان مشترک خانه تبدیل شده است.
ناشرهای فارسی کتابهای استن برنستین
ترجمههای فارسی این مجموعه را ناشرهای مختلفی منتشر کردهاند. در کتابجم کتابهایی از انتشارات فنی ایران و نردبان موجود است. هنگام انتخاب، به چاپ، قطع و کیفیت کاغذ توجه کنید؛ چاپ گلاسه برای این کتابها گزینهی خوبی است. اطلاعات کامل هر کتاب، از جمله مترجم و تعداد صفحه، روی صفحهی همان کتاب در دسترس است.
خرید کتاب استن برنستین به شکل چاپی
در کتابجم میتوانید نسخه چاپی کتابهای خانوادهی خرسها را آنلاین سفارش دهید. قیمت هر کتاب بهروز است و موجودی آن هر روز بررسی میشود. چون این کتابها کوتاهاند و هر کدام به یک موضوع میپردازند، خیلی از خانوادهها ترجیح میدهند چند عنوان را با هم سفارش دهند تا کودک مجموعهای کاملتر داشته باشد.
این کتابها هدیهی خوبی هم هستند؛ برای تولد کودک، برای خانوادهای که نوزاد تازه دارد (همراه با «نی نی اعصاب خرد کن» برای بچهی بزرگتر) یا برای کودکی که تازه به مدرسه رفته است.
توصیههایی برای خواندن قصههای خرسها با کودک
- کتاب را در زمانی آرام بخوانید، مثلا پیش از خواب، تا کودک فرصت فکر کردن داشته باشد.
- بعد از قصه از کودک بپرسید اگر جای برادر خرسی یا خواهر خرسی بود چه میکرد.
- اگر کودک با موضوع کتاب درگیر است، مثلا از غریبهها میترسد، به او فرصت دهید سؤال بپرسد.
- جزئیات تصویرها را با هم پیدا کنید؛ این بازی ساده، دقت کودک را بالا میبرد.
- کتاب را بارها بخوانید؛ کودکان عاشق تکرار قصههای محبوبشان هستند.
پرسشهای پرتکرار دربارهی استن برنستین
استن برنستین کتابها را تنها نوشته است؟
نه. او تقریبا همهی کتابهای خرسها را همراه همسرش، جن برنستین، نوشت و تصویرگری کرد. بعدها پسرشان مایک هم کار را ادامه داد.
کتابهای خرسها برای چه سنی مناسب است؟
بیشتر برای کودکان سه تا هشت ساله. کودکان کوچکتر با شنیدن قصه و دیدن تصویرها لذت میبرند و کودکان دبستانی میتوانند خودشان بخوانند.
برای شروع کدام کتاب را بخرم؟
کتابی را انتخاب کنید که به موقعیت فعلی کودک ربط دارد؛ مثلا «آخ دندانم!» برای دندان لق یا «خواب بد» برای ترس از شب.
چاپ گلاسه چه مزیتی دارد؟
کاغذ گلاسه رنگها را زندهتر نشان میدهد و در برابر استفادهی زیاد کودکان مقاومتر است.
آیا این کتابها جنبهی آموزشی دارند؟
بله. هر کتاب به یک مهارت یا موقعیت زندگی میپردازد، اما آموزش را با قصه و شوخی همراه میکند، نه با نصیحت خشک.
چطور از موجودی کتابها باخبر شوم؟
موجودی و قیمت هر کتاب روی صفحهی همان کتاب بهروز نمایش داده میشود.
جمعبندی: خانهی درختی استن برنستین
استن برنستین و همسرش با خلق خانوادهی خرسها، چیزی بیشتر از یک مجموعه کتاب ساختند. آنها دوستانی برای کودکان ساختند که در لحظههای سخت کودکی، از ترس شب تا آمدن نوزاد تازه، کنارشان هستند. قصههای ساده، تصویرهای گرم و درسهایی که بدون نصیحت گفته میشوند، این کتابها را برای چند نسل ماندگار کرده است.
اگر دنبال کتابهایی هستید که هم کودک را سرگرم کند و هم در تربیتش کمکتان کند، قصههای خرسها انتخابی مطمئن است. فهرست کتابهای موجود را ببینید و نسخه چاپی ماجراهای محبوب خانوادهی خرسها را با قیمت روز آنلاین سفارش دهید.