۸۳ اثر در کتاب‌جم
جف کینی نویسنده و تصویرگر آمریکایی و خالق مجموعه‌ی «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» است؛ ماجراهای خنده‌دار پسری به اسم گرگ هفلی که با متن ساده و نقاشی‌های بامزه روایت می‌شود. کتاب‌های او بچه‌های زیادی را در سراسر دنیا کتابخوان کرده‌اند و برای کودکان و نوجوانان شروعی شاد و مطمئن برای عادت به خواندن هستند.
جف کینی نویسنده و تصویرگر آمریکایی است که با مجموعه‌ی «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» میلیون‌ها کودک و نوجوان را در سراسر دنیا به کتاب خواندن علاقه‌مند کرد. قهرمان او، پسری به اسم گرگ هفلی، نه قهرمان است و نه نابغه؛ یک بچه‌ی معمولی و کمی خودخواه است که اتفاق‌های روزمره‌ی مدرسه و خانه را در دفترچه‌اش می‌نویسد و با نقاشی‌های ساده توضیح می‌دهد. همین سادگی، شوخ‌طبعی و صداقت باعث شده کتاب‌های جف کینی برای خیلی از بچه‌ها اولین کتابی باشد که خودشان با لذت تا آخر خوانده‌اند.
در این صفحه با زندگی جف کینی، داستان پیدایش مجموعه‌ی محبوبش، شخصیت‌های اصلی، ترجمه‌های فارسی با عنوان‌هایی مثل «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» و «چلمن»، و راهنمای انتخاب کتاب برای فرزندتان آشنا می‌شوید. اگر پدر یا مادری هستید که دنبال کتابی می‌گردید تا بچه‌تان را از صفحه‌ی گوشی جدا کند، این مطلب برای شماست.
جف کینی در آمریکا بزرگ شد و از کودکی به کاریکاتور و طنز علاقه داشت. در دوران دانشگاه برای نشریه‌ی دانشجویی کمیک استریپ می‌کشید و آرزو داشت روزی کاریکاتوریست روزنامه شود. این آرزو آن‌طور که فکر می‌کرد محقق نشد؛ طرح‌هایش برای روزنامه‌ها پذیرفته نشد و او ناچار مسیر دیگری رفت. اما همین شکست‌ها او را به جایی رساند که هیچ‌وقت انتظارش را نداشت.
کینی سال‌ها در زمینه‌ی طراحی بازی‌های آنلاین برای کودکان کار کرد. در همان دوره ایده‌ی پسری را در ذهن پروراند که خاطراتش را با نقاشی‌های ساده می‌نویسد. او سال‌ها روی این ایده کار کرد و نخستین بار بخش‌هایی از آن را به‌صورت اینترنتی منتشر کرد. استقبال خوانندگان آن‌قدر زیاد بود که ناشری پیشنهاد چاپ کتاب را داد و نخستین جلد «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» در سال ۲۰۰۷ منتشر شد.
از آن زمان تا امروز جلدهای زیادی از این مجموعه منتشر شده و تقریبا هر سال یک جلد تازه به آن اضافه می‌شود. کتاب‌ها به ده‌ها زبان ترجمه شده‌اند، فیلم‌هایی بر اساس آن‌ها ساخته شده و گرگ هفلی به یکی از شناخته‌شده‌ترین شخصیت‌های ادبیات کودک قرن بیست‌ویکم تبدیل شده است. کتاب‌های جف کینی بارها در فهرست پرفروش‌ترین کتاب‌های کودک قرار گرفته‌اند.
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های زندگی کینی این است که با وجود شهرت جهانی، زندگی نسبتا ساده‌ای دارد. او همراه خانواده‌اش در یک شهر کوچک در ایالت ماساچوست زندگی می‌کند و در همان شهر یک کتابفروشی مستقل راه انداخته است. این کتابفروشی برای او فقط یک کسب‌وکار نیست؛ جایی است برای دور هم جمع شدن اهل محل، برگزاری برنامه‌های کتابخوانی و دیدار با نویسنده‌ها.
کینی در گفت‌وگوهایش بارها گفته است که بسیاری از ماجراهای کتاب‌هایش از خاطره‌های کودکی خودش و تجربه‌های پدر بودن الهام گرفته‌اند. خانواده‌ی پرجمعیت، برادر بزرگ‌تری که آدم را اذیت می‌کند، برادر کوچکی که همه نازش را می‌کشند، و مدرسه‌ای پر از قانون‌های عجیب؛ این‌ها چیزهایی‌اند که خیلی از بچه‌ها در زندگی خودشان هم می‌بینند.
او در کنار نوشتن، همچنان به طراحی و فناوری علاقه دارد. همین ترکیب طنز، تصویر و آشنایی با دنیای دیجیتال، به کتاب‌هایش لحنی امروزی داده است که بچه‌های نسل گوشی و تبلت با آن ارتباط می‌گیرند.
«دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» به شکل دفترچه‌ی خاطرات یک پسر مدرسه‌ای نوشته شده است. صفحه‌ها خط‌دار به نظر می‌رسند، متن با خط دست‌نوشته طراحی شده و تقریبا در هر صفحه نقاشی‌های ساده و بامزه‌ای هست که ماجرا را کامل می‌کند. این قالب، که میان رمان و کمیک قرار می‌گیرد، برای بچه‌هایی که از دیدن صفحه‌های پر از متن می‌ترسند بسیار دلگرم‌کننده است.
گرگ هفلی، راوی ماجرا، عمدا قهرمان کامل نیست. او گاهی تنبل است، گاهی دروغ کوچکی می‌گوید، گاهی دوستش را قربانی نقشه‌هایش می‌کند و همیشه دنبال راه میان‌بر است. اما همین نقص‌ها او را واقعی و دوست‌داشتنی می‌کند. خواننده‌ی کوچک در گرگ خودش را می‌بیند و از اینکه نقشه‌های گرگ معمولا به هم می‌ریزد، هم می‌خندد و هم بی‌آنکه نصیحت بشنود، چیزی یاد می‌گیرد.
یکی از دلایل موفقیت این مجموعه، طنز موقعیت است. کینی موقعیت‌های آشنا مثل روز اول مدرسه، اردو، تعطیلات خانوادگی، مسابقه‌ی ورزشی یا مهمانی را برمی‌دارد و نشان می‌دهد چطور از نگاه یک بچه همه‌چیز می‌تواند به فاجعه‌ای خنده‌دار تبدیل شود. جمله‌ها کوتاه‌اند، شوخی‌ها سریع‌اند و تصویرها ضربه‌ی آخر را می‌زنند.
راوی و قهرمان اصلی مجموعه، پسری لاغر و کوچک‌اندام که آرزو دارد روزی معروف و محبوب شود. او بیشتر به فکر خودش است و نقشه‌هایش برای محبوب شدن یا فرار از کار معمولا خراب می‌شود. خوانندگان گرگ را دوست دارند چون صادقانه درباره‌ی ترس‌ها، حسادت‌ها و آرزوهایش می‌نویسد.
بهترین دوست گرگ، پسری مهربان، ساده‌دل و کمی بچه‌گانه که برخلاف گرگ اصلا به محبوبیت اهمیت نمی‌دهد. رولی در خیلی از ماجراها قربانی نقشه‌های گرگ است، اما معمولا او است که در پایان اتفاقی خوب نصیبش می‌شود. محبوبیت رولی آن‌قدر زیاد شد که کینی مجموعه‌ای جداگانه از نگاه او نوشت.
برادر بزرگ‌تر گرگ، نوجوانی تنبل که عاشق گروه موسیقی خودش است و از اذیت کردن گرگ لذت می‌برد. رابطه‌ی این دو برادر یکی از منبع‌های اصلی طنز مجموعه است و بسیاری از خواهر و برادرها در آن رابطه‌ی خودشان را می‌بینند.
مانی برادر کوچک خانواده است که همه نازش را می‌کشند و از هر خرابکاری قسر درمی‌رود. پدر و مادر گرگ هم هر کدام شخصیتی جدا دارند؛ مادری که دوست دارد خانواده با هم وقت بگذرانند و پدری که آرامش و نظم را ترجیح می‌دهد. این خانواده نمونه‌ای بامزه از یک خانواده‌ی معمولی است.
کتاب‌های جف کینی در ایران بسیار محبوب‌اند و ناشرهای مختلفی آن‌ها را با عنوان‌های گوناگون منتشر کرده‌اند. رایج‌ترین عنوان «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» است و برخی ناشرها از نام «چلمن» یا «بچه‌ی چلمن» استفاده کرده‌اند. در کتاب‌جم کتاب‌های او از ناشرهایی مثل حوض نقره، ایران‌بان و پیدایش دیده می‌شوند. چون عنوان و شماره‌گذاری جلدها گاهی میان ناشرها فرق دارد، پیشنهاد می‌کنیم هنگام خرید به شماره‌ی جلد و نام ناشر دقت کنید.
برخی از عنوان‌هایی که در کتاب‌جم می‌بینید:
تنوع ترجمه‌ها این امکان را می‌دهد که خانواده‌ها نسخه‌ای را انتخاب کنند که با سلیقه‌شان جور است. بعضی ترجمه‌ها لحن محاوره‌ای و شوخ‌تری دارند و بعضی رسمی‌ترند. اگر فرزندتان یک جلد را با ترجمه‌ی خاصی دوست داشته، معمولا بهتر است جلدهای بعدی را هم از همان ناشر بگیرید تا اسم شخصیت‌ها و لحن عوض نشود.
کمتر کتابی را می‌شناسیم که بچه‌ها خودشان آن را از قفسه بردارند و بی‌آنکه کسی اصرار کند تا آخر بخوانند. مجموعه‌ی کینی یکی از همین کتاب‌هاست. چند دلیل این محبوبیت را توضیح می‌دهد.
اول، قالب ترکیبی متن و تصویر. نقاشی‌ها فقط تزیینی نیستند؛ بخشی از روایت‌اند و بسیاری از شوخی‌ها فقط با دیدن تصویر کامل می‌شوند. این قالب برای بچه‌هایی که تازه از کتاب تصویری به رمان می‌رسند، پلی طبیعی است.
دوم، صداقت راوی. گرگ چیزهایی را می‌گوید که بچه‌ها معمولا فقط در دلشان فکر می‌کنند: حسادت به دوست، خجالت از پدر و مادر، ترس از مسخره شدن. خواندن این حرف‌ها به بچه‌ها حس می‌دهد که تنها نیستند.
سوم، فصل‌بندی کوتاه. کتاب به شکل روزنوشت است و هر بخش کوتاه است. بچه‌ها می‌توانند چند صفحه بخوانند، کتاب را زمین بگذارند و بعد دوباره برگردند، بدون اینکه رشته‌ی ماجرا از دستشان برود.
چهارم، طنز بی‌آزار. شوخی‌های کتاب درباره‌ی موقعیت‌های روزمره است و معمولا بدون خشونت یا محتوای نامناسب. پدر و مادرها هم اغلب از خواندن کتاب کنار بچه‌ها لذت می‌برند.
پنجم، مجموعه بودن. وقتی بچه‌ای یک جلد را دوست داشته باشد، جلد بعدی منتظرش است. این پیوستگی عادت به خواندن را تقویت می‌کند و خیلی از کتابخوان‌های امروز سفرشان را با همین مجموعه آغاز کرده‌اند.
این مجموعه معمولا برای بچه‌های حدود هشت تا چهارده سال پیشنهاد می‌شود. بچه‌های دبستانی که خواندن را خوب یاد گرفته‌اند، به‌ویژه از کلاس سوم یا چهارم به بعد، می‌توانند خودشان کتاب را بخوانند. نوجوان‌های اول دبیرستان هم هنوز از آن لذت می‌برند، چون بسیاری از ماجراها درباره‌ی مدرسه‌ی راهنمایی و دغدغه‌های همان سن است.
برای بچه‌های کوچک‌تر، خواندن کتاب با صدای بلند توسط پدر یا مادر تجربه‌ی خوبی است. تصویرها توجه کودک را نگه می‌دارند و شوخی‌ها بهانه‌ای برای گفت‌وگو درباره‌ی رفتار گرگ و دوستانش می‌شوند. مثلا می‌توانید بپرسید: به نظرت گرگ با رولی منصفانه رفتار کرد؟ اگر جای او بودی چه می‌کردی؟
کتاب‌های این مجموعه در دسته‌ی رمان نوجوان کتاب‌جم قرار دارند و اگر فرزندتان به این سبک علاقه دارد، کتاب‌های مشابه دیگری هم در همین دسته پیدا می‌کنید.
جلدهای مجموعه تا حد زیادی مستقل‌اند و می‌توان هر کدام را جدا خواند. با این حال، شروع از جلد اول بهترین تجربه را می‌سازد، چون شخصیت‌ها و رابطه‌هایشان در آن معرفی می‌شوند. پیشنهاد ما این است:
نکته‌ی مهم این است که اجبار نکنید. اگر بچه‌ای می‌خواهد جلد ششم را اول بخواند چون اسمش را دوست دارد، اجازه بدهید. هدف این است که لذت خواندن را تجربه کند.
رولی جفرسون، بهترین دوست گرگ، آن‌قدر میان خوانندگان محبوب شد که کینی برایش مجموعه‌ای جدا نوشت. در این کتاب‌ها رولی خودش دفتر خاطرات می‌نویسد و ماجراها را از دید خودش تعریف می‌کند. لحن رولی با گرگ فرق دارد؛ او ساده‌دل، خوش‌بین و مهربان است و همین تفاوت شوخی‌های تازه‌ای می‌سازد.
«خاطرات رولی جفرسون ۱: یک بچه‌خفن مهربان» شروع این مجموعه‌ی فرعی است. برای بچه‌هایی که چند جلد از ماجراهای گرگ را خوانده‌اند، این کتاب تجربه‌ی جالبی است، چون بعضی اتفاق‌ها را که قبلا از نگاه گرگ دیده‌اند، حالا از چشم رولی می‌بینند. این تمرین خوبی برای فهم این است که هر ماجرا می‌تواند چند روایت داشته باشد.
بسیاری از معلم‌ها و کتابداران گزارش داده‌اند که مجموعه‌ی کینی بچه‌هایی را که اهل کتاب نبودند به کتابخوانی کشانده است. دلیلش روشن است: کتاب سرگرم‌کننده است، ظاهری ترسناک ندارد و خواننده را مجبور به تحمل صفحه‌های طولانی نمی‌کند. وقتی بچه یک کتاب کامل را تمام می‌کند، اعتمادبه‌نفس پیدا می‌کند و آماده‌ی کتاب‌های بعدی می‌شود.
برخی بزرگ‌ترها نگران‌اند که این کتاب‌ها «جدی» نیستند یا ادبیات سنگینی ندارند. اما تجربه نشان داده که کتاب‌های سرگرم‌کننده اغلب دروازه‌ای به سوی کتاب‌های پیچیده‌ترند. بچه‌ای که امروز با گرگ هفلی می‌خندد، فردا ممکن است سراغ رمان‌های بلندتر برود. مهم این است که رابطه‌ی او با کتاب، رابطه‌ای شاد و داوطلبانه باشد.
یک پیشنهاد عملی: بعد از هر جلد، از فرزندتان بخواهید خودش یک صفحه دفتر خاطرات به سبک گرگ بنویسد و نقاشی بکشد. این کار هم نوشتن را تمرین می‌دهد و هم خلاقیت را تقویت می‌کند. خیلی از بچه‌ها بعد از خواندن این مجموعه شروع به نوشتن خاطرات خودشان کرده‌اند.
نقاشی‌های کینی عمدا ساده‌اند: آدمک‌هایی با سرهای گرد، چند تار مو و خط‌های کم. این سادگی دو فایده دارد. اول اینکه به نظر می‌رسد واقعا یک بچه این نقاشی‌ها را کشیده و این با قالب دفتر خاطرات جور است. دوم اینکه توجه خواننده روی حالت و موقعیت می‌ماند، نه جزئیات. یک ابروی بالا رفته یا دهانی باز، کافی است تا شوخی منتقل شود.
طنز نوشته‌ها هم بر پایه‌ی فاصله‌ی میان چیزی است که گرگ می‌گوید و چیزی است که خواننده می‌فهمد. گرگ خودش را قربانی بی‌گناه ماجرا می‌داند، اما خواننده می‌بیند که بیشتر مشکل‌ها را خود او ساخته است. این طنز کنایه‌آمیز، که بچه‌ها خیلی زود آن را می‌فهمند، کتاب را برای بزرگ‌ترها هم خواندنی می‌کند.
اگر فرزندتان به این ترکیب متن و تصویر علاقه دارد، در دسته‌ی داستان مصور و کمیک کتاب‌جم کتاب‌های بیشتری با همین حال‌وهوا پیدا می‌کنید.
محبوبیت این مجموعه به سینما هم کشیده شد و چند فیلم سینمایی و انیمیشن بر اساس کتاب‌ها ساخته شد. این فیلم‌ها بچه‌های بیشتری را با گرگ هفلی آشنا کردند و بسیاری از تماشاگران پس از دیدن فیلم سراغ کتاب رفتند. با این حال بیشتر طرفداران معتقدند کتاب‌ها، با نقاشی‌های دست‌نوشته‌ی خاصشان، تجربه‌ای متفاوت و کامل‌تر می‌سازند.
کینی به خاطر تأثیرش بر کتابخوانی کودکان مورد توجه رسانه‌ها و جایزه‌های کتاب کودک قرار گرفته است. اما شاید بزرگ‌ترین جایزه‌ی او همین باشد که در خانه‌های بسیاری در کشورهای مختلف، از جمله ایران، کتاب‌هایش دست‌به‌دست میان خواهر و برادرها می‌چرخد.
شاید در نگاه اول کتاب‌های کینی فقط برای خندیدن باشند، اما اگر دقیق‌تر نگاه کنید، زیر لایه‌ی شوخی موضوع‌های مهمی پنهان است. دوستی یکی از اصلی‌ترین آن‌هاست. رابطه‌ی گرگ و رولی پر از بالا و پایین است؛ گرگ گاهی از رولی سوءاستفاده می‌کند، گاهی به او حسادت می‌کند و گاهی می‌فهمد که بدون او تنهاست. بچه‌ها با دنبال کردن این رابطه، بی‌آنکه کسی برایشان سخنرانی کند، درباره‌ی وفاداری، انصاف و عذرخواهی فکر می‌کنند.
موضوع دیگر خانواده است. خانواده‌ی هفلی کامل نیست؛ برادرها با هم دعوا می‌کنند، پدر و مادر گاهی تصمیم‌های عجیب می‌گیرند و تعطیلات خانوادگی معمولا خراب می‌شود. اما در پایان، همه‌ی این آدم‌ها کنار هم می‌مانند. این تصویر واقع‌بینانه به بچه‌ها نشان می‌دهد که اختلاف و دلخوری بخشی طبیعی از زندگی خانوادگی است و به معنای نبودن محبت نیست.
کینی همچنین با ظرافت به فشار محبوبیت در مدرسه می‌پردازد. گرگ دائم نگران است که دیگران درباره‌اش چه فکر می‌کنند و برای دیده شدن دست به کارهای عجیب می‌زند. خواننده‌ی کوچک کم‌کم می‌فهمد که این تلاش‌ها معمولا نتیجه‌ی عکس می‌دهند و آدم‌هایی مثل رولی، که خودشان هستند، اغلب خوشحال‌ترند. این درسی است که حتی بزرگ‌ترها هم گاهی فراموشش می‌کنند.
یک نکته‌ی دیگر هم ارزش گفتن دارد: کینی هیچ‌وقت شخصیت‌هایش را مسخره نمی‌کند. حتی وقتی گرگ کار اشتباهی می‌کند، نویسنده او را تحقیر نمی‌کند و به خواننده اجازه می‌دهد خودش قضاوت کند. همین احترام به خواننده‌ی کوچک است که باعث می‌شود بچه‌ها حس کنند کتاب برای خودشان نوشته شده، نه برای بزرگ‌ترهایی که می‌خواهند به آن‌ها درس بدهند. این رویکرد، کتاب را از بسیاری از کتاب‌های آموزنده‌ی خشک متمایز می‌کند.
بسیاری از معلم‌های دبستان از این مجموعه برای تشویق دانش‌آموزان به خواندن آزاد استفاده می‌کنند. چون فصل‌ها کوتاه‌اند، می‌توان هر روز چند صفحه را در کلاس با صدای بلند خواند و بعد درباره‌اش گفت‌وگو کرد. معلم‌ها همچنین از قالب دفتر خاطرات برای تمرین انشا کمک می‌گیرند؛ دانش‌آموزان یک روز از زندگی خودشان را با چند نقاشی ساده روایت می‌کنند.
در کتابخانه‌های مدرسه و محله هم کتاب‌های کینی معمولا جزو پرامانت‌ترین کتاب‌ها هستند. اگر در مدرسه یا کانونی کار می‌کنید و می‌خواهید قفسه‌ی کتاب کودک را جذاب‌تر کنید، داشتن چند جلد از این مجموعه انتخاب هوشمندانه‌ای است. کتاب‌های آموزشی و مهارتی مناسب این سن را هم می‌توانید در دسته‌های دیگر کتاب‌جم پیدا کنید و کنار این مجموعه قرار دهید.
در کتاب‌جم مجموعه‌ی بزرگی از کتاب‌های جف کینی با ترجمه‌ها و ناشرهای مختلف گردآوری شده است. در صفحه‌ی هر کتاب، ناشر، شماره‌ی جلد، قیمت روز و موجودی به‌روز را می‌بینید و می‌توانید نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید. چون این مجموعه پرطرفدار است، گاهی برخی جلدها ناموجود می‌شوند؛ وضعیت موجودی به‌طور منظم به‌روز می‌شود.
اگر می‌خواهید چند جلد را با هم بگیرید، پیشنهاد می‌کنیم ابتدا ببینید فرزندتان کدام جلدها را خوانده و بعد جلدهای بعدی را از همان ناشر انتخاب کنید. برای هدیه دادن هم جلد اول یا «خاطرات رولی جفرسون» انتخاب‌های مطمئنی هستند.
بله، هر دو ترجمه‌ی همان مجموعه‌ی جف کینی‌اند که ناشرهای مختلف با عنوان‌های گوناگون منتشر کرده‌اند. ماجرا و شخصیت‌ها یکی است، اما لحن ترجمه و گاهی اسم‌ها ممکن است فرق کند.
معمولا برای بچه‌های هشت تا چهارده سال. بچه‌های کوچک‌تر هم می‌توانند با کمک پدر و مادر و خواندن با صدای بلند از آن لذت ببرند.
لازم نیست، چون هر جلد ماجرایی تقریبا مستقل دارد. اما شروع از جلد اول کمک می‌کند شخصیت‌ها را بهتر بشناسید.
در این کتاب‌ها رولی، دوست گرگ، راوی است و ماجراها را با لحن مهربان و ساده‌دل خودش تعریف می‌کند. دنیای داستان همان است، اما زاویه‌ی دید تازه است.
طنز مجموعه بیشتر درباره‌ی موقعیت‌های روزمره‌ی مدرسه و خانواده است. گرگ گاهی کارهای نادرست می‌کند، اما معمولا نتیجه‌اش را می‌بیند و این خود فرصتی برای گفت‌وگو با کودک است.
در کتاب‌جم کتاب‌ها از ناشرهایی مثل حوض نقره، ایران‌بان و پیدایش موجودند. بهتر است ناشری را انتخاب کنید که جلدهای بیشتری از آن در دسترس است و برای جلدهای بعدی هم همان را ادامه دهید.
جف کینی نشان داد که کتاب کودک لازم نیست پر از نصیحت باشد تا اثرگذار شود. با یک پسر معمولی، یک دفترچه‌ی خاطرات و چند نقاشی ساده، او دنیایی ساخت که میلیون‌ها بچه در آن خودشان را پیدا کردند. اگر می‌خواهید فرزندتان با کتاب دوست شود، مجموعه‌ی «دفتر خاطرات بچه لاغرمردنی» یکی از مطمئن‌ترین انتخاب‌هاست.
جلد مورد نظرتان را در کتاب‌جم پیدا کنید، قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید. شاید همین کتاب، شروع یک عادت ماندگار در خانه‌ی شما باشد.
