۲۶ اثر در کتاب‌جم
جمال اکرمی از نویسنده‌های شناخته‌شده‌ی ادبیات کودک ایران است که بچه‌ها او را با مجموعه‌ی بامزه‌ی «ماشین مشتی ممدلی» و ماجراهای خیال‌انگیز «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» می‌شناسند. کتاب‌هایش با طنزی گرم، زبانی ساده و فضایی آشنا، خواندن را برای کودک به تجربه‌ای شاد تبدیل می‌کنند.
جمال اکرمی از نویسنده‌های شناخته‌شده‌ی ادبیات کودک در ایران است و بسیاری از بچه‌ها او را با مجموعه‌ی بامزه و پرماجرای «ماشین مشتی ممدلی» و سفرهای خیال‌انگیز «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» می‌شناسند. اگر دنبال کتاب‌های جمال اکرمی برای فرزندتان هستید، در این صفحه با حال و هوای کتاب‌هایش، مجموعه‌های مهمش و بهترین راه برای انتخاب کتاب مناسب سن کودک آشنا می‌شوید.
کتاب کودک خوب، کتابی است که هم بچه را بخنداند و هم چیزی در ذهنش بکارد؛ کتابی که پدر و مادر هم از خواندنش برای بچه خسته نشوند. کتاب‌های این نویسنده در همین نقطه کار می‌کنند: طنز ملایم، ماجرای ساده و شخصیت‌هایی که زود دوستشان دارید. در ادامه، بدون اغراق و با تکیه بر کتاب‌هایی که از او در دسترس است، کارنامه‌اش را مرور می‌کنیم.
جمال اکرمی سال‌هاست که برای کودکان و نوجوانان می‌نویسد و کتاب‌هایش با ناشرهای مختلف ادبیات کودک منتشر شده‌اند. کارنامه‌ی او پر از داستان‌های تصویری، مجموعه‌های چندجلدی و قصه‌هایی است که با زبانی ساده و صمیمی برای بچه‌های پیش‌دبستانی و دبستانی نوشته شده‌اند.
چیزی که در کتاب‌هایش بیش از همه به چشم می‌آید، شوخ‌طبعی است. او بلد است از موقعیت‌های روزمره، مثل گم شدن یک چیز، خراب شدن یک ماشین یا رفتن به یک جای تازه، ماجرایی بسازد که بچه‌ها با آن بخندند و همراه شوند. این طنز هیچ‌وقت تند و تمسخرآمیز نیست؛ گرم است و مهربان.
در کتاب‌جم ده‌ها عنوان از این نویسنده ثبت شده است و کتاب‌هایش بیشتر از سه ناشر دیده می‌شوند: نیستان، ویژه نشر و محراب قلم. هر کدام از این ناشرها بخشی از مجموعه‌های او را منتشر کرده‌اند.
شاید شناخته‌شده‌ترین کار جمال اکرمی، مجموعه‌ی «ماشین مشتی ممدلی» باشد که با نشر نیستان منتشر شده است. اسم مجموعه خودش لبخند به لب می‌آورد: مشتی ممدلی و ماشینش، قهرمان‌های ماجراهایی‌اند که هر جلد یک داستان مستقل دارد.
چند جلد از این مجموعه که در کتاب‌جم آمده‌اند:
همین عنوان‌ها نشان می‌دهند که داستان‌ها چقدر متنوع‌اند: از جست‌وجوی نان در یک روز معمولی تا ماجرای دزدهای موزه و شور و شلوغی یک ماشین عروس. هر کتاب بچه را به یک موقعیت تازه می‌برد و در عین حال، شخصیت‌های آشنا همراهش هستند.
مجموعه‌های چندجلدی برای بچه‌ها جذابیت ویژه‌ای دارند. وقتی کودک با یک شخصیت دوست می‌شود، دلش می‌خواهد ماجراهای بعدی او را هم بداند. همین کشش، او را به کتاب بعدی می‌برد و کم‌کم عادت خواندن شکل می‌گیرد.
مجموعه‌ی دیگری که از جمال اکرمی در کتاب‌جم می‌بینید، «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» است که با ویژه نشر منتشر شده. این مجموعه فضایی خیالی‌تر دارد و قهرمانش، لی‌لا، به سفرهایی ماجرایی می‌رود.
دزدان دریایی، اژدها و دایناسور؛ سه چیزی که تقریبا هر بچه‌ای عاشقشان است. این مجموعه تخیل کودک را به پرواز درمی‌آورد و او را با قهرمانی دختر همراه می‌کند که شجاعانه به دل ماجرا می‌زند. برای دخترها و پسرها به یک اندازه جذاب است.
اگر کودکتان به داستان‌های ماجرایی و خیالی علاقه دارد، این مجموعه را از دست ندهید. برای پیدا کردن کتاب‌های مشابه هم می‌توانید به فهرست قصه و افسانه سر بزنید.
طنز در ادبیات کودک کار ساده‌ای نیست. بچه‌ها شوخی را خوب می‌فهمند، اما شوخی باید با دنیای آن‌ها جور باشد. طنزی که برای بزرگ‌ترها ساخته شده، معمولا برای بچه‌ها خنده‌دار نیست و برعکس. نویسنده‌ی کودک باید دنیا را از چشم بچه ببیند تا بفهمد چه چیزی برایش خنده‌دار است.
در کتاب‌های این نویسنده، طنز بیشتر از موقعیت می‌آید: ماشینی که درست کار نمی‌کند، نقشهای که برعکس از آب درمی‌آید، شخصیتی که اشتباهی بامزه می‌کند. این نوع طنز برای بچه‌ها قابل فهم است و در عین حال، پدر و مادری که کتاب را بلند می‌خوانند هم لبخند می‌زنند.
«مجموعه طنز جام جهانی در جنگل» هم نمونه‌ی دیگری از همین نگاه شوخ است. تصور کنید حیوان‌های جنگل بخواهند جام جهانی برگزار کنند! چنین ایده‌ای خودش کافی است تا بچه‌ها کنجکاو شوند و کتاب را باز کنند.
بیشتر کتاب‌های او مصورند؛ یعنی تصویر و متن با هم داستان را روایت می‌کنند. در کتاب‌های تصویری، تصویر فقط زینت صفحه نیست، بلکه بخشی از روایت است. کودکی که هنوز خواندن بلد نیست، می‌تواند از روی تصویرها داستان را دنبال کند و حتی برای خودش تعریفش کند.
کتاب تصویری برای سنین پیش‌دبستان و سال‌های اول دبستان بسیار مهم است. در این سن، کودک یاد می‌گیرد که کتاب چیزی جذاب و دوست‌داشتنی است. اگر این تجربه‌ی اول خوب باشد، احتمال اینکه بعدها کتاب‌خوان شود خیلی بیشتر است.
برای دیدن کتاب‌های تصویری دیگر، فهرست کتاب‌های تصویری را ببینید. بعضی از کتاب‌های این نویسنده هم در فهرست رنگ‌آمیزی و کاردستی آمده‌اند که برای فعالیت‌های سرگرم‌کننده‌ی کنار خواندن مناسب‌اند.
وقتی پدر و مادرها «بهترین کتاب‌های جمال اکرمی» را جست‌وجو می‌کنند، معمولا می‌خواهند بدانند کدام کتاب برای سن فرزندشان مناسب‌تر است. پیشنهاد کلی ما این است:
البته این تقسیم‌بندی دقیق نیست و هر کودکی سرعت و سلیقه‌ی خودش را دارد. بهترین راه این است که کتاب را با کودک ورق بزنید و ببینید چقدر به آن علاقه نشان می‌دهد.
دلیل اول، زبان ساده و روان است. جمله‌ها کوتاه‌اند و کلمه‌ها برای کودک آشنا. این سادگی به بچه‌هایی که تازه خواندن یاد گرفته‌اند اعتمادبه‌نفس می‌دهد.
دلیل دوم، فضای ایرانی است. شخصیت‌ها و موقعیت‌ها برای بچه‌ی ایرانی آشنایند. اسم «مشتی ممدلی» خودش بوی فرهنگ و زبان کوچه‌وبازار ما را می‌دهد. این آشنایی باعث می‌شود کودک احساس کند داستان مال خودش است.
دلیل سوم، مجموعه بودن. همان‌طور که گفتیم، مجموعه‌های چندجلدی بچه‌ها را به ادامه‌ی خواندن تشویق می‌کنند.
دلیل چهارم، خنده. کتابی که بچه را بخنداند، دوباره و دوباره خوانده می‌شود. و هر بار خواندن یعنی تمرین زبان، تمرین تخیل و ساختن خاطره‌ای خوش با کتاب.
نشر نیستان یکی از ناشرهای اصلی کتاب‌های اوست و مجموعه‌ی «ماشین مشتی ممدلی» و «جام جهانی در جنگل» با این ناشر منتشر شده‌اند. نیستان در حوزه‌ی کتاب کودک و نوجوان فعال است و کتاب‌های مصور زیادی منتشر کرده.
ویژه نشر ناشر مجموعه‌ی «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» است. این ناشر هم در زمینه‌ی کتاب کودک کار می‌کند و مجموعه‌های داستانی متنوعی دارد. نشر محراب قلم هم از ناشرهای قدیمی ادبیات کودک است که سال‌هاست کتاب‌های داستانی و آموزشی برای بچه‌ها منتشر می‌کند و بخشی از کتاب‌های این نویسنده هم با آن چاپ شده است.
کتاب کودک وقتی بلند خوانده شود، جان می‌گیرد. چند پیشنهاد برای اینکه وقت قصه‌خوانی شیرین‌تر شود:
کتاب کودک فقط برای کودک نیست؛ برای خانواده است. لحظه‌هایی که پدر یا مادر کنار بچه می‌نشیند و قصه می‌خواند، از ارزشمندترین لحظه‌های کودکی‌اند. بچه‌ها شاید داستان‌ها را فراموش کنند، اما گرمای آن لحظه‌ها را فراموش نمی‌کنند.
کتاب‌های طنز و ماجرایی برای این لحظه‌ها بسیار مناسب‌اند، چون هم بچه و هم بزرگ‌تر از آن‌ها لذت می‌برند. وقتی پدر یا مادر خودشان هم به خنده می‌افتند، کودک می‌فهمد که کتاب خواندن کاری شاد و مشترک است، نه وظیفه‌ای خسته‌کننده.
می‌توانید هر شب، پیش از خواب، یک جلد از مجموعه را بخوانید و فردا شب سراغ جلد بعدی بروید. این برنامه‌ی ساده، هم عادت خواندن می‌سازد و هم شب‌ها را آرام‌تر می‌کند.
اگر دنبال هدیه‌ای برای تولد یک کودک هستید، چند جلد از یک مجموعه انتخاب خوبی است. مثلا سه جلد «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» یا چند جلد از «ماشین مشتی ممدلی». بچه‌ها از اینکه چند کتاب از یک مجموعه را با هم داشته باشند خیلی خوشحال می‌شوند.
کتاب هدیه‌ای است که می‌ماند. اسباب‌بازی ممکن است بشکند یا کهنه شود، اما کتاب خوب سال‌ها در قفسه می‌ماند و حتی به بچه‌های بعدی خانواده هم می‌رسد.
ادبیات کودک ایران سال‌هاست که نویسنده‌ها و تصویرگرهای توانایی پرورش داده است. در این میان، نویسنده‌هایی که بتوانند برای بچه‌ها با زبانی بومی و شوخ بنویسند، جای ویژه‌ای دارند. بازار کتاب کودک پر از ترجمه است و کتاب‌های تألیفی که با فرهنگ و زبان خود بچه‌ها حرف بزنند، ارزش بیشتری پیدا می‌کنند.
کتاب‌های این نویسنده از همین دسته‌اند. شخصیت‌ها، اسم‌ها و موقعیت‌ها ایرانی‌اند و کودک در آن‌ها دنیای خودش را می‌بیند. این کار به تقویت هویت فرهنگی و زبانی کودک هم کمک می‌کند.
برای دیدن کتاب‌های دیگر ادبیات کودک و داستانی، به فهرست ادبیات و داستان سر بزنید.
متخصص‌های رشد کودک سال‌هاست که بر اهمیت بلند خواندن برای بچه‌ها تاکید می‌کنند. وقتی برای کودک کتاب می‌خوانید، او کلمه‌های تازه می‌شنود، با ساختار جمله‌ها آشنا می‌شود و یاد می‌گیرد که داستان آغاز و میانه و پایان دارد. این آشنایی پیش از رفتن به مدرسه، پایه‌ای محکم برای یادگیری خواندن و نوشتن می‌سازد.
کودکی که از سال‌های اول زندگی کتاب شنیده، معمولا دایره‌ی واژگان بزرگ‌تری دارد و راحت‌تر احساس‌هایش را بیان می‌کند. او یاد گرفته که برای چیزهایی که حس می‌کند اسم هست؛ ترس، شادی، دلتنگی و کنجکاوی. شخصیت‌های داستان به او کمک می‌کنند این احساس‌ها را در دیگران هم ببیند و بفهمد.
جالب اینجاست که فایده‌ی بلند خواندن با یاد گرفتن خواندن تمام نمی‌شود. حتی بچه‌هایی که خودشان می‌توانند بخوانند، هنوز از شنیدن داستان لذت می‌برند. خواندن مشترک فرصتی است برای گفت‌وگو درباره‌ی چیزهایی که در زندگی روزمره کمتر مطرح می‌شوند.
شاید فکر کنید کتاب خنده‌دار فقط سرگرمی است. اما خنده در یادگیری نقش مهمی دارد. وقتی کودک می‌خندد، ذهنش باز و آرام است و چیزهای تازه را بهتر جذب می‌کند. شوخی‌ها معمولا بر پایه‌ی چیزی غیرمنتظره ساخته می‌شوند و برای فهمیدن آن‌ها، کودک باید بداند حالت عادی چیست. یعنی هر شوخی، تمرینی کوچک برای فکر کردن است.
از طرف دیگر، کتاب‌های طنز به کودک یاد می‌دهند که اشتباه کردن پایان دنیا نیست. شخصیتی که خرابکاری می‌کند و بعد راه درست را پیدا می‌کند، به بچه نشان می‌دهد که می‌شود از اشتباه خندید، از آن یاد گرفت و دوباره تلاش کرد. این درس، شاید ارزشمندتر از هر نصیحت مستقیمی باشد.
به همین دلیل، کتاب‌هایی مثل ماجراهای مشتی ممدلی و ماشینش جای مهمی در کتابخانه‌ی کودک دارند. آن‌ها هم شادی می‌آورند و هم بی‌آنکه درس بدهند، چیزهایی یاد می‌دهند.
در گذشته، بیشتر قهرمان‌های داستان‌های ماجرایی پسر بودند. دخترها معمولا نقشهای فرعی داشتند یا منتظر بودند کسی نجاتشان بدهد. امروز ادبیات کودک در دنیا و در ایران به این تعادل توجه بیشتری دارد و قهرمان‌های دختری می‌بینیم که خودشان دل به ماجرا می‌زنند.
لی‌لا از همین قهرمان‌هاست. او با دزدان دریایی روبه‌رو می‌شود، با اژدها آشنا می‌شود و دنبال دایناسور گمشده می‌گردد. برای دخترها، دیدن چنین قهرمانی یعنی اینکه آن‌ها هم می‌توانند شجاع و کنجکاو باشند. برای پسرها هم یعنی اینکه دوست و همراه ماجراجو می‌تواند دختر باشد. این نگاه برابر، بی‌آنکه شعار بدهد، در ذهن بچه‌ها می‌نشیند.
کمتر کودکی را می‌شناسیم که در دوره‌ای از زندگی شیفته‌ی دایناسورها یا اژدها نشده باشد. این موجودات بزرگ، قوی و کمی ترسناک‌اند و همین ترکیب برای بچه‌ها جذاب است. آن‌ها می‌توانند از دور با این موجودات روبه‌رو شوند، بی‌آنکه خطری تهدیدشان کند.
دزدان دریایی هم دنیای ماجرا و گنج و نقشه‌ی پنهان را با خود می‌آورند. داستان‌هایی که این عناصر را دارند، کودک را به سفر می‌برند و حس کشف و کنجکاوی را در او زنده نگه می‌دارند. اگر کودکتان یکی از این علاقه‌ها را دارد، از آن برای کشاندنش به کتاب استفاده کنید. کتابی که موضوعش را دوست دارد، خیلی راحت‌تر خوانده می‌شود.
یکی از راه‌های ساده برای کتاب‌خوان کردن بچه‌ها، ساختن یک گوشه‌ی کتاب در خانه است. لازم نیست جای بزرگی باشد؛ یک قفسه‌ی کوتاه که کودک خودش به کتاب‌ها دسترسی داشته باشد، یک بالش یا تشک نرم و نور کافی، همه‌ی چیزی است که لازم دارید.
داستان با بسته شدن کتاب تمام نمی‌شود. می‌توانید بعد از خواندن، فعالیت‌هایی پیشنهاد کنید که داستان در ذهن کودک ادامه پیدا کند. مثلا اگر داستان درباره‌ی یک ماشین بود، با هم یک ماشین مقوایی بسازید. اگر درباره‌ی اژدها بود، از کودک بخواهید اژدهای خودش را نقاشی کند و برایش اسم بگذارد.
این فعالیت‌ها هم خلاقیت را پرورش می‌دهند و هم پیوند کودک با کتاب را محکم‌تر می‌کنند. کتاب دیگر فقط چیزی برای خواندن نیست؛ دروازه‌ای است به بازی، ساختن و خیال‌پردازی. کتاب‌های رنگ‌آمیزی و کاردستی هم برای همین منظور طراحی شده‌اند و می‌توانند همراه خوبی برای کتاب‌های داستانی باشند.
بازار کتاب کودک بسیار شلوغ است و انتخاب از میان صدها عنوان گاهی گیج‌کننده می‌شود. چند معیار ساده کمک می‌کند تصمیم بهتری بگیرید. اول، سن کودک. معمولا روی جلد یا شناسنامه‌ی کتاب گروه سنی پیشنهادی آمده؛ از آن به‌عنوان راهنما استفاده کنید، نه قانون. دوم، اندازه‌ی متن. برای بچه‌های کوچک، صفحه‌هایی با چند جمله‌ی کوتاه و تصویر بزرگ مناسب‌ترند. برای بچه‌های بزرگ‌تر، داستان می‌تواند بلندتر و پیچیده‌تر باشد.
سوم، کیفیت تصویر. تصویرهای خوب جزئیات دارند، رنگ‌هایشان چشم را خسته نمی‌کند و با متن هماهنگ‌اند. چهارم، زبان. کتاب را چند خط بلند بخوانید. اگر جمله‌ها در دهان روان می‌چرخند و طبیعی‌اند، احتمالا برای بلند خواندن مناسب است. پنجم، پیام کتاب. کتاب خوب نصیحت مستقیم نمی‌کند، اما ارزش‌هایی مثل دوستی، شجاعت، همدلی و صداقت را در دل داستان جا می‌دهد.
و در نهایت، از خود کودک کمک بگیرید. بچه‌ها خیلی زود نشان می‌دهند کدام کتاب را دوست دارند. کتابی که کودک بارها و بارها سراغش می‌رود، کتاب درستی است، حتی اگر به چشم ما ساده به نظر برسد.
در دوره‌ای که صفحه‌های نمایش همه‌جا هستند، کتاب کاغذی برای کودک تجربه‌ای متفاوت و آرام است. ورق زدن صفحه با دست‌های کوچک، لمس جلد و نگاه کردن طولانی به یک تصویر بدون اینکه چیزی خودبه‌خود عوض شود، تمرکز را تقویت می‌کند. کودک یاد می‌گیرد که سرعت را خودش تعیین کند و هر جا خواست بایستد.
کتاب کاغذی همچنین بخشی از خاطره‌ی کودکی می‌شود. خیلی از بزرگسال‌ها هنوز جلد کتاب‌های بچگی‌شان را به یاد دارند و گاهی همان کتاب‌ها را برای فرزندان خودشان پیدا می‌کنند. کتابی که امروز می‌خرید، شاید روزی همین نقش را در زندگی فرزندتان داشته باشد.
سفرهای طولانی با ماشین یا اتوبوس برای بچه‌ها گاهی خسته‌کننده است. چند کتاب کوچک و سبک در کیف دستی، می‌تواند ساعت‌های سفر را شیرین کند. کتاب‌های مجموعه‌ای که جلدهایشان نازک‌اند، برای این کار عالی‌اند؛ هر جلد یک ماجرای کامل دارد و کودک با تمام شدن یکی، مشتاق جلد بعدی می‌شود.
در مهمانی‌ها هم کتاب می‌تواند بچه‌ها را دور هم جمع کند. یکی از بزرگ‌ترها داستانی بلند بخواند و بقیه گوش بدهند؛ یا بچه‌های بزرگ‌تر برای کوچک‌ترها بخوانند. این تجربه‌ی جمعی، کتاب را از کاری تنها و ساکت به فعالیتی شاد و گروهی تبدیل می‌کند و خاطره‌ای مشترک می‌سازد.
یک پیشنهاد دیگر: کتاب ماشین مشتی ممدلی را در سفر با ماشین بخوانید و از بچه‌ها بخواهید ماشین خانواده را با ماشین داستان مقایسه کنند. چنین بازی‌های ساده‌ای داستان را به زندگی واقعی وصل می‌کنند.
اگر بچه‌ها بزرگ‌تر شده‌اند، از آن‌ها بخواهید در پایان سفر، ادامه‌ی ماجرای شخصیت‌ها را خودشان بسازند و تعریف کنند. شاید یک نویسنده‌ی کوچک در خانه‌تان پنهان شده باشد و همین بازی ساده، او را به نوشتن علاقه‌مند کند.
در کتاب‌جم فهرست کتاب‌های او را یکجا می‌بینید. قیمت هر کتاب قیمت روز ناشر است و موجودی‌ها مرتب به‌روز می‌شوند. همه‌ی کتاب‌ها نسخه‌ی چاپی‌اند و می‌توانید آن‌ها را آنلاین سفارش بدهید.
اگر می‌خواهید یک مجموعه را کامل کنید، جلدهای موجود را با هم در سبد خرید بگذارید. اگر جلدی ناموجود بود، بعدا دوباره سر بزنید؛ کتاب‌های کودک پرطرفدار معمولا تجدید چاپ می‌شوند.
بیشتر برای کودکان پیش‌دبستانی و دبستانی. کتاب‌هایش برای خواندن با پدر و مادر و همین‌طور برای بچه‌هایی که تازه خواندن یاد گرفته‌اند مناسب‌اند.
«ماشین مشتی ممدلی» از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های اوست. «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» هم میان بچه‌ها محبوب است.
نه لزوما. هر جلد داستان مستقلی دارد، اما خواندن به ترتیب لذت آشنایی با شخصیت‌ها را بیشتر می‌کند.
در کتاب‌جم بیشتر کتاب‌های او از نشر نیستان، ویژه نشر و محراب قلم موجود است.
بله، بیشتر کتاب‌های او مصورند و تصویر بخش مهمی از داستان را روایت می‌کند.
چند جلد از یک مجموعه، مثلا سه جلد «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا»، هدیه‌ای شاد و ماندگار است.
جمال اکرمی نویسنده‌ای است که با طنزی گرم و ماجراهایی خیال‌انگیز، کتاب را برای بچه‌ها به تجربه‌ای شاد تبدیل می‌کند. مجموعه‌های «ماشین مشتی ممدلی» و «سفر شگفت‌انگیز لی‌لا» دو نمونه‌ی درخشان از کار او هستند؛ کتاب‌هایی که هم بچه‌ها را می‌خندانند و هم آن‌ها را به خواندن عادت می‌دهند.
در کتاب‌جم می‌توانید همه‌ی کتاب‌های جمال اکرمی را ببینید، قیمت روز و موجودی هر کدام را بررسی کنید و نسخه‌ی چاپی کتاب مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. همین امروز یک جلد انتخاب کنید و امشب، پیش از خواب، ماجرای تازه‌ای را با کودکتان شروع کنید.
