محمد میرکیانی یکی از پرکارترین و شناختهشدهترین نویسندگان کودک و نوجوان در ایران است؛ نویسندهای که بسیاری از کودکان ایرانی با مجموعهی «قصهی ما مثل شد» فهمیدند ضربالمثلهایی که بزرگترها به کار میبرند، از کجا آمدهاند. او سالهاست برای بچهها قصه مینویسد و کارنامهاش از قصههای کهن بازنویسیشده تا داستانهای امروزی دربارهی زندگی بچههای محله گسترده است. در این صفحه با کار و سبک او آشنا میشوید و میتوانید کتابهای چاپیاش را با قیمت روز و موجودی بهروز از کتابجم سفارش دهید.
محمد میرکیانی کیست؟
میرکیانی نویسندهای ایرانی است که بیشتر عمر کاریاش را به ادبیات کودک و نوجوان داده است. نام او برای پدر و مادرها، معلمها و کتابدارهای مدرسه نامی آشناست، چون کتابهایش سالهاست در کتابخانههای مدرسه و قفسهی کتاب خانهها جا دارند. او هم قصهی تازه نوشته و هم قصههای قدیمی فارسی را با زبانی ساده و امروزی برای کودکان بازگو کرده است.
آنچه کار او را متمایز میکند، پیوند میان سرگرمی و آموزش است. کتابهای او معمولا خوشخوان و کوتاهاند، اما در دل هر قصه چیزی برای یاد گرفتن هست: معنای یک مثل، یک رسم قدیمی، یک دانستنی دربارهی دنیا، یا یک درس اخلاقی که بیآنکه خشک باشد، در ذهن کودک مینشیند. همین ویژگی است که کتابهای او را در میان خانوادهها و مدرسهها محبوب کرده است.
در کتابجم دهها عنوان از او ثبت شده و بخش بزرگی از آنها موجود است. این تعداد بالا خودش نشان میدهد که با نویسندهای پرکار و پرطرفدار روبهرو هستیم که ناشران مختلف هنوز آثارش را چاپ میکنند.
قصهی ما مثل شد؛ مشهورترین مجموعهی محمد میرکیانی
اگر فقط یک اثر را بخواهیم به نام این نویسنده ثبت کنیم، آن مجموعهی «قصهی ما مثل شد» است. ایدهی این مجموعه ساده و درخشان است: هر ضربالمثل فارسی پشت سرش یک قصه دارد، و اگر کودک آن قصه را بداند، مثل را بهتر میفهمد و درستتر به کار میبرد. میرکیانی در این مجموعه قصهی پشت ضربالمثلهای رایج را با زبانی کودکانه و شیرین بازگو کرده است.
این مجموعه در جلدهای متعدد منتشر شده و در کتابجم چاپهای مختلفی از آن پیدا میشود. برای نمونه بستهی جلدهای ششم تا دهم «قصهی ما مثل شد» از نشر بهنشر، هم در قطع معمولی و هم در قطع جیبی، و نیز جلد هشتم جیبی به صورت جداگانه موجود است. قطع جیبی برای کودکی که دوست دارد کتابش را همهجا همراه داشته باشد، یا برای سفر، انتخاب خوبی است.
ارزش این مجموعه فقط در سرگرمی نیست. ضربالمثلها بخشی از حافظهی فرهنگی هر ملتاند و بسیاری از آنها پیشینهای طولانی دارند. وقتی کودک با قصهی پشت یک مثل آشنا میشود، در واقع با بخشی از تاریخ و فرهنگ زبان مادریاش آشنا شده است. معلمهای ادبیات فارسی هم از این مجموعه برای کلاس استفاده میکنند، چون کمک میکند مثلها از حالت جملههای حفظی به قصههای زنده تبدیل شوند.
یک پیشنهاد عملی: بعد از خواندن هر قصه، از کودک بخواهید در طول هفته موقعیتی پیدا کند که آن مثل در آن کاربرد دارد. این بازی کوچک باعث میشود مثلها در گفتار روزمرهی کودک جا بیفتند و او با لذت زبانش را غنیتر کند.
بچههای کوچه؛ داستانهایی از زندگی روزمره
در کنار قصههای کهن، میرکیانی داستانهایی هم دربارهی زندگی امروزی بچهها نوشته است. «بچههای کوچه» که جلدهای اول، دوم و سوم آن با نشان کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان در کتابجم موجود است، نمونهای از این نوع کار اوست. در این مجموعه، دنیای کودکی در محله و کوچه، با دوستیها، دعواها، بازیها و ماجراهای کوچکش، روایت میشود.
کوچه برای نسلهای زیادی از ایرانیها نخستین جای دنیای بیرون از خانه بوده است؛ جایی که بچهها دوست پیدا میکنند، قانونهای بازی را یاد میگیرند و با تفاوت آدمها آشنا میشوند. داستانهایی که در این فضا میگذرند، برای کودک امروز هم آشنا و دلنشیناند و برای پدر و مادرها خاطرهی کودکی خودشان را زنده میکنند.
انتشار این مجموعه توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم نشانهای از جایگاه نویسنده است. کانون یکی از مهمترین و قدیمیترین نهادهای کتاب کودک در ایران است و کتابهایش معمولا از نظر متن و تصویر با دقت انتخاب و آماده میشوند.
داستانهای بیدانه و همیشه قصهای هست
دو عنوان دیگر در کتابجم کارنامهی متنوع او را نشان میدهند. «داستانهای بیدانه» مجموعهای پنججلدی از نشر بهنشر است که در یک بسته عرضه میشود. خریدن یک مجموعهی کامل برای کودکی که به یک نویسنده علاقه پیدا کرده، کار را ساده میکند و او میتواند جلدها را یکی پس از دیگری بخواند.
«همیشه قصهای هست» هم عنوانی است که جلد سوم آن در کتابجم موجود است. نام این کتاب خودش خلاصهای از نگاه میرکیانی به کار است: برای هر موقعیتی، برای هر پرسشی و برای هر کودکی، قصهای هست که میتواند چیزی را روشن کند یا لبخندی بسازد. این باور که قصه ابزاری برای فهمیدن دنیاست، در سراسر کارنامهی او دیده میشود.
سبک نوشتن محمد میرکیانی
نخستین ویژگی سبک میرکیانی سادگی است. جملههایش کوتاه، روشن و بیپیچ و خماند. این سادگی تصادفی نیست؛ نوشتن برای کودک یعنی حرف بزرگ را با کلمههای ساده گفتن، و این کار سختتر از آن است که به نظر میرسد. کودکی که تازه خواندن یاد گرفته، میتواند بدون کمک بزرگترها کتابهای او را بخواند و همین حس استقلال، علاقهاش به کتاب را بیشتر میکند.
ویژگی دوم، تکیه بر سنت قصهگویی فارسی است. بسیاری از قصههای او حال و هوای قصههایی را دارند که مادربزرگها شبها تعریف میکردند: یکی بود یکی نبود، آدمهای زرنگ و سادهلوح، پادشاه و وزیر، کشاورز و تاجر. اما او این قصهها را با نگاهی امروزی بازگو میکند تا برای کودک امروز هم معنادار باشند.
ویژگی سوم، طنز ملایم است. قصههای او اغلب لحظههای خندهدار دارند، مخصوصا وقتی پای ضربالمثلها در میان است، چون بسیاری از مثلها از ماجراهای بامزه یا اشتباههای خندهدار آدمها زاده شدهاند. این طنز باعث میشود کودک با شوق کتاب را دنبال کند و درس اخلاقی قصه را بدون احساس نصیحتشنیدن بپذیرد.
ویژگی چهارم، احترام به هوش کودک است. میرکیانی همه چیز را برای خوانندهی کوچکش توضیح نمیدهد؛ گاهی اجازه میدهد خود کودک نتیجه بگیرد. این شیوه کودک را به فکر کردن و ارتباط دادن میان قصه و زندگی خودش تشویق میکند.
کتابهای محمد میرکیانی برای چه سنی مناسب است؟
کارنامهی او طیف گستردهای از سنها را پوشش میدهد. قصههای کوتاه و تصویری برای کودکان پیشدبستانی و سالهای اول دبستان مناسباند و میتوان آنها را با صدای بلند برای کودک خواند. مجموعههایی مثل «قصهی ما مثل شد» برای کودکان دبستانی که خودشان میخوانند، ایدهآلاند. داستانهای بلندتر و رمانهایش هم برای نوجوانان نوشته شدهاند.
اگر مطمئن نیستید کدام کتاب برای فرزندتان مناسب است، به گروه سنی که ناشر روی جلد یا در شناسنامهی کتاب نوشته، توجه کنید. کتابهای کانون پرورش فکری معمولا گروه سنی مشخصی دارند. یک قاعدهی کلی هم این است که اگر کودک خودش میتواند صفحهی اول را بیزحمت بخواند و بفهمد، کتاب برایش مناسب است.
بزرگسالان هم از این کتابها بیبهره نمیمانند. بسیاری از پدر و مادرها اعتراف میکنند که قصهی پشت برخی ضربالمثلها را خودشان هم برای نخستین بار در «قصهی ما مثل شد» خواندهاند. این کتابها میتوانند بهانهای برای ساعتهای مشترک کتابخوانی خانوادگی باشند.
دستهبندی آثار محمد میرکیانی در کتابجم
کتابهای او در کتابجم در چند دسته قرار گرفتهاند. قصههای کهن و بازنویسیها در فهرست قصه و افسانه هستند. داستانهای بلندتر برای نوجوانان را میتوانید در رمان نوجوان پیدا کنید. مجموعههایی مثل «بچههای کوچه» در دستهی مجموعه داستان ایرانی جای دارند و کتابهایی که جنبهی آموزشی و دانستنی دارند، در فهرست علمی و دانستنیها آمدهاند.
این دستهها فقط برای پیدا کردن آثار این نویسنده نیستند. اگر کودک شما از قصههای او لذت برده، میتوانید در همین فهرستها نویسندههای دیگری را کشف کنید که در همان حال و هوا مینویسند. این راه خوبی است برای اینکه کتابخوانی کودک بعد از تمام شدن یک مجموعه متوقف نشود.
ناشران آثار محمد میرکیانی
کتابهای او توسط ناشران مختلفی منتشر شده است. در کتابجم آثار او از ناشرانی مانند بهنشر و انتشارات کتابهای پروانهی آن، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و محراب قلم موجود است. بهنشر بخش بزرگی از مجموعههای او، از جمله «قصهی ما مثل شد»، «داستانهای بیدانه» و «همیشه قصهای هست» را منتشر کرده است.
کانون پرورش فکری هم مجموعهی «بچههای کوچه» را چاپ کرده و محراب قلم نیز از ناشرانی است که کتابهای کودک و نوجوان بسیاری در کارنامه دارد. وقتی کتابی را انتخاب میکنید، به قطع کتاب (معمولی یا جیبی)، تعداد جلدها در بسته و نوع چاپ دقت کنید تا دقیقا همان چیزی را بخرید که میخواهید.
چرا کتابهای محمد میرکیانی برای کودکان مفید است؟
پژوهشگران ادبیات کودک بارها گفتهاند که قصه یکی از قویترین ابزارها برای رشد زبان، تخیل و فهم اخلاقی کودک است. کتابهای میرکیانی هر سه را تقویت میکنند. از نظر زبان، کودک با واژهها، ترکیبها و بهویژه ضربالمثلهای فارسی آشنا میشود. از نظر تخیل، قصهها او را به زمانها و مکانهای دیگر میبرند. از نظر اخلاقی، پیامدهای کارهای خوب و بد را در قالب ماجرا میبیند.
فایدهی دیگر، پیوند با فرهنگ است. در دنیایی که کودکان امروز بیشتر با کارتونها و بازیهای خارجی بزرگ میشوند، کتابهایی که ریشه در قصهها و مثلهای فارسی دارند، کمک میکنند کودک با فرهنگ خودش هم ارتباط داشته باشد. این ارتباط به معنای بستن در به روی دنیا نیست؛ کودکی که ریشههای خودش را میشناسد، با اعتماد به نفس بیشتری با دنیا روبهرو میشود.
فایدهی سوم، عادت به خواندن است. کتابهای کوتاه و جذاب، مثل قصههای میرکیانی، کمک میکنند کودک تجربهی تمام کردن یک کتاب را بارها داشته باشد. این حس موفقیت کوچک، پایهی علاقهای ماندگار به کتابخوانی است.
بهترین کتابهای محمد میرکیانی برای شروع
اگر میخواهید برای نخستین بار کتابی از او برای کودکتان بخرید، این پیشنهادها را در نظر بگیرید:
- برای کودکان دبستانی: یکی از جلدهای «قصهی ما مثل شد». اگر کودک از آن لذت برد، بستهی چندجلدی را تهیه کنید.
- برای کودکی که عاشق سفر و کتاب جیبی است: نسخهی جیبی «قصهی ما مثل شد».
- برای کودکی که داستانهای امروزی را دوست دارد: «بچههای کوچه» از کانون پرورش فکری.
- برای کتابخانهی خانگی یا هدیه: مجموعهی پنججلدی «داستانهای بیدانه».
- برای ادامهی کتابخوانی: «همیشه قصهای هست».
به یاد داشته باشید که بهترین کتاب برای هر کودک، کتابی است که خودش با علاقه بخواند. گاهی خوب است چند عنوان متفاوت را امتحان کنید و ببینید کدام بیشتر به دل فرزندتان مینشیند.
محمد میرکیانی و بازنویسی قصههای کهن
بازنویسی قصههای کهن برای کودکان کاری حساس است. نویسنده باید هم به اصل قصه وفادار بماند و هم آن را برای کودک امروز فهمیدنی کند. باید بداند کدام بخشها برای کودک مناسب نیستند و چگونه بدون از دست رفتن روح قصه، آنها را تغییر دهد. میرکیانی سالها در این زمینه کار کرده و تجربهای طولانی دارد.
ادبیات فارسی گنجینهای عظیم از قصه دارد؛ از حکایتهای کتابهای کهن گرفته تا قصههای شفاهی که سینه به سینه نقل شدهاند. بسیاری از این قصهها اگر بازنویسی نشوند، برای کودکان امروز دستنیافتنی میمانند، چون زبانشان کهنه و دشوار است. نویسندگانی مانند میرکیانی پلی میان این گنجینه و کودکان امروز میسازند.
این کار ارزش فرهنگی بزرگی دارد. کودکی که امروز این قصهها را میخواند، فردا شاید سراغ متنهای اصلی برود. بسیاری از دوستداران ادبیات کهن فارسی، علاقهشان از همین بازنویسیهای کودکانه شروع شده است.
کتابهای محمد میرکیانی در کلاس درس
معلمهای دبستان و کتابدارهای مدرسه از کتابهای او استقبال زیادی کردهاند. قصههای کوتاه او را میتوان در یک جلسهی کلاس خواند و دربارهاش گفتوگو کرد. مجموعهی «قصهی ما مثل شد» بهویژه برای درس فارسی مفید است، چون بسیاری از ضربالمثلهایی که در کتابهای درسی آمده، در آن قصهی خود را دارند.
یک فعالیت پیشنهادی برای کلاس: معلم قصهای از مجموعه را میخواند، بدون اینکه مثل پایانی را بگوید، و از بچهها میخواهد حدس بزنند قصه به کدام مثل ختم میشود. این بازی هم کنجکاوی بچهها را برمیانگیزد و هم مثل را در ذهنشان ماندگار میکند. فعالیت دیگر این است که بچهها خودشان برای یک مثل قصه بسازند و بعد با قصهی کتاب مقایسه کنند.
کتابخانههای مدرسه هم میتوانند مجموعههای کامل او را تهیه کنند تا بچهها به نوبت امانت بگیرند. خریدن بستههای چندجلدی برای کتابخانه، هم صرفهجویی در وقت است و هم مطمئن میشوید جلدی از مجموعه جا نمیماند.
خرید کتاب محمد میرکیانی از کتابجم
در کتابجم بیش از هشتاد عنوان از آثار محمد میرکیانی ثبت شده و دهها عنوان از آنها در حال حاضر موجود است. قیمتها قیمت روز و پشت جلد کتاباند و موجودی هر کتاب هر روز بررسی و بهروز میشود. همهی کتابها نسخهی چاپیاند و میتوانید آنها را به صورت آنلاین سفارش دهید.
برای انتخاب راحتتر، فهرست کتابهای این صفحه را مرور کنید. اگر یک عنوان در چند چاپ یا قطع موجود است، مشخصات هر کدام در صفحهی خود کتاب آمده است. اگر کتابی که میخواهید ناموجود است، چند روز بعد دوباره سر بزنید؛ موجودی بهطور مرتب بررسی میشود.
کتابهای محمد میرکیانی برای هدیه
کتاب یکی از بهترین هدیهها برای کودکان است و کتابهای میرکیانی گزینههایی مطمئناند. یک بستهی چندجلدی از «قصهی ما مثل شد» یا «داستانهای بیدانه» برای تولد یا پایان سال تحصیلی هدیهای است که کودک ماهها با آن سرگرم میشود. نسخههای جیبی هم هدیههای کوچک و دلنشینی برای مهمانیها و دیدارها هستند.
اگر کتاب را هدیه میدهید، پیشنهاد میکنیم خودتان هم یکی از قصهها را بخوانید تا وقتی هدیه را میدهید، بتوانید چند جمله دربارهاش بگویید. کودکان وقتی ببینند بزرگترها هم به کتاب علاقه دارند، با شوق بیشتری سراغ آن میروند.
نکتههایی برای خواندن کتابهای محمد میرکیانی با کودک
خواندن مشترک یکی از بهترین کارهایی است که پدر و مادر میتوانند برای کودکشان بکنند. چند پیشنهاد ساده: قصه را با صدای بلند و با لحنهای مختلف برای شخصیتها بخوانید. در جاهای هیجانانگیز مکث کنید و از کودک بپرسید فکر میکند بعد چه میشود. بعد از تمام شدن قصه، دربارهی شخصیتها و کارهایشان حرف بزنید.
در مورد قصههای ضربالمثل، بعد از قصه از کودک بخواهید مثل را با کلمههای خودش توضیح دهد. اگر توانست، یعنی قصه کارش را کرده است. و اگر کودک خواست همان قصه را چندین بار بشنود، با حوصله دوباره بخوانید؛ تکرار برای کودکان لذتبخش و آموزنده است.
یک نکتهی دیگر: بگذارید کودک خودش کتاب بعدی را انتخاب کند. وقتی کودک در انتخاب سهم دارد، به کتاب احساس تعلق بیشتری پیدا میکند. میتوانید چند عنوان از فهرست این نویسنده را نشانش دهید و بپرسید کدام را دوست دارد.
ضربالمثلها چرا برای کودک مهماند؟
شاید این پرسش پیش بیاید که در دنیای امروز، دانستن قصهی ضربالمثلها چه فایدهای برای کودک دارد. پاسخ این است که ضربالمثلها فشردهی تجربهی نسلها هستند. هر مثل، در چند کلمه، درسی دربارهی رفتار آدمها، پیامد کارها یا راه درست زندگی را در خودش نگه داشته است. کودکی که این مثلها را میشناسد، به گنجینهای از خرد عامیانه دسترسی دارد.
از طرف دیگر، ضربالمثلها بخش زندهای از زبان فارسیاند. بزرگترها در گفتوگوهای روزمره مدام از آنها استفاده میکنند و کودکی که معنایشان را نمیداند، بخشی از گفتوگوی اطرافش را از دست میدهد. وقتی کودک قصهی پشت مثل را بداند، نهتنها معنایش را میفهمد، بلکه خودش هم میتواند آن را به جا به کار ببرد و گفتارش شیرینتر و پربارتر میشود.
فایدهی سوم، تقویت فکر استعاری است. مثلها معمولا معنای ظاهری و معنای پنهان دارند. کودکی که یاد میگیرد از ظاهر یک جمله به معنای پنهانش برسد، در واقع مهارتی مهم برای فهم ادبیات، شعر و حتی گفتوگوهای پیچیدهی بزرگسالی را تمرین میکند. مجموعهی میرکیانی این تمرین را به بازیای شیرین تبدیل کرده است.
کتابخوانی کودک با کمک آثار محمد میرکیانی
بسیاری از پدر و مادرها از این گله دارند که کودکشان علاقهای به کتاب ندارد. یکی از راههای حل این مسئله، شروع با کتابهای کوتاه و جذاب است. قصههای میرکیانی دقیقا از همین نوعاند: هر قصه در چند صفحه تمام میشود و پایانی روشن دارد. کودک بعد از هر قصه حس میکند چیزی را تمام کرده و این حس، او را به خواندن قصهی بعدی تشویق میکند.
پیشنهاد دیگر این است که برای کتابخوانی زمان ثابتی در روز بگذارید، مثلا پیش از خواب. چند هفته که این عادت ادامه پیدا کند، کودک خودش منتظر آن زمان میماند. مجموعههای چندجلدی مثل «داستانهای بیدانه» برای این برنامهی روزانه مناسباند، چون همیشه قصهی بعدی آماده است.
در نهایت، صبور باشید. علاقه به کتاب یکشبه ساخته نمیشود، اما وقتی ساخته شد، یک عمر میماند. کتابهای خوب کودک، مثل آثار این نویسنده، بهترین ابزار برای ساختن این علاقهاند.
مقایسهی قطع جیبی و معمولی در کتابهای محمد میرکیانی
یکی از پرسشهایی که هنگام خرید مجموعهی «قصهی ما مثل شد» پیش میآید، انتخاب میان قطع جیبی و معمولی است. قطع معمولی حروف درشتتر و صفحههای بازتری دارد و برای کودکانی که تازه خواندن را یاد گرفتهاند، راحتتر است. تصویرها هم در این قطع بزرگتر دیده میشوند و کتاب برای خواندن مشترک روی مبل یا تخت مناسبتر است.
قطع جیبی اما سبک و کوچک است و در کیف مدرسه یا کولهی سفر به راحتی جا میشود. کودکان بزرگتر که خواندن برایشان روان شده، اغلب این قطع را ترجیح میدهند، چون میتوانند کتاب را همهجا همراه داشته باشند. انتخاب میان این دو به سن کودک و عادت کتابخوانیاش بستگی دارد و هر دو در کتابجم ثبت شدهاند.
پرسشهای پرتکرار دربارهی محمد میرکیانی
معروفترین کتاب محمد میرکیانی چیست؟
مجموعهی «قصهی ما مثل شد» که قصهی پشت ضربالمثلهای فارسی را برای کودکان روایت میکند، شناختهشدهترین کار اوست.
کتابهای او برای چه گروه سنی است؟
بیشتر کتابهای او برای کودکان دبستانی و نوجوانان نوشته شدهاند، اما برخی قصههایش را میتوان برای کودکان کوچکتر هم با صدای بلند خواند.
آیا «قصهی ما مثل شد» نسخهی جیبی دارد؟
بله. در کتابجم هم نسخهی جیبی جلدهای ششم تا دهم به صورت بسته و هم جلد هشتم جیبی بهطور جداگانه از نشر بهنشر ثبت شده است.
کدام ناشران آثار او را منتشر کردهاند؟
در کتابجم آثار او از بهنشر، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و محراب قلم موجود است.
«بچههای کوچه» چند جلد دارد؟
در کتابجم جلدهای اول، دوم و سوم این مجموعه با نشان کانون پرورش فکری ثبت شده است.
چگونه کتابهای او را سفارش دهم؟
کتاب مورد نظر را از فهرست همین صفحه انتخاب کنید و نسخهی چاپی آن را با قیمت روز به سبد خرید اضافه کنید.
جمعبندی
محمد میرکیانی نویسندهای است که سالها با قصههایش کودکان ایرانی را با زبان، فرهنگ و مثلهای فارسی آشنا کرده است. کتابهای او ساده، شیرین و آموزندهاند و جای خود را در خانهها و مدرسهها پیدا کردهاند. از «قصهی ما مثل شد» تا «بچههای کوچه»، هر کتاب او دریچهای است به دنیایی که در آن قصه و زندگی به هم گره خوردهاند.
اگر میخواهید کودکتان با لذت کتاب بخواند و در همین حال زبان و فرهنگ خودش را بهتر بشناسد، کتابهای این نویسنده انتخابی مطمئناند. فهرست کتابهای موجود را در همین صفحه ببینید و نسخهی چاپی آنها را با قیمت روز از کتابجم سفارش دهید.