۷۶ اثر در کتاب‌جم
پائولو کوئیلو نویسنده‌ی برزیلی و خالق رمان کیمیاگر است؛ قصه‌ی چوپانی که برای رسیدن به رویایش راهی سفر می‌شود و در ایران هم خواننده‌های بی‌شماری پیدا کرده است. داستان‌های او ساده، تمثیلی و پر از پرسش درباره‌ی معنای زندگی، عشق و شجاعت انتخاب‌اند. اگر دنبال کتابی هستید که هم سرگرم کند و هم به فکر وادارد، آثار کوئیلو شروع خوبی است.
پائولو کوئیلو از آن نویسنده‌هایی است که حتی اگر کتابی از او نخوانده باشید، اسمش را شنیده‌اید. نویسنده‌ای برزیلی که با رمان کوتاه و تمثیلی کیمیاگر به شهرتی جهانی رسید و کتاب‌هایش به ده‌ها زبان ترجمه شده است. در ایران هم کوئیلو جایگاه ویژه‌ای دارد؛ دهه‌هاست که کیمیاگر در فهرست کتاب‌های پرفروش و هدیه‌های محبوب دیده می‌شود و جمله‌هایی از کتاب‌هایش روی کارت‌پستال‌ها و دفترچه‌ها و صفحه‌های مجازی دست به دست می‌شود.
در این صفحه با هم مسیر زندگی کوئیلو را مرور می‌کنیم، از جوانی پرتلاطمش تا سفری که زندگی‌اش را عوض کرد. بعد سراغ سبک نوشتنش، مهم‌ترین رمان‌ها و کتاب‌های الهام‌بخشش می‌رویم، می‌گوییم از کدام کتاب شروع کنید و ترجمه‌های فارسی آثارش چه وضعی دارند. آخر هم به پرسش‌های رایج خواننده‌ها جواب داده‌ایم.
کوئیلو در سال ۱۹۴۷ در ریو دو ژانیرو برزیل به دنیا آمد، در خانواده‌ای متوسط که پدرش مهندس بود. از نوجوانی می‌خواست نویسنده شود، اما خانواده‌اش این آرزو را جدی نمی‌گرفتند و نگران آینده‌ی او بودند. رفتار سرکش و متفاوت او باعث شد پدر و مادرش در نوجوانی چند بار او را در بیمارستان روانی بستری کنند؛ تجربه‌ای تلخ که سال‌ها بعد ردش را در رمان «ورونیکا تصمیم می‌گیرد بمیرد» می‌بینیم.
جوانی کوئیلو با فضای پرآشوب دهه‌ی شصت و هفتاد گره خورد. مدتی درس حقوق خواند و رها کرد، سفر کرد، در تئاتر و روزنامه‌نگاری کار کرد و ترانه نوشت. ترانه‌هایی که برای یکی از خواننده‌های مشهور راک برزیل نوشت، او را در کشورش شناخته کرد. در سال‌های حکومت نظامی برزیل هم مدت کوتاهی بازداشت شد. بعدها مدتی در شرکت‌های موسیقی کار کرد، اما هنوز آن نویسنده‌ای که آرزویش را داشت نشده بود.
نقطه‌ی عطف زندگی کوئیلو در سال ۱۹۸۶ بود؛ وقتی پیاده راه زیارتی سانتیاگو د کامپوستلا را در شمال اسپانیا پیمود. این مسیر طولانی که قرن‌هاست زائران زیادی از آن می‌گذرند، برای او سفری درونی هم بود. خودش گفته که در این راه به این نتیجه رسید که باید سراغ رویای قدیمی‌اش برود و بالاخره بنویسد.
حاصل این سفر، اولین کتاب مهمش شد: روایتی از همین پیاده‌روی که در فارسی با نام «خاطرات یک مغ» شناخته می‌شود. یک سال بعد کیمیاگر را نوشت. جالب است بدانید کیمیاگر در اولین چاپش در برزیل فروش چندانی نداشت و ناشر اولش آن را ادامه نداد. اما کتاب با ناشری دیگر دوباره منتشر شد، آرام آرام دیده شد و بعد به کشورهای دیگر رفت و در چند سال به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های جهان تبدیل شد.
کیمیاگر داستان سانتیاگو، چوپان جوانی از اندلس است که چند بار خوابی تکراری می‌بیند: گنجی در کنار اهرام مصر منتظر اوست. او گله‌اش را می‌فروشد و راهی سفر می‌شود. در این مسیر دزد زده می‌شود، در مغازه‌ی یک بلورفروش کار می‌کند، با کاروانی از صحرا می‌گذرد، در واحه‌ای عاشق می‌شود و سرانجام با کیمیاگری رازآلود آشنا می‌شود که به او یاد می‌دهد به دلش گوش کند.
پیام اصلی کتاب ساده است: هر کسی «افسانه‌ی شخصی» خودش را دارد، یعنی کاری که برای آن به دنیا آمده، و وقتی کسی با تمام وجود چیزی را بخواهد، همه‌ی جهان برای رسیدنش دست به دست هم می‌دهند. همین سادگی، کیمیاگر را برای خواننده‌هایی از سن‌ها و فرهنگ‌های مختلف دلنشین کرده است. کتاب کوتاه است و نثری روان دارد و بسیاری آن را در یکی دو نشست تمام می‌کنند.
کیمیاگر حال و هوایی شبیه حکایت‌های شرقی دارد. خواننده‌ی ایرانی در آن رنگ‌هایی آشنا می‌بیند: سفر برای یافتن گنجی که در نهایت در جای دیگری است، شبیه حکایتی است که در ادبیات کهن خودمان هم سابقه دارد. شاید یکی از دلیل‌های محبوبیت کیمیاگر در ایران همین نزدیکی باشد. در کتاب‌جم چند چاپ مختلف از کیمیاگر موجود است، از جمله کیمیاگر (بهترین کتاب‌های جهان).
کوئیلو بعد از کیمیاگر تقریبا هر چند سال یک کتاب تازه منتشر کرد. بعضی از شناخته‌شده‌ترین آنها این‌هاست:
این فهرست کامل نیست و عنوان فارسی بعضی کتاب‌ها در ترجمه‌های مختلف کمی فرق می‌کند. اما همین‌ها نشان می‌دهد که کوئیلو در قالب‌های گوناگون، از عاشقانه تا معمایی و تمثیلی، سراغ یک دغدغه‌ی ثابت رفته است: آدم چطور معنای زندگی خودش را پیدا می‌کند.
کوئیلو در سال‌های اخیر به سمت روایت زندگی آدم‌های واقعی هم رفت. رمان جاسوس بر پایه‌ی زندگی ماتاهاری نوشته شده؛ رقاصه‌ی مشهوری که در جنگ جهانی اول به جاسوسی متهم و اعدام شد. کوئیلو داستان را از زبان خود او و به شکل نامه‌ای در آخرین روزهای زندگی‌اش روایت می‌کند و تصویری از زنی می‌سازد که می‌خواست آزاد زندگی کند و قربانی بازی‌های قدرت شد.
کتاب هیپی رنگ و بوی زندگی‌نامه‌ی خود نویسنده را دارد. این کتاب به سال‌های جوانی کوئیلو برمی‌گردد، به سفرهایش در دوره‌ی جنبش هیپی‌ها، و به ماجرای سفری با اتوبوس به سمت آسیا که در آن سال‌ها میان جوان‌های جست‌وجوگر رایج بود. برای کسانی که می‌خواهند خود کوئیلو را بهتر بشناسند، هیپی کتاب جالبی است. هر دوی این کتاب‌ها در کتاب‌جم هستند.
بخشی از آثار کوئیلو رمان نیستند؛ کتاب‌هایی کوتاه‌اند با جمله‌ها و تأمل‌هایی درباره‌ی زندگی که بیشتر شبیه دفترچه‌ی حکمت‌اند. کتاب راهنمای رزم‌آور نور نمونه‌ی مشهور این دسته است. «رزم‌آور نور» در نگاه کوئیلو کسی است که با ترس‌ها و شکست‌هایش روبه‌رو می‌شود و باز هم ادامه می‌دهد. این کتاب از تکه‌های کوتاه تشکیل شده که می‌توانید هر روز یکی را بخوانید.
کتاب کمان کمان‌دار زندگی است هم در همین فضاست. داستانی کوتاه درباره‌ی کمان‌داری استاد و پسری جوان که از او می‌خواهد راه کمان‌داری را یادش بدهد. هر درس کمان‌داری، درسی درباره‌ی زندگی است: تمرکز، صبر، پذیرفتن خطا و رها کردن. این کتاب‌ها برای هدیه دادن مناسب‌اند و برای کسانی که حوصله‌ی رمان بلند ندارند، راه خوبی برای آشنایی با جهان کوئیلو هستند. اگر به این نوع کتاب‌ها علاقه دارید، فهرست کتاب‌های انگیزشی را هم ببینید.
نثر کوئیلو ساده و بی‌پیرایه است. جمله‌ها کوتاه‌اند و داستان‌ها معمولا خطی و روشن پیش می‌روند. چند ویژگی سبک او را تعریف می‌کند:
همین ویژگی‌ها کوئیلو را نویسنده‌ای محبوب و در عین حال بحث‌برانگیز کرده است. منتقدان ادبی گاهی کارهایش را بیش از حد ساده یا نصیحت‌گونه دانسته‌اند، اما میلیون‌ها خواننده در همین سادگی چیزی پیدا کرده‌اند که به زندگی‌شان کمک کرده است. شاید بهترین راه، این باشد که خودتان بخوانید و قضاوت کنید.
اگر دنبال «بهترین کتاب‌های پائولو کوئیلو» برای شروع هستید، این پیشنهادها کمکتان می‌کند:
برای نوجوانان هم کیمیاگر انتخاب خوبی است؛ داستانش ساده و پیامش امیدبخش است. اما رمان‌هایی مثل یازده دقیقه برای بزرگسالان نوشته شده‌اند و بهتر است پیش از هدیه دادن به نوجوان، کمی درباره‌ی موضوعشان بدانید.
کوئیلو از پرترجمه‌ترین نویسنده‌های خارجی در ایران است. به خاطر نبود قانون حق نشر بین‌المللی، از کیمیاگر ترجمه‌های فراوانی منتشر شده و تقریبا هر ناشری که سراغ ادبیات عامه‌پسند رفته، چاپی از آن دارد. آرش حجازی از شناخته‌شده‌ترین مترجمان کوئیلو به فارسی است و چند کتاب او را ترجمه کرده است. مترجمان دیگری هم ترجمه‌های خودشان را از آثار او منتشر کرده‌اند.
کوئیلو به زبان پرتغالی می‌نویسد، اما بسیاری از ترجمه‌های فارسی از نسخه‌ی انگلیسی انجام شده‌اند. این نکته برای بیشتر خواننده‌ها تفاوت بزرگی ایجاد نمی‌کند، چون نثر کوئیلو ساده است و در ترجمه کمتر آسیب می‌بیند. ولی کیفیت ویرایش، روانی جمله‌ها و کامل بودن متن در ترجمه‌های مختلف یکسان نیست.
در کتاب‌جم آثار کوئیلو را از ناشرهایی مثل تیسا، مکتوب و ثالث می‌بینید. پیش از انتخاب، به نام مترجم نگاه کنید و اگر می‌توانید چند صفحه از ترجمه را بخوانید. برای کیمیاگر، که چاپ‌های زیادی دارد، این مقایسه ارزشش را دارد.
محبوبیت کوئیلو در ایران دلیل‌های مختلفی دارد. اول اینکه حال و هوای کتاب‌هایش به عرفان و ادبیات کهن فارسی نزدیک است. ایده‌ی سفر برای رسیدن به خود، گوش دادن به دل، و نشانه‌هایی که راه را نشان می‌دهند، برای خواننده‌ای که با مولوی و عطار آشناست، غریبه نیست.
دوم، زبان ساده‌ی او کتاب‌هایش را برای همه قابل خواندن می‌کند؛ از نوجوانی که اولین رمان جدی‌اش را برمی‌دارد تا بزرگسالی که سال‌ها کتاب نخوانده است. سوم، پیام امیدبخش آثارش در روزهای سخت، به خیلی‌ها حس قدرت و امکان می‌دهد. خود کوئیلو هم در سال‌های گذشته سفری به ایران داشت و با استقبال خوانندگانش روبه‌رو شد.
کوئیلو با فروش بسیار بالای کتاب‌هایش، از پرخواننده‌ترین نویسنده‌های زنده‌ی جهان به شمار می‌آید. کیمیاگر در گینس هم به عنوان کتابی که به زبان‌های زیادی ترجمه شده، ثبت شده است. او عضو آکادمی ادبیات برزیل است و جایزه‌ها و نشانهای فرهنگی متعددی از کشورهای مختلف گرفته است.
کوئیلو یکی از اولین نویسنده‌های مشهوری بود که ارتباط مستقیم با خواننده‌ها را از طریق اینترنت جدی گرفت. او در شبکه‌های اجتماعی میلیون‌ها دنبال‌کننده دارد و با آنها درباره‌ی کتاب‌ها و زندگی حرف می‌زند. این حضور فعال، کوئیلو را برای نسل جوان‌تر هم آشنا نگه داشته است.
عشق در آثار کوئیلو جایی اساسی دارد. در کیمیاگر، عشق سانتیاگو به فاطمه او را از ادامه‌ی راه باز نمی‌دارد؛ بلکه نیرویی است که به او کمک می‌کند. در «کنار رود پیدرا نشستم و گریستم» عشق با ایمان و ترس از دلبستگی درگیر است. در یازده دقیقه و زهیر، عشق با آزادی و مالکیت درگیر می‌شود. کوئیلو معمولا عشق را نه فقط احساسی میان دو نفر، که راهی برای شناختن خود و جهان می‌داند. علاقه‌مندان این موضوع می‌توانند فهرست رمان عاشقانه را هم مرور کنند.
در کتاب‌جم بیش از صد عنوان از آثار کوئیلو ثبت شده که شامل چاپ‌ها و ترجمه‌های مختلف است. از جمله‌ی این عنوان‌ها کیمیاگر در چند چاپ، جاسوس، هیپی، کتاب راهنمای رزم‌آور نور و کمان کمان‌دار زندگی است را می‌بینید. قیمت هر کتاب روزانه به‌روز می‌شود و موجودی هم مرتب بررسی می‌شود.
اگر بعد از کوئیلو دنبال رمان‌های خارجی دیگری هستید، فهرست رمان خارجی و برای گشتی کلی‌تر فهرست ادبیات و داستان را ببینید.
کتاب‌های کوئیلو را می‌شود سریع خواند، اما شاید بهتر باشد آرام بخوانید. چند پیشنهاد کوچک:
اگر چند کتاب از کوئیلو بخوانید، کم کم متوجه می‌شوید که بعضی ایده‌ها مدام در کارهایش برمی‌گردند. شناختن این مضمون‌ها کمک می‌کند کتاب‌هایش را عمیق‌تر بخوانید و بهتر بفهمید چرا شخصیت‌هایش این‌طور رفتار می‌کنند.
مهم‌ترین مضمون کارهای کوئیلو این است که هر آدمی رسالتی شخصی دارد. بیشتر ما در کودکی می‌دانیم چه می‌خواهیم، اما با بزرگ شدن، ترس، عادت و حرف دیگران ما را از آن دور می‌کند. قهرمان‌های کوئیلو کسانی‌اند که تصمیم می‌گیرند به آن رویای قدیمی برگردند، حتی اگر بهای سنگینی داشته باشد. این ایده در کیمیاگر روشن‌تر از هر جای دیگر است، اما در بریدا و زهیر و حتی هیپی هم دیده می‌شود.
در دنیای کوئیلو اتفاق‌ها بی‌دلیل نیستند. پرواز یک پرنده، حرف یک غریبه یا خوابی که تکرار می‌شود، می‌تواند نشانهای باشد. شخصیت‌ها یاد می‌گیرند این «زبان جهان» را بخوانند. برای بعضی خواننده‌ها این نگاه شاعرانه و آرامش‌بخش است و برای بعضی دیگر بیش از حد خیال‌پردازانه. هر چه باشد، این بخشی از هویت آثار اوست.
کوئیلو بارها از این حرف زده که ترس از شکست، بزرگ‌ترین مانع رسیدن به رویاست. در کتاب‌هایش شکست پایان راه نیست؛ درسی است که آدم را آماده‌ی قدم بعدی می‌کند. سانتیاگو در کیمیاگر بارها همه چیزش را از دست می‌دهد و دوباره شروع می‌کند. رزم‌آور نور هم کسی است که زمین می‌خورد، اما بلند می‌شود.
در ورونیکا تصمیم می‌گیرد بمیرد و چند کتاب دیگر، کوئیلو مرز میان «عادی» و «دیوانه» را زیر سؤال می‌برد. شاید آنچه جامعه دیوانگی می‌نامد، گاهی فقط شجاعت متفاوت زندگی کردن باشد. این مضمون آشکارا از تجربه‌ی تلخ خود او در نوجوانی می‌آید.
آثار کوئیلو برای گفت‌وگوی جمعی بسیار مناسب‌اند، چون برداشت از آنها شخصی است و هر کس از زاویه‌ی زندگی خودش به داستان نگاه می‌کند. اگر عضو یک حلقه‌ی کتاب‌خوانی هستید یا با دوستانتان کتاب می‌خوانید، این سؤال‌ها می‌تواند شروع یک گفت‌وگوی خوب باشد:
این نوع گفت‌وگوها نشان می‌دهد که حتی کتابی کوتاه و ساده، می‌تواند در ذهن آدم‌های مختلف معناهای خیلی متفاوتی پیدا کند. برای مدرسه‌ها و کتابخانه‌ها هم کیمیاگر کتاب مناسبی برای بحث با دانش‌آموزان دبیرستانی است.
ادبیات آمریکای لاتین برای خواننده‌ی ایرانی معمولا با نام‌هایی مثل گابریل گارسیا مارکز و ماریو بارگاس یوسا شناخته می‌شود؛ نویسنده‌هایی با رمان‌های پیچیده، پرشخصیت و پر از لایه‌های تاریخی و سیاسی. کوئیلو در این جمع جای متفاوتی دارد. او کمتر به تاریخ و سیاست کشورش می‌پردازد و بیشتر به سفر درونی آدم‌ها توجه دارد. داستان‌هایش اغلب در جاهایی بیرون از برزیل می‌گذرند: اسپانیا، مصر، فرانسه، اسلوونی، ایرلند و جاهای دیگر.
به همین دلیل بعضی‌ها او را بیشتر نویسنده‌ای «جهانی» می‌دانند تا نماینده‌ی ادبیات برزیل. اگر از خواندن کوئیلو لذت برده‌اید و می‌خواهید با ادبیات آمریکای لاتین بیشتر آشنا شوید، سراغ نویسنده‌های دیگر این منطقه رفتن تجربه‌ی جالبی است؛ هرچند لحن و ریتم آنها با کوئیلو خیلی فرق دارد و حوصله‌ی بیشتری می‌طلبد. در مقابل، اگر سادگی و حال و هوای تمثیلی کوئیلو را دوست دارید، کتاب‌هایی در قالب حکایت و داستان‌های فلسفی کوتاه هم احتمالا برایتان دلنشین خواهند بود.
یک نکته‌ی جالب دیگر این است که کوئیلو خودش بارها از نویسنده‌هایی که بر او اثر گذاشته‌اند حرف زده و به ادبیات کلاسیک و حکایت‌های کهن ارادت دارد. این را می‌شود در ساختار داستان‌هایش دید: آغازی ساده، سفری پر از آزمون، و پایانی که قهرمان را به درکی تازه می‌رساند.
کمتر نویسنده‌ای به اندازه‌ی کوئیلو کتابش هدیه داده می‌شود. کیمیاگر برای جشن فارغ‌التحصیلی، تولد، شروع یک کار تازه یا وقتی کسی در دوره‌ی سختی است، هدیه‌ای رایج و معنادار است. کتاب‌های کوتاه‌تر مثل کمان کمان‌دار زندگی است یا کتاب راهنمای رزم‌آور نور هم برای کسی که اهل رمان بلند نیست، انتخاب خوبی‌اند. اگر می‌خواهید هدیه شخصی‌تر شود، در صفحه‌ی اول کتاب چند خط برای گیرنده بنویسید و جمله‌ای از کتاب را که برای خودتان معنا داشته، علامت بزنید. چاپ‌هایی با جلد سخت و طراحی زیبا هم برای هدیه دادن مناسب‌ترند.
برای نوجوانی که تازه به کتاب علاقه پیدا کرده، کیمیاگر می‌تواند پلی باشد به سمت رمان‌های جدی‌تر. برای یک دوست بزرگسال که به تازگی تصمیم بزرگی گرفته، مثل مهاجرت، تغییر شغل یا شروع یک رشته‌ی تازه، هیپی یا کیمیاگر حرف‌های زیادی برای گفتن دارند. و برای کسی که سرش شلوغ است و فرصت کتاب خواندن ندارد، کتاب راهنمای رزم‌آور نور را پیشنهاد می‌کنیم؛ چون می‌شود هر روز فقط یکی دو صفحه از آن خواند و باز هم چیزی با خود برد.
او نویسنده‌ای برزیلی است که در ریو دو ژانیرو به دنیا آمد و به زبان پرتغالی می‌نویسد.
کیمیاگر، که در اواخر دهه‌ی هشتاد میلادی منتشر شد و به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های جهان تبدیل شد.
بعضی بله، مثل کیمیاگر و کمان کمان‌دار زندگی است. چند رمان او، مثل یازده دقیقه، موضوع‌های بزرگسالانه دارند و برای نوجوانان توصیه نمی‌شوند.
جاسوس روایتی داستانی از زندگی ماتاهاری است، رقاصه‌ای که در جنگ جهانی اول به جاسوسی متهم شد.
ترجمه‌های زیادی وجود دارد. ترجمه‌ی آرش حجازی از شناخته‌شده‌ترین‌هاست. بهتر است چند صفحه از ترجمه‌های مختلف را مقایسه کنید و نسخه‌ای با ویرایش خوب و متن کامل انتخاب کنید.
هیپی بر اساس تجربه‌های جوانی خود نویسنده نوشته شده، اما شکل رمان دارد و بخش‌هایی از آن داستانی است.
پائولو کوئیلو نویسنده‌ای است که خودش راه سختی را تا رسیدن به رویایش طی کرد و همین تجربه را به قصه‌هایش آورد. کتاب‌های او شاید پیچیده‌ترین رمان‌های جهان نباشند، اما حرفی ساده و مهم دارند: به رویای خودتان جدی نگاه کنید، از شکست نترسید و به نشانه‌های راه توجه کنید. برای خیلی از خواننده‌ها، یک کتاب کوئیلو در لحظه‌ی درست، تلنگری بوده که مسیر زندگی‌شان را عوض کرده است.
فهرست کتاب‌های او را در همین صفحه ببینید، قیمت روز و موجودی هر کتاب را بررسی کنید و نسخه‌ی چاپی کتاب دلخواهتان را آنلاین سفارش دهید. اگر هنوز کیمیاگر را نخوانده‌اید، شاید امروز وقت شروع این سفر باشد.
