شکوه قاسمنیا از شاعرها و نویسندههای محبوب کودکان در ایران است؛ کسی که شعرهای کوتاه و آهنگینش را خیلی از بچهها پیش از آنکه خواندن یاد بگیرند، از بر میکنند. اگر کودک خردسالی در خانه دارید، احتمالا دستکم یکی از کتابهای مجموعهی «تاتی کوچولوها» را دیدهاید یا شعری از او را در مهدکودک شنیدهاید. در این صفحه با دنیای شعر و قصهی او، کتابهای مناسب هر سن، و راه سفارش نسخهی چاپی آنها آشنا میشوید.
شکوه قاسمنیا کیست؟
شکوه قاسمنیا شاعر و نویسندهی ایرانی است که سالهاست برای کودکان، بهخصوص خردسالان و بچههای سالهای اول دبستان، شعر و قصه مینویسد. نام او برای بسیاری از پدر و مادرها، مربیهای مهدکودک و معلمهای پیشدبستانی آشناست، چون شعرهایش بخشی از برنامهی روزانهی خیلی از کلاسها و خانهها شده است.
در کتابجم حدود صد و هفتاد عنوان با نام او ثبت شده است. این عدد نشان میدهد با شاعری پرکار سر و کار داریم که در طول سالها، برای موقعیتها و سنهای مختلف کتاب نوشته است. کتابهایش را ناشرهایی مثل قدیانی، افق، پیدایش و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان منتشر کردهاند.
ویژگی برجستهی کار او این است که دنیای کوچک کودک را جدی میگیرد. موضوع شعرهایش همان چیزهایی است که هر روز در زندگی یک بچهی سه چهار ساله اتفاق میافتد: غذا خوردن، حمام رفتن، خوابیدن، بازی کردن، رفتن به مدرسه، و حتی مسئلهی مهمی مثل یاد گرفتن دستشویی رفتن. او این لحظههای ساده را با زبانی شیرین و آهنگین به شعر و قصه تبدیل میکند.
شعر کودک در آثار شکوه قاسمنیا
شعر برای کودک خردسال فقط سرگرمی نیست؛ ابزاری برای یادگیری زبان است. وزن و قافیه به کودک کمک میکند کلمهها را راحتتر به خاطر بسپارد، ریتم جمله را حس کند و صداهای زبان را از هم تشخیص دهد. شعرهایی که بچهها حفظ میکنند، پایهی گنجینهی واژگان آنها در سالهای بعد است.
شعرهای این شاعر معمولا کوتاهاند، وزنی روشن و ساده دارند و قافیههایشان آشنا و قابل پیشبینی است. همین ویژگی باعث میشود کودک بعد از دو سه بار شنیدن، خودش شروع کند به همراهی کردن و تکمیل کردن مصراعها. این لحظه، لحظهی شیرینی برای هر پدر و مادری است: وقتی کودک، شعری را که شنیده، با زبان کودکانهی خودش تکرار میکند.
در شعرهای او شوخطبعی هم جای مهمی دارد. موقعیتهای بامزه، بازی با کلمهها و تصویرهای غیرمنتظره، کودک را میخنداند و همین خنده، رابطهی او را با کتاب گرمتر میکند. اگر دنبال شعرهای مشابه هستید، فهرست شعر کودک را هم ببینید.
مجموعهی تاتی کوچولوها؛ همراه روزهای اول زندگی
یکی از شناختهشدهترین کارهای شکوه قاسمنیا، مجموعهی «تاتی کوچولوها» است که نشر قدیانی منتشر کرده است. این مجموعه برای کودکان نوپا و خردسال ساخته شده و هر کتابش به یکی از موقعیتهای روزمرهی زندگی کودک میپردازد.
در کتابجم مثلا «تاتی کوچولوها ۳: مامان بیا، جیش دارم» ثبت شده است؛ کتابی که با زبانی ساده و بیپرده، به یکی از مهمترین مرحلههای رشد کودک یعنی یاد گرفتن دستشویی رفتن میپردازد. خیلی از پدر و مادرها میدانند این مرحله چقدر میتواند پرچالش باشد و یک کتاب خوب، چقدر میتواند به کودک کمک کند تا موضوع را بپذیرد و دربارهاش حرف بزند.
«تاتی کوچولوها ۱۰: مامان میخوام ورزش کنم» هم از همین مجموعه است و کودک را با حرکت و ورزش و شادابی جسمی آشنا میکند. کتابهای این مجموعه کاغذ گلاسه و تصویرهای رنگی دارند و برای دستهای کوچک کودک مناسباند.
ویژگی مهم این مجموعه، همدلی با کودک است. کتابها از زبان خود بچه حرف میزنند، احساسهایش را جدی میگیرند و به او نشان میدهند که بچههای دیگر هم همین تجربهها را دارند. این حس همراهی، برای کودک بسیار آرامشبخش است.
کتابهای شکوه قاسمنیا برای خردسالان
بخش بزرگی از کارنامهی این شاعر به خردسالان اختصاص دارد؛ یعنی بچههای دو تا شش ساله. این کتابها معمولا تصویریاند، متن کوتاهی دارند و برای بلند خواندن توسط بزرگترها طراحی شدهاند.
«مجموعهی دنیای داداشی» نمونهای از این دسته است. عنوانش از همان ابتدا نشان میدهد که با دنیای یک کودک کوچک و رابطهی خواهر و برادری سر و کار داریم؛ موضوعی که برای خانوادههایی که فرزند دوم به دنیا آوردهاند یا منتظر تولدش هستند، بسیار کاربردی است.
«پرندهی سخنگو» هم عنوانی است که تخیل کودک را بیدار میکند. پرندهای که حرف میزند، همان چیزی است که دنیای قصههای کودکانه را از دنیای واقعی جدا میکند و کودک را به سرزمین خیال میبرد.
این کتابها را میتوانید در فهرست کتابهای تصویری در کنار آثار نویسندههای دیگر هم ببینید.
قصههای آیینی و سنتی؛ از عمو نوروز تا عروسی
شکوه قاسمنیا به فرهنگ و آیینهای ایرانی هم توجه ویژهای دارد. «قصهی عمو نوروز و خاله نوبهار» یکی از نمونههای روشن این توجه است. قصهی عمو نوروز از قصههای قدیمی ایرانی است که سینه به سینه نقل شده و حکایت پیرمردی است که هر سال با آمدن بهار از راه میرسد. بازگویی این قصه برای کودک امروز، پیوندی میان او و فرهنگ کهن سرزمینش میسازد.
«عروسیه عروسی» که کانون پرورش فکری منتشر کرده، از عنوانش پیداست که حال و هوای جشن و شادی دارد و احتمالا ریشه در ترانهها و متلهای عامیانه دارد. «بود و بود و بود»، که یکی از جلدهایش در کتابجم ثبت شده، هم با همان عبارت آشنای آغاز قصههای قدیمی گره خورده است؛ عبارتی که هر ایرانی آن را از بچگی به یاد دارد.
این دسته از کتابها برای خانوادههایی که دوست دارند فرزندشان با قصهها و آیینهای ایرانی بزرگ شود، انتخابی ارزشمند است. بهخصوص در روزهای نوروز، خواندن قصهی عمو نوروز میتواند بخشی از آیین خانوادگی شود. فهرست قصه و افسانه را هم برای کتابهای مشابه ببینید.
کتابهای شکوه قاسمنیا برای کلاس اول
رفتن به مدرسه یکی از بزرگترین تغییرهای زندگی کودک است. ترس از جدا شدن از پدر و مادر، محیط تازه، آدمهای ناآشنا و قانونهای جدید، همه میتوانند برای کودک شش هفت ساله سخت باشند. کتابهایی که این تجربه را به زبان کودک روایت میکنند، کمک بزرگی به آماده شدن او هستند.
«من و مامان و مدرسه» از همین کتابهاست. عنوانش بهخوبی نشان میدهد که موضوع، رابطهی کودک و مادر در آستانهی مدرسه است. خواندن چنین کتابی در تابستان پیش از کلاس اول، میتواند بهانهای برای گفتوگو دربارهی نگرانیها و هیجانهای کودک باشد.
علاوه بر این، شعرهای کوتاه و آهنگین این شاعر برای کودکی که تازه خواندن را یاد میگیرد، تمرین خوبیاند. جملههای کوتاه و کلمههای ساده، به نوآموز اجازه میدهند خودش کتاب را بخواند و از این کار احساس غرور کند. فهرست اول دبستان را برای کتابهای مناسب این پایه ببینید.
سبک نوشتن شکوه قاسمنیا
اگر بخواهیم ویژگیهای اصلی سبک او را فهرست کنیم، به این چند نکته میرسیم:
- سادگی: جملهها کوتاه و کلمهها آشنا هستند. هیچ کلمهای بیدلیل سخت نیست.
- آهنگ: حتی در قصههای نثر، ریتمی وجود دارد که خواندن را دلنشین میکند.
- نزدیکی به زندگی واقعی: موضوعها از دل تجربههای روزمرهی کودک بیرون آمدهاند.
- همدلی: کودک در این کتابها سرزنش نمیشود؛ احساسهایش دیده و پذیرفته میشوند.
- پیوند با فرهنگ ایرانی: متلها، آیینها و قصههای قدیمی، با زبانی تازه بازگو شدهاند.
- شوخطبعی: لبخند، جزء جدانشدنی کتابهای اوست.
این ویژگیها کنار هم، کتابهایی ساختهاند که هم کودک دوستشان دارد و هم پدر و مادر از خواندنشان خسته نمیشوند؛ نکتهای که در کتاب کودک، که بارها و بارها خوانده میشود، اهمیت زیادی دارد.
بهترین کتابهای شکوه قاسمنیا برای هر سن
کسانی که عبارت «بهترین کتابهای شکوه قاسمنیا» را جستوجو میکنند، معمولا میخواهند بدانند برای کودکشان کدام کتاب را انتخاب کنند. پیشنهاد ما بر اساس سن:
- یک تا سه سال: کتابهای مجموعهی «تاتی کوچولوها». کاغذ محکم، تصویرهای رنگی و موضوعهای روزمره.
- سه تا پنج سال: «مجموعهی دنیای داداشی» و «پرندهی سخنگو». قصههایی کوتاه با تصویرهای جذاب.
- چهار تا شش سال: «قصهی عمو نوروز و خاله نوبهار»، «عروسیه عروسی» و «بود و بود و بود». آشنایی با قصهها و ترانههای ایرانی.
- پنج تا هفت سال: «من و مامان و مدرسه». آمادگی برای ورود به مدرسه.
البته هر کودکی متفاوت است و این سنها فقط راهنما هستند. بهترین راه این است که کتاب را با کودک ورق بزنید و واکنشش را ببینید.
چطور شعر را با کودک بخوانیم؟
شعر خواندن برای کودک با قصه خواندن کمی فرق دارد. چند پیشنهاد:
- با ریتم بخوانید. وزن شعر را با صدایتان پررنگ کنید. حتی میتوانید با دست ضرب بگیرید.
- مکث کنید. در شعرهایی که کودک میشناسد، آخر مصراع را نخوانید و بگذارید خودش کامل کند.
- حرکت اضافه کنید. بسیاری از شعرهای کودکانه را میشود با حرکت دست و بدن همراه کرد. این کار یادگیری را عمیقتر میکند.
- تکرار کنید. کودک دوست دارد یک شعر را بارها بشنود. خسته نشوید؛ این تکرار، یادگیری است.
- به تصویرها اشاره کنید. کلمههای شعر را با تصویرهای کتاب پیوند دهید.
- شعر را به زندگی ببرید. اگر شعری دربارهی حمام است، موقع حمام دوباره بخوانیدش.
کتابهایی برای لحظههای سخت تربیت
یکی از ارزشهای کتابهای این شاعر، کمک به پدر و مادر در لحظههای چالشبرانگیز تربیت است. لحظههایی مثل از پوشک گرفتن، اولین روز مهدکودک، آمدن نوزاد تازه به خانه یا بدقلقی سر غذا. در این لحظهها، حرف زدن مستقیم با کودک گاهی نتیجه نمیدهد، اما یک قصه یا شعر میتواند همان پیام را با زبانی شیرین و بیفشار منتقل کند.
وقتی کودک میبیند شخصیت کتاب هم همین مشکل را داشته و از پسش برآمده، احساس میکند تنها نیست. این حس، مقاومتش را کم میکند و به او جرئت میدهد کار تازه را امتحان کند. کتابهایی مثل «مامان بیا، جیش دارم» دقیقا برای همین لحظهها ساخته شدهاند.
پیشنهاد ما این است که این کتابها را پیش از رسیدن لحظهی چالش بخوانید. مثلا چند هفته پیش از اینکه بخواهید کودک را از پوشک بگیرید، کتاب مربوط را با او بخوانید تا موضوع برایش آشنا شود.
متلها و ترانههای عامیانه؛ میراثی که نباید فراموش شود
متلها همان شعرهای کوتاه و آهنگینی هستند که مادربزرگها برای بچهها میخواندند؛ شعرهایی که گاهی معنای روشنی نداشتند اما آهنگشان در ذهن میماند. «اتل متل توتوله» یکی از مشهورترین نمونههای این میراث است که تقریبا همهی ایرانیها آن را میشناسند. این شعرها قرنها سینه به سینه منتقل شدهاند و بخشی از هویت فرهنگی ما هستند.
در دنیای امروز که بچهها بیشتر با ترانههای تلویزیونی و صداهای دیجیتال بزرگ میشوند، خطر فراموش شدن این میراث جدی است. کتابهایی که متلها و قصههای قدیمی را با زبان و تصویر امروزی بازسازی میکنند، پلی میان نسلها میسازند. کودکی که امروز «بود و بود و بود» را میشنود، همان تجربهای را دارد که پدربزرگش در کودکی داشته است.
یکی از کارهای زیبایی که میتوانید انجام دهید، این است که از پدربزرگ و مادربزرگ بخواهید متلهایی را که در کودکی شنیدهاند برای نوهها بخوانند و بعد با هم کتابی را که همان حال و هوا را دارد ورق بزنید. این تجربه، هم پیوند خانوادگی را محکمتر میکند و هم به کودک نشان میدهد که قصهها و شعرها، میراثی زندهاند.
نقش شعر در رشد زبانی کودک
پژوهشگرهای رشد کودک بارها بر اهمیت شعر و قافیه در سالهای اول زندگی تاکید کردهاند. وقتی کودک شعر قافیهدار میشنود، ناخودآگاه یاد میگیرد که کلمهها از صداهای کوچکتری ساخته شدهاند. او میفهمد که «ماه» و «راه» در آخر شبیه هماند و این آگاهی، که به آن آگاهی واجشناختی میگویند، یکی از پایههای اصلی یادگیری خواندن در مدرسه است.
به همین دلیل، کودکانی که در خانه شعر زیاد شنیدهاند، معمولا در کلاس اول راحتتر الفبا را یاد میگیرند. آنها صداها را بهتر تشخیص میدهند، کلمهها را راحتتر بخش میکنند و از بازی با کلمهها لذت میبرند. شعر، به زبان ساده، ورزش ذهن برای خواندن است.
شعر همچنین حافظه را تقویت میکند. وزن و قافیه، ساختاری میسازند که به ذهن کمک میکند کلمهها را به ترتیب به خاطر بسپارد. کودکی که چند شعر از بر است، در واقع دارد حافظهاش را تمرین میدهد؛ مهارتی که در همهی مراحل تحصیل به کارش میآید.
و از همه مهمتر، شعر شادی میآورد. لحظههایی که پدر یا مادر با کودک شعر میخوانند، دست میزنند و میخندند، جزو شیرینترین خاطرههای کودکی میشوند. این شادی، عشق به زبان و کتاب را در دل کودک میکارد.
کتاب در مهدکودک و پیشدبستان
مربیهای مهدکودک و پیشدبستان از مهمترین مخاطبهای کتابهای خردسال هستند. آنها هر روز با گروهی از بچهها سر و کار دارند و به کتابهایی نیاز دارند که بتوانند برای همه بخوانند، با آنها بازی کنند و دربارهشان حرف بزنند. شعرهای کوتاه و آهنگین برای این کار ایدهآلاند؛ چون بچهها میتوانند گروهی تکرارشان کنند.
بسیاری از مربیها شعرهای این شاعر را در برنامهی روزانهی کلاس میگنجانند: شعری برای شروع روز، شعری برای وقت غذا، شعری برای جمع کردن اسباببازیها. این روالها به کودک حس نظم و امنیت میدهند و انتقال از یک فعالیت به فعالیت دیگر را برایش آسانتر میکنند.
اگر مربی هستید یا کودکتان به مهدکودک میرود، میتوانید با مربی دربارهی شعرهایی که در کلاس خوانده میشود حرف بزنید و همان کتابها را در خانه هم داشته باشید. این هماهنگی میان خانه و مهد، یادگیری کودک را عمیقتر میکند.
قصهی شب؛ آیینی کوچک با اثری بزرگ
کمتر عادتی در خانواده به اندازهی قصهی شب، ساده و در عین حال اثرگذار است. چند دقیقه پیش از خواب، چراغها کمنور میشوند، کودک زیر پتو میرود و پدر یا مادر کتابی را باز میکنند. این لحظه، پایان آرام یک روز شلوغ است و به کودک کمک میکند از هیجان بازیها فاصله بگیرد و برای خواب آماده شود.
برای قصهی شب، کتابهایی بهترند که لحن آرام و پایانی دلگرمکننده دارند. شعرهای کوتاه و ملایم هم انتخاب خوبیاند، چون ریتمشان مثل لالایی، کودک را آرام میکند. بهتر است از کتابهای خیلی هیجانی یا ترسناک در این ساعت پرهیز کنید.
یک پیشنهاد کاربردی: اجازه دهید کودک خودش از میان دو یا سه کتاب، قصهی امشب را انتخاب کند. این حق انتخاب کوچک، حس مسئولیت و مالکیت را در او تقویت میکند و باعث میشود با اشتیاق بیشتری به رختخواب برود. اگر هر شب همان کتاب را خواست، ناراحت نشوید؛ تکرار برای کودک خردسال، منبع آرامش و یادگیری است.
این آیین کوچک، سالها بعد هم در خاطر کودک میماند. خیلی از بزرگسالها وقتی از کودکیشان حرف میزنند، از کتابهایی یاد میکنند که شبها برایشان خوانده میشد؛ گاهی حتی جملهها و شعرهایش را هنوز از بر دارند.
کتابهایی برای خواهر و برادرها
آمدن نوزاد تازه به خانه، برای کودک بزرگتر تجربهای پیچیده است. از یک طرف هیجان دارد و از طرف دیگر، نگران است که جایگاهش در دل پدر و مادر کم شود. کتابهایی که دنیای خواهر و برادری را روایت میکنند، میتوانند به او کمک کنند این احساسهای متناقض را بشناسد و بپذیرد. «مجموعهی دنیای داداشی» از عنوانش پیداست که با همین دنیا سر و کار دارد و برای چنین روزهایی انتخابی بهجاست.
در کنار کتاب، چند کار ساده هم به کودک بزرگتر کمک میکند: او را در مراقبت از نوزاد سهیم کنید، مثلا بخواهید برای برادر یا خواهر کوچکش کتاب ورق بزند یا شعری بخواند. هر روز چند دقیقه را فقط به او اختصاص دهید و در این زمان، کتاب مورد علاقهاش را با هم بخوانید. و احساسهایش را، حتی وقتی حسادت است، جدی بگیرید و برایش نام بگذارید. کتابهای کودک در این مسیر، دستیارهای خوبی برای پدر و مادرند و حرفهایی را که گفتنش سخت است، با زبانی ساده و بیدردسر به کودک میرسانند.
ناشرهای کتابهای شکوه قاسمنیا
در کتابجم بیشتر عنوانهای این شاعر از نشرهای قدیانی، افق و پیدایش ثبت شده است. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم چند عنوان از او منتشر کرده که نمونههایش در فهرست کتابجم دیده میشود. هر ناشر سبک خاصی در تصویرگری و طراحی دارد؛ مثلا کتابهای «تاتی کوچولوها» با کاغذ گلاسه و رنگهای شاد منتشر شدهاند.
نام ناشر در صفحهی هر کتاب آمده است. اگر از سبک یک ناشر خوشتان آمد، میتوانید کتابهای دیگر همان ناشر را هم ببینید.
کتابخانهی خردسال؛ از کجا شروع کنیم؟
بسیاری از پدر و مادرها نمیدانند برای کودک یک یا دو ساله چه کتابی بخرند و اصلا آیا کودکی به این سن کتاب میفهمد یا نه. پاسخ این است که بله، کودک از همان ماههای اول از شنیدن صدای پدر و مادر و دیدن تصویرهای رنگی لذت میبرد. کتاب در این سن، بیش از آنکه برای فهمیدن داستان باشد، برای ساختن رابطه، شنیدن زبان و آشنا شدن با شیءای به نام کتاب است.
برای شروع، کتابهایی را انتخاب کنید که کاغذ محکم، تصویرهای بزرگ و متن کوتاه دارند. کتابهای مجموعهی «تاتی کوچولوها» برای این سن مناسباند. کمکم که کودک بزرگتر شد، کتابهای قصهدار و شعرهای بلندتر را اضافه کنید.
مهمترین نکته، استمرار است. هر روز چند دقیقه کتاب خواندن، از یک روز در ماه چند ساعت خواندن، بسیار مؤثرتر است. کودکی که کتاب را بخشی از زندگی روزانهاش میبیند، در سالهای بعد به خوانندهای مشتاق تبدیل میشود.
خرید کتاب شکوه قاسمنیا از کتابجم
در کتابجم حدود صد و هفتاد عنوان با نام این شاعر ثبت شده و بیش از صد عنوان در حال حاضر موجود است. قیمت هر کتاب، قیمت روز ناشر است و موجودی هر روز بهروز میشود.
برای سفارش، کتاب مورد نظرتان را پیدا کنید، به سبد خرید اضافه کنید و سفارش آنلاین را کامل کنید. همهی کتابها نسخهی چاپی هستند و به نشانی شما فرستاده میشوند. اگر میخواهید چند جلد از یک مجموعه را با هم بخرید، همه را به سبد اضافه کنید.
پرسشهای پرتکرار درباره شکوه قاسمنیا
شکوه قاسمنیا بیشتر برای چه سنی مینویسد؟
بیشتر کتابهای او برای خردسالان و کودکان سالهای اول دبستان است؛ تقریبا از یک تا هفت سالگی.
مجموعهی تاتی کوچولوها چیست؟
مجموعهای از کتابهای کوتاه و مصور برای کودکان نوپا که هر کتابش به یک موقعیت روزمره مثل دستشویی رفتن یا ورزش کردن میپردازد. این مجموعه را نشر قدیانی منتشر کرده است.
برای کودکی که به مدرسه میرود کدام کتاب مناسب است؟
«من و مامان و مدرسه» برای آماده شدن کودک پیش از ورود به مدرسه انتخاب خوبی است.
آیا کتابهایش دربارهی آیینهای ایرانی هم هست؟
بله. «قصهی عمو نوروز و خاله نوبهار» و «عروسیه عروسی» از نمونههای این دستهاند.
کتابهای او را کدام ناشرها منتشر کردهاند؟
در کتابجم بیشتر عنوانها از نشرهای قدیانی، افق و پیدایش است و کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان هم عنوانهایی از او منتشر کرده است.
جمعبندی؛ شعرهایی که با کودک بزرگ میشوند
شکوه قاسمنیا شاعری است که دنیای کوچک کودک را با شعر و قصههایی ساده، آهنگین و مهربان روایت میکند. از مجموعهی «تاتی کوچولوها» که همراه روزهای اول زندگی است، تا قصههای آیینی مثل عمو نوروز و کتابهایی برای آماده شدن به مدرسه، کارنامهی او برای هر مرحله از کودکی چیزی دارد.
همین امروز فهرست کتابهای شکوه قاسمنیا را در کتابجم ببینید، با قیمت روز و موجودی بهروز انتخاب کنید و نسخهی چاپی کتاب دلخواهتان را آنلاین سفارش بدهید. شاید شعر امشب، شعری باشد که کودکتان سالها از بر بماند.