تیری کورتن نویسنده و تصویرگر فرانسوی است که نامش برای بیشتر پدر و مادرهای امروز با یک شخصیت کوچک و دوستداشتنی گره خورده است: چوپی، بچه پنگوئنی با لباس سرهمی که هر روز با یک تجربه تازه روبهرو میشود. اگر کودک خردسالی در خانه دارید، احتمالا دستکم یکی از کتابهای تیری کورتن را دیدهاید یا قرار است به زودی ببینید. این کتابها کوتاهاند، تصویرهای ساده و رنگی دارند و هر کدام یک موقعیت آشنا از زندگی بچهها را نشان میدهند؛ از رفتن به مهد کودک تا مریض شدن، از ترس از سگ تا آمدن یک خواهر کوچک.
در این نوشته با هم میبینیم تیری کورتن کیست، چوپی چطور به یکی از شناختهشدهترین شخصیتهای کتاب کودک در فرانسه و بعد در ایران تبدیل شد، چرا این قصهها برای سنین پایین اینقدر کارآمدند، و اگر میخواهید برای کودکتان کتاب بخرید از کدام عنوان شروع کنید. در پایان هم چند پرسش رایج پدر و مادرها را جواب دادهایم.
تیری کورتن کیست؟
تیری کورتن یک هنرمند فرانسوی است که هم مینویسد و هم تصویر میکشد. کار اصلی او کتاب برای خردسالان است؛ یعنی بچههایی که هنوز خواندن بلد نیستند و قصه را از زبان پدر، مادر، مربی یا پدربزرگ و مادربزرگ میشنوند و همزمان به تصویرها نگاه میکنند. در این گروه سنی کار نویسنده با کار نویسنده رمان بسیار فرق دارد. جملهها باید کوتاه باشند، تصویر باید خودش قصه را جلو ببرد و موضوع باید چیزی باشد که کودک هر روز با آن سر و کار دارد.
شهرت او بیش از هر چیز به خاطر شخصیت چوپی است. چوپی از دهه نود میلادی در فرانسه پا به دنیای کتاب گذاشت و خیلی زود به یکی از محبوبترین قهرمانهای کتاب خردسال در آن کشور تبدیل شد. بعدها مجموعههای تازه، کتابهای مقوایی، کتابهای فعالیت و حتی برنامههای تصویری با این شخصیت ساخته شد. اما ریشه همه اینها همان قصههای کوتاه و سادهای است که تیری کورتن نوشت و کشید.
درباره زندگی شخصی تیری کورتن اطلاعات زیادی در دسترس خواننده فارسیزبان نیست و او بیشتر با کارش شناخته میشود تا با حاشیهها. همین هم شاید با روحیه کتابهایش جور باشد: کتابهایی بیادعا، صمیمی و متمرکز بر دنیای کودک.
چوپی، قهرمان کوچک کتابهای تیری کورتن
چوپی یک پنگوئن کوچک است، اما در قصهها بیشتر شبیه یک بچه سه چهار ساله رفتار میکند. با مامان و بابایش زندگی میکند، دوست دارد، اسباببازی دارد، گاهی قهر میکند، گاهی میترسد، گاهی حسودی میکند و گاهی هم کار درست را پیدا میکند و خوشحال میشود. این شخصیت آنقدر به کودک واقعی نزدیک است که بچهها خیلی راحت خودشان را جای او میگذارند.
یکی از رازهای موفقیت چوپی این است که قهرمان کامل و بیعیب نیست. او اشتباه میکند، گریه میکند، عصبانی میشود و بعد کمکم یاد میگیرد. کودکی که قصه را میشنود، میبیند که احساسهای خودش عجیب و بد نیستند؛ چوپی هم همینها را تجربه میکند. این پیام ساده برای یک بچه کوچک خیلی آرامشبخش است.
نکته دیگر طراحی ظاهری چوپی است. خطهای ساده، رنگهای روشن و صورتی که حالتش به راحتی خوانده میشود باعث میشود حتی بچه دو ساله هم بفهمد چوپی خوشحال است یا ناراحت. تیری کورتن در تصویرها جزئیات اضافه نمیگذارد تا چشم کودک گم نشود. هر صفحه یک لحظه مشخص از قصه را نشان میدهد و همین ریتم آرام، کتاب را برای وقت خواب یا لحظههای آرام روز مناسب میکند.
سبک نوشتن و تصویرگری تیری کورتن
اگر بخواهیم سبک تیری کورتن را در چند کلمه خلاصه کنیم، باید بگوییم ساده، گرم و کاربردی. ساده است چون هم متن و هم تصویر از هر چیز زائدی خالی است. گرم است چون فضای خانه و خانواده در همه قصهها حس میشود؛ پدر و مادر چوپی صبورند و کمتر سرزنش میکنند. کاربردی است چون هر کتاب یک موقعیت واقعی را هدف میگیرد که خانوادهها با آن درگیرند.
جملهها معمولا کوتاه و تکرارشوندهاند. این تکرار برای کودک خردسال یک امتیاز است. بچهها دوست دارند یک قصه را ده بار بشنوند و بعد از مدتی خودشان جمله بعدی را پیش از شما بگویند. کتابهای چوپی برای این نوع خواندن ساخته شدهاند. بعد از چند بار، کودک میتواند با نگاه به تصویر قصه را برای عروسکش تعریف کند و این خودش قدم مهمی در رشد زبان است.
در تصویرها هم همین منطق دیده میشود. پسزمینهها شلوغ نیستند، رنگها شاد اما آراماند و شخصیتها همیشه در مرکز توجه قرار دارند. کودک لازم نیست دنبال قهرمان بگردد. این سادگی ظاهری حاصل دقت زیاد است؛ هر خط و هر رنگ برای این گذاشته شده که مخاطب خیلی کوچک بتواند قصه را دنبال کند.
کتابهای تیری کورتن و مهارتهای زندگی
بخش بزرگی از کتابهای چوپی را میشود در دسته آموزش مهارتهای زندگی برای خردسالان گذاشت، هرچند هیچکدام لحن نصیحت ندارند. قصه پیش میرود، چوپی با یک مشکل روبهرو میشود و در پایان راه حلی پیدا میشود. کودک بدون اینکه احساس کند به او درس دادهاند، یاد میگیرد چطور با یک موقعیت کنار بیاید.
مثلا در کتاب «چوپی دعوا دوست ندارد» موضوع دعوا و کشمکش میان بچهها مطرح میشود؛ موضوعی که هر پدر و مادری که کودکش به مهد یا پارک میرود با آن آشناست. قصه نشان میدهد که دعوا حال هیچکس را خوب نمیکند و راههای بهتری برای حل اختلاف هست. در «چوپی هدیه میدهد» موضوع بخشیدن و شاد کردن دیگران پیش کشیده میشود. اینها مفاهیمیاند که گفتنشان به یک کودک سه ساله ساده نیست، اما وقتی در قالب قصه و از زبان چوپی بیان میشوند، راحتتر جا میافتند.
به همین دلیل بسیاری از مربیان مهد کودک و مشاوران کودک کتابهای چوپی را به خانوادهها پیشنهاد میکنند. این کتابها میتوانند شروع یک گفتوگو باشند. بعد از خواندن قصه میشود از کودک پرسید: «تو هم تا حالا دعوا کردهای؟ آن موقع چه حسی داشتی؟» و از همین پرسش ساده، گفتوگوی مهمی میان شما و فرزندتان شکل بگیرد.
مهمترین کتابهای تیری کورتن به فارسی
کتابهای چوپی چند سالی است که با ترجمهها و ناشرهای مختلف به فارسی منتشر میشوند و در کتابجم هم چندین عنوان از آنها موجود است. در ادامه چند عنوان را که در فهرست ما هست کوتاه معرفی میکنیم.
چوپی به مهد کودک میرود
یکی از پرکاربردترین کتابهای این مجموعه است. رفتن به مهد کودک برای بسیاری از بچهها اولین جدایی جدی از پدر و مادر است و میتواند با ترس و گریه همراه باشد. در این قصه چوپی همین تجربه را از سر میگذراند و کودک میبیند که مهد جای ترسناکی نیست؛ دوستهای تازه، بازی و مربی مهربان آنجا هستند و در پایان روز هم مامان دوباره میآید. اگر قرار است کودکتان به زودی به مهد برود، خواندن این کتاب چند هفته قبل از شروع میتواند خیلی کمک کند.
چوپی مریض میشود
بیماری و دکتر رفتن هم از تجربههای پرتکرار و گاهی ترسناک کودکی است. در این کتاب چوپی مریض میشود و باید استراحت کند و دارو بخورد. قصه کمک میکند کودک بفهمد مریضی موقتی است و مراقبت پدر و مادر و توصیه دکتر به خوب شدن کمک میکند. برای روزهایی که کودک خودش سرما خورده یا باید پیش پزشک برود، این کتاب همراه خوبی است.
چوپی از سگها میترسد
ترس از حیوانها در بچههای کوچک خیلی رایج است. این کتاب ترس چوپی را جدی میگیرد و مسخره نمیکند، اما آرام آرام نشان میدهد که با شناخت بیشتر و همراهی بزرگترها میشود با این ترس کنار آمد. پیام قصه این است که ترسیدن طبیعی است و کسی کودک را به خاطر آن سرزنش نمیکند.
چوپی یک خواهر کوچک دارد
آمدن نوزاد تازه به خانه برای فرزند اول دنیایی از احساسهای متضاد به همراه دارد: کنجکاوی، شادی، حسادت و گاهی احساس تنهایی. این کتاب یکی از بهترین ابزارها برای آماده کردن کودک در این دوره است. چوپی هم مثل هر بچه دیگری اول کمی گیج و ناراحت است، اما کمکم نقش برادر بزرگتر را پیدا میکند و به آن افتخار میکند.
چوپی هدیه میدهد و چوپی دعوا دوست ندارد
این دو کتاب بیشتر به رابطه کودک با دیگران میپردازند. یکی درباره لذت بخشیدن و فکر کردن به دیگران است و دیگری درباره مدیریت خشم و حل اختلاف. هر دو برای سنین حدود دو تا پنج سال مناسباند و در خانههایی که بیش از یک کودک دارند کاربرد زیادی پیدا میکنند.
قصههای چوپی، با چوپی بیاموزیم
علاوه بر کتابهای تکی، مجموعههایی هم با عنوان «قصههای چوپی» و زیرعنوان «با چوپی بیاموزیم» در دو جلد منتشر شده که چند قصه را کنار هم آورده است. اگر میخواهید با یک خرید چند ماجرای چوپی را داشته باشید، این جلدهای مجموعه انتخاب خوبیاند. چاپ گلاسه این مجموعهها هم تصویرها را روشنتر و ماندگارتر نشان میدهد.
چرا کتابهای تیری کورتن برای خردسالان مناسباند؟
کتاب خوب برای کودک زیر پنج سال چند ویژگی دارد: کوتاه است تا حوصله کودک سر نرود، تصویرش روشن و قابل فهم است، موضوعش به زندگی روزمره کودک مربوط است و لحنش امن و مهربان است. کتابهای تیری کورتن تقریبا همه این ویژگیها را با هم دارند.
از نظر روانشناسی رشد، کودک در این سن دنیا را از راه تکرار و شناخت الگوها میفهمد. وقتی چوپی هر بار در یک موقعیت تازه قرار میگیرد اما ساختار قصه آشناست، کودک احساس امنیت میکند و میتواند روی مفهوم اصلی تمرکز کند. همچنین این کتابها فرصتی برای نام بردن احساسها فراهم میکنند. وقتی کودک یاد میگیرد بگوید «من هم مثل چوپی ترسیدم»، یک قدم بزرگ در شناخت احساسهایش برداشته است.
از طرف دیگر، این کتابها برای پدر و مادرها هم سادهاند. لازم نیست برای خواندنشان آماده شوید یا وقت زیادی بگذارید. چند دقیقه کافی است و همین باعث میشود قصهخوانی به یک عادت روزانه تبدیل شود. پژوهشهای زیادی درباره اثر قصهخوانی بلند برای کودکان بر رشد زبان و پیوند عاطفی انجام شده و کتابهای کوتاه و دلنشین بهترین ابزار برای ساختن این عادتاند.
کتابهای تیری کورتن برای چه سنی است؟
بیشتر کتابهای چوپی برای گروه سنی حدود دو تا پنج سال طراحی شدهاند. البته این مرز سخت و دقیق نیست. بعضی بچهها از یک سال و نیمگی به تصویرهای چوپی علاقه نشان میدهند و بعضی تا شش سالگی هم دوستش دارند. بهترین معیار، علاقه خود کودک است.
برای کودک زیر دو سال، بیشتر تصویرها مهم است و شما میتوانید به جای خواندن کامل متن، درباره تصویرها حرف بزنید: «ببین چوپی کلاه گذاشته»، «این سگ است». برای کودک سه چهار ساله، متن کامل را بخوانید و بعد درباره قصه سؤال بپرسید. برای کودک پنج ساله و بزرگتر، میتوانید از او بخواهید قصه را با نگاه به تصویرها برایتان تعریف کند. این کار هم حافظه را تقویت میکند و هم اعتماد به نفس میدهد.
از کجا شروع کنیم؟ پیشنهاد برای خرید کتابهای تیری کورتن
اگر اولین بار است که میخواهید کتابی از چوپی بخرید، بهتر است از موقعیتی شروع کنید که همین حالا در زندگی کودکتان جریان دارد. کتاب وقتی به یک تجربه واقعی گره بخورد، اثرش چند برابر میشود.
- اگر کودکتان به زودی به مهد میرود یا تازه شروع کرده، «چوپی به مهد کودک میرود» را انتخاب کنید.
- اگر منتظر فرزند دوم هستید، «چوپی یک خواهر کوچک دارد» را از چند ماه قبل وارد قصهخوانی کنید.
- اگر کودک از حیوانها میترسد، «چوپی از سگها میترسد» گزینه مناسبی است.
- اگر با دعوای بچهها درگیرید، «چوپی دعوا دوست ندارد» را امتحان کنید.
- اگر میخواهید چند قصه را با هم داشته باشید، جلدهای «قصههای چوپی» را ببینید.
بعد از اینکه کودک با چوپی آشنا شد، معمولا خودش سراغ ماجراهای دیگر را میگیرد. بسیاری از خانوادهها کمکم مجموعهای از این کتابها در قفسه کودک جمع میکنند که هر کدام برای یک دوره به کار میآید.
ترجمهها و ناشرهای فارسی کتابهای تیری کورتن
کتابهای چوپی در بازار کتاب ایران با ترجمهها و ناشرهای مختلفی منتشر شدهاند. در کتابجم عنوانهایی از ناشرهایی مثل پرتقال، پیدایش و مهاجر موجود است. هر ناشر ممکن است قطع، کاغذ، ترجمه و حتی عنوان را کمی متفاوت انتخاب کرده باشد. مثلا بعضی چاپها روی کاغذ گلاسهاند که رنگها را درخشانتر نشان میدهد و برای دستهای کوچک هم مقاومتر است.
وقتی میخواهید خرید کنید، به نام ناشر و مشخصات چاپ در صفحه هر کتاب نگاه کنید. اگر یک عنوان را از یک ناشر دارید و کودک به آن عادت کرده، شاید بهتر باشد بقیه مجموعه را هم از همان ناشر بگیرید تا لحن ترجمه و اسمها یکدست بماند. برای بچههای کوچک، یکسان بودن اسم شخصیتها مهم است؛ اگر در یک کتاب اسم دوست چوپی یک چیز باشد و در کتاب دیگر چیز دیگری، ممکن است کودک گیج شود.
تعداد عنوانهای ثبتشده از تیری کورتن در کتابجم زیاد است و بخش خوبی از آنها موجودند. موجودی و قیمت هر کتاب هر روز بهروز میشود، پس آنچه در صفحه کتاب میبینید وضعیت همان روز است.
چطور کتابهای تیری کورتن را برای کودک بخوانیم؟
کتابهای خردسال وقتی بهترین اثر را دارند که با حوصله و همراه با گفتوگو خوانده شوند. چند پیشنهاد ساده:
- زمان ثابتی برای قصهخوانی بگذارید؛ مثلا قبل از خواب. کودک با این نظم احساس امنیت میکند.
- کودک را در بغل یا کنار خودتان بنشانید تا تصویرها را خوب ببیند.
- آهسته بخوانید و روی تصویرها مکث کنید. اجازه دهید کودک با انگشت چیزها را نشان دهد.
- صدای شخصیتها را کمی تغییر دهید. لازم نیست بازیگر باشید؛ همین تغییر ساده قصه را زنده میکند.
- بعد از قصه یکی دو سؤال ساده بپرسید: «چوپی چرا ناراحت بود؟»، «تو بودی چه کار میکردی؟»
- اگر کودک خواست همان کتاب را دوباره بخوانید، با روی باز قبول کنید. تکرار بخشی از یادگیری است.
این عادتهای کوچک کتابهای تیری کورتن را از یک سرگرمی چند دقیقهای به ابزاری برای نزدیکتر شدن به کودک تبدیل میکند.
کتابهای تصویری و جایگاه تیری کورتن در ادبیات کودک
کتاب تصویری یکی از مهمترین قالبهای ادبیات کودک است. در این قالب تصویر فقط تزیین متن نیست، بلکه نیمی از قصه را خودش تعریف میکند. نویسندههایی که خودشان تصویرگر هم هستند، مثل تیری کورتن، این امتیاز را دارند که متن و تصویر را از اول با هم طراحی کنند. نتیجه، کتابی است که در آن کلمه و رنگ با هم هماهنگاند و هیچکدام بار دیگری را سنگین نمیکند.
در ادبیات کودک فرانسه شخصیتهای ماندگار زیادی برای خردسالان ساخته شده، اما کمتر شخصیتی به اندازه چوپی وارد زندگی روزمره خانوادهها شده است. در فرانسه این شخصیت در کتابها، اسباببازیها و برنامههای تصویری حضور دارد. در ایران هم در سالهای اخیر با ترجمههای متعدد، چوپی به یکی از نامهای آشنای قفسه کتاب خردسال تبدیل شده است.
اگر به کتابهای تصویری علاقه دارید و میخواهید آثار مشابه را هم ببینید، سری به دسته کتابهای تصویری بزنید. برای قصههای کوتاه و افسانههای مناسب کودکان هم دسته قصه و افسانه را ببینید.
کتابهای تیری کورتن در کنار کتابهای دیگر خردسال
کتابهای چوپی بهتر است تنها کتابهای قفسه کودک نباشند. کودک خردسال به تنوع هم نیاز دارد: کتابهای شعر، کتابهای مقوایی با شکل و رنگ، قصههای کهن کوتاه و کتابهایی از نویسندههای ایرانی که فضای زندگی خودمان را نشان میدهند. چوپی در این میان نقش ویژهای دارد: کتابی برای موقعیتها. وقتی یک اتفاق تازه در زندگی کودک میافتد، چوپی آنجاست تا کمک کند.
برای پیدا کردن کتابهایی که مثل چوپی به مهارتهای زندگی و احساسهای کودک میپردازند، دسته آموزشی و مهارتهای زندگی را ببینید. اگر هم دنبال داستانهای کلیتر هستید، دسته ادبیات و داستان گزینههای بیشتری پیش رویتان میگذارد.
یک پیشنهاد عملی: کنار کتابهای چوپی چند کتاب شعر کودکانه فارسی هم داشته باشید. ترکیب قصههای موقعیتمحور با شعرهای آهنگین، هم زبان کودک را قویتر میکند و هم قصهخوانی را متنوع نگه میدارد.
نگاه پدر و مادرها به کتابهای تیری کورتن
یکی از چیزهایی که خانوادهها درباره کتابهای چوپی زیاد میگویند این است که کودکشان «خودش را در قصه پیدا میکند». کودکی که از رفتن به مهد میترسید، بعد از چند بار شنیدن قصه چوپی، آرامتر سراغ مهد میرود. کودکی که از آمدن نوزاد ناراحت بود، حالا با افتخار میگوید «من هم مثل چوپی برادر بزرگم».
البته هیچ کتابی جادو نمیکند و جای همراهی و صبر پدر و مادر را نمیگیرد. اما کتاب میتواند زبان مشترکی میان شما و کودک بسازد. وقتی کودک در موقعیتی سخت قرار میگیرد، یادآوری قصه چوپی، یک پل آشنا برای حرف زدن درباره احساسهاست.
بعضی خانوادهها هم گفتهاند که کتابهای چوپی برای کودکان دوزبانه یا کودکانی که تازه حرف زدن را شروع کردهاند مفید بوده، چون جملههای ساده و تکرارشونده دارند و تصویرها معنا را روشن میکنند. این تجربهها نشان میدهد چرا کتابهای تیری کورتن در خانههای زیادی جای ثابتی پیدا کردهاند.
نکتههایی برای نگهداری کتابهای خردسال
کتاب کودک خردسال سرنوشت سختی دارد: ورق میخورد، پاره میشود، گاهی گاز گرفته میشود و گاهی آب رویش میریزد. برای اینکه کتابهای چوپی عمر بیشتری داشته باشند، چند کار ساده کمک میکند. چاپهای گلاسه را ترجیح دهید که کاغذ مقاومتری دارند. کتابها را در قفسهای پایین و در دسترس کودک بگذارید تا خودش انتخاب کند، اما به او یاد دهید بعد از خواندن کتاب را سر جایش برگرداند. اگر صفحهای پاره شد، با چسب شفاف ترمیمش کنید و از این فرصت برای آموزش مراقبت از کتاب استفاده کنید.
یاد دادن احترام به کتاب از همین سنین شروع میشود و کتابهای محبوبی مثل چوپی بهترین وسیله برای آن هستند، چون کودک به آنها دلبسته است و دوست دارد سالم بمانند.
پرسشهای پرتکرار درباره تیری کورتن
تیری کورتن اهل کجاست؟
تیری کورتن نویسنده و تصویرگر فرانسوی است و کتابهایش ابتدا به زبان فرانسه منتشر شده و بعد به زبانهای دیگر از جمله فارسی ترجمه شدهاند.
چوپی چه شخصیتی است؟
چوپی یک بچه پنگوئن است که مثل یک کودک خردسال رفتار میکند و در هر کتاب با یک موقعیت آشنای کودکی مثل مهد، بیماری، ترس یا آمدن خواهر کوچک روبهرو میشود.
کتابهای چوپی برای چه سنی مناسب است؟
بیشتر این کتابها برای حدود دو تا پنج سال طراحی شدهاند، اما بسیاری از بچهها کمی زودتر یا دیرتر هم از آنها لذت میبرند.
اولین کتاب چوپی را کدام انتخاب کنم؟
بهتر است کتابی را انتخاب کنید که به وضعیت فعلی کودکتان مربوط است؛ مثلا «چوپی به مهد کودک میرود» برای شروع مهد یا «چوپی یک خواهر کوچک دارد» برای آمدن فرزند دوم.
کدام ناشرها کتابهای تیری کورتن را منتشر کردهاند؟
در کتابجم عنوانهایی از ناشرهایی مانند پرتقال، پیدایش و مهاجر موجود است. مشخصات دقیق هر چاپ در صفحه همان کتاب آمده است.
آیا کتابهای چوپی لحن نصیحتآمیز دارند؟
نه. قصهها بیشتر موقعیت را نشان میدهند و کودک خودش از دل ماجرا نتیجه میگیرد. همین باعث میشود بچهها از شنیدن مکرر آنها خسته نشوند.
چطور از کتابجم کتابهای تیری کورتن را بخرم؟
کافی است عنوان مورد نظر را در صفحه نویسنده یا جستوجوی سایت پیدا کنید، قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخه چاپی را آنلاین سفارش دهید.
جمعبندی: چرا کتابهای تیری کورتن را بخریم؟
تیری کورتن با ساختن چوپی چیزی به خانوادهها داده که کمتر کتابی میدهد: همراهی ساده و مهربان در لحظههای کوچک اما مهم کودکی. کتابهای او کوتاهاند اما اثرشان میتواند طولانی باشد. کودکی که با چوپی ترسش از مهد را پشت سر میگذارد یا با چوپی یاد میگیرد دعوا راه حل نیست، چیزی با خودش میبرد که سالها همراهش میماند.
اگر کودک خردسالی در خانه دارید یا دنبال هدیهای برای فرزند دوستانتان هستید، کتابهای چوپی انتخابی مطمئن و دوستداشتنیاند. در همین صفحه فهرست کتابهای تیری کورتن را میبینید؛ قیمت روز و موجودی هر عنوان را بررسی کنید و نسخه چاپی کتاب مورد نظرتان را آنلاین سفارش دهید تا قصهخوانی امشب با یک ماجرای تازه از چوپی شروع شود.