در باب علم

کتاب در باب علم نوشته سیمون وی فیلسوف، عارف مسیحی و فعال اجتماعی فرانسوی است. این کتاب را بهزاد حسین‌زاده، مترجم معاصر ایرانی به فارسی برگردانده است. سیمون وی باور داشت دوام علم در درازمدت فقط به شرطی میسر است که واجد تصوری از تقدیر بشر باشد. در واقع موضوع هر دو بخش کتاب حاضر همین است: نظریه‌ای درباره‌ی تقدیر بشر که در بخش اول از منظری عمدتاً علمی و در بخش دوم از منظری عمدتاً دینی و فلسفی به آن پرداخته شده است. نمی‌توان ایده‌ی واحدی را که در پس این دو دیدگاه قرار دارد در یک جمله خلاصه کرد، اما خواننده‌ی هوشیار کتاب متوجه خواهد شد که این ایده در اواخر مقاله‌ی «عشق به پروردگار و محنت» در یک جمله بیان شده است. ایده‌ی ضرورت به مثابه‌ی ماده‌ی مشترک هنر، علم و هر نوع فعالیت دیگر دروازه‌ای است که مسیحیت می‌تواند از طریق آن به حیات دنیوی داخل می‌شود و در سرتاسر آن رخنه کند. در واقع بی‌مناسبت نبود که عنوان این کتاب «ضرورت ضرورت» باشد. اما سیمون وی، به رغم این که جبرگرایی را در حوزه‌ی روانشناسی تقریباً به منتها درجه رسانید، نه جبرگرا بود نه اهل [مسلک] تسلیم. در بخشی از کتاب می خوانیم: هیچ چیز چندان زیبا و شگرف، همیشه تازه و نامنتظر، و سرشار از حلاوت و شعف مدام نیست که خیر. و هیچ بیابانی چندان هولناک، یکنواخت و ملال آور نیست که شر. این حقیقت در باب خیر و شر راستین صدق می‌کند. درباره‌ی خیر و شر خیالی عکس مطلب صادق است، حال آن‌که شر خیالی متنوع، محرّک، فریبنده، عمیق و پر جاذبه است.