غلامحسین مصاحب

در هر تاریخی که درباره حیات علمی و فرهنگی ایران معاصر نوشته شود، باید چهره نافذ «غلامحسین مصاحب» در آن جایگاهی درخور داشته باشد؛ چه، بخشی از آنچه به‌عنوان فرهنگ ایران معاصر می‌شناسیم و می‌ستاییم، آفریده و ترویج یافته اوست. امتیاز عمده مصاحب در میان چهره‌های علمی و فرهنگی معاصر ایران، فعالیت در عرصه‌هایی مختلف و متنوع و البته بی‌اغراق، با کارنامه‌ای درخشان در همه این عرصه‌هاست. از آن میان بی‌گمان، وجه ریاضی شخصیت او در اولویت است؛ وجهی که از سیمای متعارف ریاضی‌دانی بیرون و شامل ـ عالم ریاضی، منطق‌دان، مدرس و مؤلف کتاب‌های ریاضی و مروج ریاضیات نوین و پژوهشگر تاریخ ریاضیات است و لقب درخور «پدر ریاضیات نوین ایران» را برای او به ارمغان آورده است. مصاحب جز تدریس و تألیف، در راه‌اندازی دوره‌های تحصیلی ریاضی نیز پیشگام بود و تأسیس مؤسسه آموزشی موفقی را در کارنامه دارد. با وجود شهرت در عرصه ریاضیات نوین، بسیاری از ایرانیان مصاحب را بیشتر و به‌حق پایه‌گذار دانش‌نامه‌نویسی با روش علمی می‌شناسند. همه اهالی فن تقریباً به‌شایستگی او برای سرپرستی «دایره‌المعارف فارسی» و بی‌مانند بودن این شایستگی گواهی داده‌اند. اقبال گسترده و فراگیر به دایره‌المعارف فارسی تا پیش از همه‌گیر شدن بانک‌های اطلاعاتی اینترنتی و برخط و حتی در برخی عرصه‌ها حفظ جایگاه مرجعیت در همین زمانه، گواهی است بر شایستگی او و ارجمندی و موفقیت این اثر گران‌سنگ. همچنین باید از تکاپوهای مصاحب در سازگاری زبان فارسی با زبان علم مدرن و پیشگامی او در وضع اصطلاحات و جایگزین‌های فارسی برای مفاهیم و اصطلاحات علمی زبان‌های خارجی با اقدام عملی و تدوین اسلوب علمی و منظم نظری برای فرایند آن، یاد کرد.