زبان عربی برای ایرانی‌ها غریبه نیست. صدها واژه‌ی آن در فارسی روزمره‌ی ما جا خوش کرده و بخش بزرگی از میراث ادبی، علمی و فرهنگی ما به این زبان نوشته شده است. با این حال، وقتی پای درس و پژوهش به میان می‌آید، بسیاری از دانشجوها و علاقه‌مندها نمی‌دانند از کجا شروع کنند. دسته‌ی «زبان و ادبیات عرب» کتاب‌جم برای همین ساخته شده است: منبع‌هایی برای دانشجوی رشته، مترجم، معلم، پژوهشگر و هر کسی که می‌خواهد ادبیات عربی را از نزدیک بشناسد.
این صفحه توضیح می‌دهد کتاب‌های زبان و ادبیات عرب چه گروه‌هایی دارند، برای هر مرحله چه کتابی مناسب است و چطور از میان عنوان‌های تخصصی و گاه ناآشنا، کتاب درست را پیدا کنید. اگر تازه شروع کرده‌اید یا سال‌هاست با این حوزه کار می‌کنید، در ادامه پیشنهادهایی هست که به کارتان می‌آید.
زبان و ادبیات عرب دقیقا چه رشته‌ای است؟
رشته‌ی زبان و ادبیات عرب در دانشگاه‌های ایران چند بخش دارد. بخشی از آن آموزش خود زبان است: صرف، نحو، بلاغت، لغت و ترجمه. بخش دیگر ادبیات است: شعر و نثر عربی از دوره‌ی جاهلی تا امروز. بخش سوم پژوهش‌های تطبیقی است که رابطه‌ی ادبیات عربی و فارسی را بررسی می‌کند. از آن‌جا که این دو فرهنگ قرن‌ها با هم آمیخته بوده‌اند، این بخش بسیار پربار است.
کتاب‌های این دسته هم همین سه رنگ را دارند: کتاب‌های آموزش زبان و دستور، کتاب‌های ادبیات و شعر و کتاب‌های پژوهشی و تطبیقی. یک دانشجو معمولا هر سه را لازم دارد و کسی که تازه شروع کرده، بهتر است از گروه اول شروع کند.
چه کسانی سراغ این کتاب‌ها می‌آیند؟
دانشجوهای زبان و ادبیات عرب، دانشجوهای ادبیات فارسی که برای فهم متن‌های کهن به عربی نیاز دارند، طلبه‌ها و پژوهشگرهای علوم اسلامی، مترجم‌ها، معلم‌ها و دبیرهای عربی، و علاقه‌مندهای عمومی. هر کدام نیاز متفاوتی دارند و به همین دلیل تنوع کتاب‌ها زیاد است.
دستور، بلاغت و لغت: پایه‌ی هر خواندن جدی
پیش از شعر و داستان، باید ابزار خواندن را داشته باشید. عربی نحو و صرف پیچیده‌ای دارد و کسی که این دو را خوب نداند، حتی متن ساده را هم اشتباه می‌فهمد. کتاب‌های دستور برای همین اهمیت دارند.
از میان کتاب‌های نمونه‌ی این دسته، «مغنی اللبیب» عنوانی مشهور در حوزه‌ی نحو عربی است. این کتاب در اصل یک متن کلاسیک است و به کسانی می‌خورد که بخواهند دستور را در سطح عمیق‌تری دنبال کنند، نه فقط برای آموزش مقدماتی. «المنهج» هم با زیرعنوان نثر و شعر عربی، از کتاب‌هایی است که گزیده‌ی متن را برای درس فراهم می‌کند.
در کنار دستور، بلاغت هم مهم است: علم معانی، بیان و بدیع که زیبایی سخن را بررسی می‌کند. و البته لغت. کتاب‌های فرهنگ‌های تخصصی، مثل «فرهنگ لغات و ترکیبات و تعبیرات دیوان ناصر خسرو» جلد دوم، نشان می‌دهند که لغت‌نامه‌نویسی حتی برای یک شاعر فارسی هم به شناخت عربی وابسته است.
شعر عربی: از متنبی تا امروز
شعر عربی سنت بسیار بلندی دارد و در ایران هم همیشه خوانده شده است. کتاب‌های این حوزه هم شعر را با شرح و ترجمه می‌آورند و هم درباره‌اش پژوهش می‌کنند.
«شرح گزیده دیوان متنبی» از نمونه‌های این دسته است. متنبی از شاعران شناخته‌شده‌ی عربی است و کتاب‌های شرح به خواننده کمک می‌کنند معنی ابیات دشوار را بفهمد. «ترجمه شرح و تحلیل علویات دیوان سید حمیری» هم نمونه‌ی دیگری از کار روی دیوان یک شاعر با ترجمه و تحلیل است.
در طرف دیگر، «شعر معاصر فلسطین (از آغاز تا اشغال)» به شعر معاصر یکی از سرزمین‌های عربی می‌پردازد و نشان می‌دهد شعر چطور با تجربه‌ی تاریخی و اجتماعی مردم گره خورده است. این موضوع‌ها گاه حساس‌اند؛ بهتر است کتاب را با ذهن باز و کنار منابع دیگر بخوانید تا تصویر کامل‌تری بسازید.
شعر را چطور بخوانیم؟
شعر عربی را اول با شرح و ترجمه بخوانید، بعد متن اصلی را دوباره. اگر عربی نمی‌دانید، ترجمه راه ورود خوبی است. اگر می‌دانید، سعی کنید بدون ترجمه هم بخوانید و بعد با شرح مقایسه کنید. بلند خواندن شعر هم ریتم را بهتر نشان می‌دهد.
نثر و داستان عربی
ادبیات عربی فقط شعر نیست. نثر و قصه‌های عربی هم گنجینه‌ای بزرگ دارند. «ادبیات داستانی قدیم عربی (گونه‌شناسی و تحلیل عناصر داستانی)» از عنوانش پیداست که روایت‌های کهن عربی را دسته‌بندی و تحلیل می‌کند. این کتاب برای کسانی مفید است که به روایت، قصه و ریشه‌های آن علاقه دارند.
بررسی داستان‌های قدیمی به ما نشان می‌دهد که بسیاری از قالب‌های روایی مشترک بین فرهنگ‌ها هستند. قصه‌ها سفر می‌کردند، ترجمه می‌شدند و در هر فرهنگ رنگ تازه‌ای می‌گرفتند. به همین دلیل مطالعه‌ی ادبیات داستانی عربی برای هر کسی که به ادبیات فارسی هم علاقه دارد، جذاب است.
ترجمه از عربی به فارسی: هنر و فن
ترجمه از عربی به فارسی به نظر ساده می‌آید، چون واژه‌ها آشنا هستند. اما همین آشنایی گاهی خطرناک است: واژه‌ی عربی که در فارسی معنایی دیگر پیدا کرده، ممکن است مترجم را به اشتباه بیندازد. کتاب‌هایی مثل «روشهایی در ترجمه از عربی به فارسی» به همین تفاوت‌ها و روش‌های درست ترجمه می‌پردازند.
برای مترجم‌ها این کتاب‌ها چند فایده دارند: نشان می‌دهند چه اشتباه‌هایی رایج است، چطور ساختارهای جمله‌ی عربی را به فارسی روان تبدیل کنند و در برابر اصطلاح‌ها و ضرب‌المثل‌ها چه راهی در پیش بگیرند. اگر ترجمه برایتان کار حرفه‌ای است، چند کتاب از این نوع را کنار دست نگه دارید.
ترجمه‌ی خوب فقط عوض کردن واژه‌ها نیست؛ انتقال معنا و حال متن است. برای همین مترجم باید هم عربی و هم فارسی را خوب بشناسد و به فرهنگ هر دو نزدیک باشد.
ادبیات عربی در ادب فارسی: رشته‌ای دو سویه
یکی از جذاب‌ترین بخش‌های رشته، مطالعه‌ی رابطه‌ی عربی و فارسی است. شاعران و نویسندگان ایرانی قرن‌ها از عربی استفاده کرده‌اند، هم در نوشتن به این زبان و هم در به‌کار بردن ابیات و عبارت‌های عربی در متن فارسی. «اشعار عربی در ادب پارسی (قرن ۷ هجری قمری)» جلد اول نمونه‌ای است که این پیوند را بررسی می‌کند.
این نوع پژوهش‌ها به فهم بهتر متن‌های کهن فارسی هم کمک می‌کنند. کسی که ابیات عربی داخل یک متن فارسی را نشناسد، بخشی از معنی را از دست می‌دهد. برای همین دانشجوهای ادبیات فارسی هم اغلب به کتاب‌های ادبیات عربی نیاز پیدا می‌کنند.
اگر به بحث‌های تاریخی این حوزه علاقه دارید، دسته‌ی تاریخ و دسته‌ی فلسفه هم برای دیدن زمینه‌ی فکری و تاریخی این آثار مفید است.
تاریخ ادبیات و کتاب‌شناسی: راهنمای پژوهشگر
پژوهشگر باید بداند پیش از او چه کارهایی انجام شده است. کتاب‌های تاریخ ادبیات و کتاب‌شناسی همین راهنما را می‌دهند. «بررسی انتقادی تاریخ ادبیات‌نگاری در ادب عربی» از عنوانش برمی‌آید که به شیوه‌ی نوشتن تاریخ ادبیات عربی نگاه انتقادی دارد. «کتابنامه پایان نامه‌های زبان و ادبیات عربی در سراسر کشور» هم فهرستی است که برای انتخاب موضوع پایان‌نامه و پرهیز از تکرار به کار می‌آید.
اگر می‌خواهید پایان‌نامه یا مقاله بنویسید، این نوع کتاب‌ها مثل نقشه‌اند: نشان می‌دهند کدام قسمت‌ها بارها کاوش شده و کدام گوشه‌ها هنوز خالی است.
چگونه از کتابنامه استفاده کنیم؟
کتابنامه را ابتدا مرور کنید تا ببینید چه موضوع‌هایی پیش‌تر بررسی شده است. بعد فهرست خودتان را از موضوع‌های نزدیک بنویسید و ببینید کدام قسمت جای کار بیشتر دارد. با استاد راهنما هم مشورت کنید تا موضوع شما هم تازه باشد و هم شدنی.
مسیر یادگیری عربی برای فارسی‌زبان: از دستور تا متن
فارسی‌زبان‌ها در یادگیری عربی هم مزیتی دارند و هم دردسری. مزیت این است که خط شبیه است و هزاران واژه از پیش آشناست. دردسر این است که ساختار جمله، فعل و صرف عربی با فارسی خیلی فرق دارد و همین باعث می‌شود بسیاری خیال کنند می‌فهمند در حالی که نمی‌فهمند.
یک مسیر معقول برای یادگیری این است: اول آوا و خواندن درست حروف و حرکت‌ها، بعد صرف افعال و اسم‌ها، بعد نحو و ساختار جمله، سپس خواندن متن‌های ساده و بعد به تدریج متن‌های ادبی. بسیاری از دانشجوها در سال اول با صرف و نحو دست‌وپنجه نرم می‌کنند و از سال دوم به بعد خواندن متن برایشان لذت‌بخش می‌شود.
در این مسیر تمرین روزانه مهم است. هر روز چند سطر متن بخوانید، فعل‌ها را تجزیه کنید و معنی را بنویسید. بعد از چند ماه، خودتان تفاوت را حس می‌کنید. کتاب‌های آموزشی و گزیده‌های نثر و شعر که با شرح همراه‌اند، در این مسیر بسیار کمک می‌کنند.
متن‌های کهن و تصحیح: چرا ناشر و مصحح مهم است؟
متن‌های کلاسیک عربی معمولا در چند نسخه‌ی خطی باقی مانده‌اند و هر نسخه ممکن است با نسخه‌ی دیگر فرق کند. مصحح کسی است که این نسخه‌ها را مقایسه می‌کند و متن قابل‌اعتماد را می‌سازد. برای همین دو چاپ از یک کتاب می‌توانند در جزئیات فرق داشته باشند.
اگر برای پژوهش می‌خرید، حتما ببینید کتاب از روی کدام تصحیح است و چه کسی آن را تصحیح کرده. مقدمه و پاورقی‌ها معمولا این اطلاعات را می‌دهند. اگر برای مطالعه‌ی عمومی می‌خرید، شرح‌های روان و ترجمه‌ی خوب اهمیت بیشتری دارند.
کتاب‌های فهرست نسخه‌های خطی هم در همین فضا قرار می‌گیرند. آن‌ها به پژوهشگر کمک می‌کنند بداند چه نسخه‌هایی در کتابخانه‌ها هست. این‌ها را بیشتر کسانی می‌خرند که در کار تصحیح و پژوهش‌های تخصصی‌اند.
ادبیات عربی معاصر و ترجمه‌ی آن
ادبیات عربی فقط گذشته نیست. در قرن اخیر شعر، رمان، داستان کوتاه و نمایشنامه در کشورهای عربی رشد کرده و بخشی از آن‌ها به فارسی ترجمه شده است. کتاب‌هایی که درباره‌ی ادبیات معاصر عربی پژوهش می‌کنند، مثل کتاب شعر معاصر فلسطین، نشان می‌دهند ادبیات چطور با تحولات اجتماعی و سیاسی ارتباط دارد.
هنگام خواندن چنین کتاب‌هایی، بهتر است زمینه‌ی تاریخی را هم بدانید. خواندن کتابی از دسته‌ی تاریخ در کنار آن، فهم شما را کامل‌تر می‌کند. همچنین در موضوع‌های حساس، خواندن چند منبع با دیدگاه‌های مختلف بهتر از تکیه بر یک نوشته است.
ترجمه‌ی ادبیات معاصر با ترجمه‌ی متن کهن فرق دارد. زبان امروز به فارسی امروز نزدیک‌تر است و مترجم آزادی بیشتری در انتخاب واژه دارد، ولی هنوز باید فرهنگ و اصطلاح‌های هر منطقه را بشناسد. گویش‌ها و لحن‌های مختلف عربی، کار ترجمه را جالب و سخت می‌کنند.
بازار کار: مترجم، معلم و پژوهشگر
فارغ‌التحصیلان زبان و ادبیات عرب در چند مسیر کار می‌کنند: ترجمه، تدریس در مدرسه و دانشگاه، پژوهش، کار در مؤسسه‌های فرهنگی و نشر، و در بعضی موارد فعالیت‌های مربوط به ارتباطات و گردشگری. هر کدام از این‌ها مهارت خاصی می‌خواهد، ولی پایه‌ی همه، تسلط بر زبان و آشنایی با فرهنگ است.
برای مترجم شدن، علاوه بر دانش زبان، باید تمرین ترجمه کرد و کتاب‌هایی درباره‌ی روش ترجمه را خواند. برای معلم شدن، علاوه بر دانش زبان، آشنایی با روش‌های آموزش لازم است؛ اینجا کتاب‌های دسته‌ی علوم تربیتی و آموزش می‌توانند مکمل مفیدی باشند. برای پژوهشگر شدن، شناخت منابع، کتابنامه‌ها و روش تحقیق اهمیت دارد.
داستانک: یک ترم با یک دیوان
ترم سوم بود که سارا برای درس شعر عربی مجبور شد یک دیوان را کامل بخواند. اول فکر می‌کرد غیرممکن است. هر بیت چندین واژه‌ی ناآشنا داشت و معنی‌ها گاهی با هم جور درنمی‌آمدند. اما یک استاد به او پیشنهاد کرد هر روز فقط ده بیت بخواند، با شرح، و فقط یک بیت را حفظ کند.
بعد از چند هفته، اتفاق عجیبی افتاد. واژه‌های تکراری آشنا شدند. شاعر عادت‌هایی داشت: تصویرهایی که دوست داشت، ساختارهایی که تکرار می‌کرد. سارا کم‌کم می‌توانست پیش از رسیدن به شرح، معنی را حدس بزند. آخر ترم دیوان را تمام کرد و فهمید که مشکل او سختی متن نبود؛ عجله بود.
این داستان فرضی است، ولی تجربه‌ی بسیاری از دانشجوهاست. خواندن یک متن کهن مثل بالا رفتن از یک کوه است: اگر آرام و مداوم بروید، به بالا می‌رسید. اگر بخواهید در یک روز بروید، خسته می‌شوید و برمی‌گردید.
دام واژه‌های آشنا
یکی از خطرهای رایج برای فارسی‌زبان‌ها، اعتماد بیش از حد به واژه‌های آشناست. بعضی واژه‌های عربی در فارسی همان معنای اصلی را دارند و بعضی معنی‌شان تغییر کرده یا محدود شده است. کسی که فقط بر اساس معنی فارسی ترجمه کند، ممکن است متن را عوض کند.
راه احتیاط ساده است: هرگاه واژه‌ای را مطمئن نبودید، در فرهنگ عربی به فارسی یا عربی به عربی ببینید. بسیاری از مترجم‌های باتجربه هم همین کار را می‌کنند. اشتباه کردن در ترجمه کار غیرعادی نیست؛ اشتباه را تکرار کردن مشکل است.
کتاب‌های روش ترجمه معمولا فهرستی از این دام‌ها دارند و می‌توانند شما را از اشتباه‌های رایج مصون کنند. اگر ترجمه برایتان مهم است، حتما یکی از آن‌ها را بخوانید و کنار دست نگه دارید.
ادبیات عربی و علوم انسانی: دید وسیع‌تر
ادبیات هیچ‌وقت جدا از جامعه نیست. متن‌های عربی درباره‌ی مردم، باورها و تحولات اجتماعی هم چیزهایی می‌گویند. اگر می‌خواهید ادبیات را در بستر بزرگ‌تری ببینید، به دسته‌های جامعه‌شناسی و فلسفه هم سر بزنید. این کتاب‌ها ابزار فکری تازه‌ای به شما می‌دهند تا متن‌های ادبی را عمیق‌تر تحلیل کنید.
پژوهش‌های میان‌رشته‌ای امروز اهمیت زیادی دارند. کسی که هم ادبیات عربی بداند و هم مبانی جامعه‌شناسی یا تاریخ را، می‌تواند موضوع‌هایی را بررسی کند که هر کدام از این رشته‌ها به تنهایی نمی‌توانند. این ترکیب شاید یک راه خوب برای ساختن پایان‌نامه‌ای متفاوت باشد.
چطور کتاب زبان و ادبیات عرب مناسب خودمان را انتخاب کنیم؟
پیش از خرید چند نکته را در نظر بگیرید.
- سطح شما چیست؟ مبتدی به دستور و متن ساده نیاز دارد، پیشرفته به متن اصلی و پژوهش.
- هدف شما چیست؟ درس دانشگاه، ترجمه، پژوهش یا لذت شخصی؟
- کتاب متن اصلی است یا شرح و ترجمه؟ اگر عربی را خوب نمی‌دانید، شرح‌دار انتخاب کنید.
- سرفصل درس را با کتاب مقایسه کنید، اگر دانشجو هستید.
- به ناشر، مصحح و مترجم توجه کنید، چون کیفیت کار در متن‌های کهن و ترجمه‌ها بسیار متفاوت است.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و پیش از سفارش می‌توانید آن را بخوانید.
کتابخانه‌ی کوچک یک دانشجوی زبان و ادبیات عرب
برای شروع، چند کتاب کافی است. یک کتاب دستور و صرف که مرجع همیشگی شما باشد، یک فرهنگ لغت خوب، یک گزیده‌ی نثر و شعر با شرح، و یک کتاب درباره‌ی روش ترجمه. این چهار مورد بیشتر نیازهای سال‌های اول را برطرف می‌کنند.
بعد از آن، بر اساس علاقه‌تان کتابخانه را گسترش دهید. اگر به شعر علاقه دارید، دیوان‌های شرح‌دار را اضافه کنید. اگر به پژوهش تمایل دارید، کتاب‌های تاریخ ادبیات و کتابنامه را. اگر ترجمه می‌کنید، فرهنگ‌های تخصصی و کتاب‌های اصطلاحات را.
کتاب‌هایی که با عنوان‌های نسبتا عجیب یا بسیار تخصصی در این دسته می‌بینید، معمولا برای کارهای پژوهشی طراحی شده‌اند. اگر مطمئن نیستید، توضیحات کتاب را بخوانید و بپرسید آیا موضوعش دقیقا همان چیزی است که نیاز دارید.
چرا زبان و ادبیات عرب هنوز خواندنی است؟
گاهی از دانشجوها می‌پرسند خواندن ادبیات عربی در دنیای امروز چه فایده‌ای دارد. جواب کوتاه این است که فهم گذشته و حال ما به آن گره خورده است. بخش بزرگی از متن‌های علمی، دینی، ادبی و تاریخی که خواندن‌شان برای ایرانی‌ها مهم است، عربی‌اند یا از عربی تاثیر گرفته‌اند. کسی که این زبان را بشناسد، می‌تواند این متن‌ها را بدون واسطه بخواند.
همین‌طور، جهان عرب امروز همسایه‌ی ماست و فرهنگ، ادبیات و رسانه‌اش بر منطقه اثر می‌گذارد. شناخت زبان و ادبیات آن‌ها، شناخت همسایه است. این شناخت به گفتگو، ترجمه و همکاری فرهنگی کمک می‌کند و بی‌طرفانه بودن آن، از آن بیشتر ارزش دارد.
و شاید مهم‌تر از همه، خود ادبیات عربی زیباست. شعرش موسیقی دارد، نثرش ساختار دارد و قصه‌هایش قرن‌ها مردم را سرگرم کرده‌اند. کسی که با عشق بخواند، از خود زبان هم لذت می‌برد، حتی بدون اینکه هدف علمی داشته باشد.
نکته‌هایی برای خواننده‌ی غیردانشگاهی
اگر دانشجو نیستید و فقط از سر علاقه به سراغ کتاب‌های زبان و ادبیات عرب آمده‌اید، این چند نکته کمکتان می‌کند.
- از کتاب‌های شرح‌دار و ترجمه‌دار شروع کنید و سراغ متن خالی نروید.
- هر بار یک بخش کوچک بخوانید. عجله ذوق شما را می‌کشد.
- اگر خواندن متن عربی برایتان سخت است، ابتدا ترجمه را بخوانید تا معنی کلی را بدانید و بعد به متن برگردید.
- یک دفتر لغت بگیرید و واژه‌های تازه را با جمله‌ی نمونه یادداشت کنید.
- با کسی که عربی می‌داند بحث کنید. گفتگو یادگیری را سریع می‌کند.
یادتان باشد که کتاب‌های این دسته بیشتر برای رشته‌ی دانشگاهی نوشته شده‌اند. اگر بعضی از آن‌ها سنگین به نظر رسید، طبیعی است. آرام پیش بروید و از قدم‌های کوچک لذت ببرید.
اشتباه‌های رایج هنگام خرید
- خرید کتاب سنگین در ابتدای راه. بعضی کتاب‌ها برای سطح پیشرفته‌اند.
- تصور اینکه چون واژه‌ها آشنا هستند، فهمیدن هم آسان است. ساختار عربی با فارسی فرق دارد.
- نگرفتن شرح برای متن‌های دشوار. بدون شرح، دیوان‌های کلاسیک برای تازه‌کار مبهم است.
- غفلت از ویراست و تصحیح. یک متن کهن ممکن است چند تصحیح مختلف داشته باشد.
- نادیده گرفتن تمرین. زبان با خواندن و نوشتن مداوم یاد گرفته می‌شود، نه فقط با مطالعه.
پرسش‌های پرتکرار درباره‌ی کتاب زبان و ادبیات عرب
برای شروع زبان و ادبیات عرب کدام کتاب مناسب است؟
اول یک کتاب مبانی دستور و صرف و نحو، بعد یک گزیده‌ی نثر و شعر ساده، مثل کتاب‌هایی از خانواده‌ی «المنهج». مقدمه‌ی هر کتاب سطح آن را نشان می‌دهد.
آیا این کتاب‌ها برای دانشجوی ادبیات فارسی هم مفیدند؟
بله. بسیاری از متن‌های کهن فارسی پر از ابیات و عبارت‌های عربی‌اند و فهم آن‌ها به دانش عربی نیاز دارد.
آیا کتاب‌های شرح برای غیرمتخصص هم قابل استفاده است؟
اغلب بله. شرح‌ها معنی ابیات دشوار را توضیح می‌دهند و می‌توانند خواننده‌ی علاقه‌مند را هم همراهی کنند، به شرط اینکه کمی صبر داشته باشد.
کتاب‌های ترجمه و روش ترجمه چه کسانی را کمک می‌کند؟
مترجم‌های حرفه‌ای، دانشجوهای ترجمه و کسانی که می‌خواهند کیفیت ترجمه‌شان را بالا ببرند.
قیمت و موجودی کتاب‌ها چگونه مشخص می‌شود؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. مشخصات هر کتاب هم در صفحه‌ی خودش است.
آیا نسخه‌ی چاپی را می‌توانم آنلاین سفارش بدهم؟
بله، نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
جمع‌بندی
زبان و ادبیات عرب راهی است برای شناخت بخشی از میراث خودمان و همسایه‌هامان. کتاب‌های این دسته از دستور و ترجمه تا شعر، داستان و پژوهش را دربر می‌گیرند. کافی است بدانید در کدام مرحله‌اید و کتاب را با آن جور کنید.
کتاب‌های دسته‌ی زبان و ادبیات عرب را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مناسب خودتان را آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن رشته‌های همسایه هم از دسته‌ی علوم انسانی و اجتماعی شروع کنید.
