ترجمه‌ی احسان شاه قاسمی، مسعود رهگذر، ناهید پوررستمی
دانشگاه تهران
بااولو فرتی، گالیانو بریندلی
ترجمه‌ی حمیدرضا پورمیرزا، احمد روستا
نسل نو اندیش
پشت هر باجه‌ی بانک، پشت هر وام و هر حساب پس‌انداز، دانشی هست که کمتر کسی از بیرون آن را می‌بیند. اگر شما کارمند بانک هستید، برای آزمون استخدامی بانک آماده می‌شوید، دانشجوی مالی و اقتصاد هستید یا می‌خواهید بدانید بانکداری بدون بهره در ایران چه معنایی دارد، این صفحه راهنمای شماست. در دسته‌ی بانکداری کتاب‌جم کتاب‌هایی گرد آمده‌اند که از عملیات روزمره‌ی بانک تا مدیریت، مشتری‌مداری و امور مالی را پوشش می‌دهند. در ادامه توضیح می‌دهیم این موضوع چه شاخه‌هایی دارد، هر خواننده از کجا شروع کند و پیش از خرید به چه چیزهایی توجه کند.
بانکداری موضوعی است که هم درسی است و هم شغلی. بخشی از خریداران دنبال منبع درسی دانشگاه هستند و بخشی دنبال دانش کاربردی برای کار در شعبه یا ستاد بانک. برای همین در این صفحه مسیرها را جدا کرده‌ایم تا هر کس زودتر به کتاب مناسب خودش برسد.
خواننده‌ی معمول کتاب بانکداری یکی از چند گروه است. گروه اول کارکنان بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی هستند که می‌خواهند دانش خود را از سطح تجربه‌ی روزانه به سطح نظام‌مند برسانند. گروه دوم داوطلبان استخدام در بانک‌اند که هر سال برای آزمون‌های تخصصی آماده می‌شوند. گروه سوم دانشجویان اقتصاد، مدیریت مالی، حسابداری و رشته‌های نزدیک به آن‌ها هستند. گروه چهارم هم آدم‌های کنجکاوی‌اند که می‌خواهند بدانند پولی که در حساب می‌گذارند چه سرنوشتی پیدا می‌کند.
هر کدام از این گروه‌ها سؤال خودشان را دارند. کارمند می‌پرسد چرا یک فرایند به این شکل انجام می‌شود. داوطلب آزمون می‌پرسد کدام منبع به سرفصل‌ها نزدیک‌تر است. دانشجو دنبال توضیح مفهوم‌هاست و خواننده‌ی عادی دنبال زبانی ساده. خوشبختانه در همین دسته برای هر کدام از این‌ها چیزی پیدا می‌شود.
وقتی کلمه‌ی بانکداری را می‌شنویم، اغلب فقط وام و سپرده به ذهن‌مان می‌رسد. اما این حوزه بزرگ‌تر است. برای اینکه بدانید دنبال چه کتابی باید بگردید، بهتر است شاخه‌های اصلی را بشناسید.
این بخش درباره‌ی کارهایی است که هر روز در شعبه انجام می‌شود: افتتاح حساب، حواله، اعتبارات اسنادی، ضمانت‌نامه، تسهیلات و وصول مطالبات. کتاب‌های عملیات بانکی معمولا کاربردی‌اند و مثال و فرم و مراحل کار را توضیح می‌دهند.
بانک هم مثل هر سازمان دیگری مدیر و ساختار و ریسک دارد. کتاب‌های این شاخه درباره‌ی برنامه‌ریزی، تصمیم‌گیری، منابع انسانی و خطاهای مدیریتی بحث می‌کنند. عنوانی مثل «سوء مدیریت در بانک ها و موسسات مالی» به همین شاخه نزدیک است و نشان می‌دهد که نگاه انتقادی به مدیریت بانک هم موضوع کتاب می‌شود.
در ایران قانون عملیات بانکی بدون ربا مبنای فعالیت بانک‌هاست. کتاب‌هایی که این نظام را توضیح می‌دهند یا درباره‌ی چگونگی گذار از نظام قبلی به آن بحث می‌کنند، برای دانشجو و کارمند هر دو مفیدند. کتابی مثل «بانکداری بدون بهره و فرایند استحاله آن» در همین دایره جا می‌گیرد.
بانک‌ها هم برای مشتری رقابت می‌کنند. این شاخه می‌پرسد مشتری چه می‌خواهد و بانک چگونه می‌تواند ارزشی برای او بسازد. کتاب «ارزش‌آفرینی برای مشتریان: در بانکداری مدل مشتری‌مداری زوریخ» از همین دست است.
کسی که هیچ پیش‌زمینه‌ای ندارد بهتر است از کتابی شروع کند که مفهوم‌ها را با زبان ساده توضیح می‌دهد. بانک چیست، سپرده چه فرقی با تسهیلات دارد، چرا بانک مرکزی وجود دارد و نرخ سود یعنی چه. اگر کتاب اول شما پر از فرمول و اصطلاح باشد، احتمالا نیمه‌کاره رهایش می‌کنید.
راه دیگر این است که از هدف خودتان شروع کنید. اگر هدف استخدام است، سراغ منابع آزمونی بروید. اگر هدف فهم نظام بانکی کشور است، اول یک کتاب درباره‌ی بانکداری بدون بهره بخوانید. اگر مدیر یا مسئول شعبه هستید، کتاب مدیریت و مشتری‌مداری برای شما مفیدتر است. یک قاعده‌ی خوب این است که کتاب اول را کوتاه و ساده انتخاب کنید و بعد به سراغ منبع سنگین‌تر بروید.
یکی از چیزهایی که بانکداری ایران را از بسیاری از کشورها متمایز می‌کند، چارچوب قانونی آن است. عقدهای مختلفی مثل مضاربه، مشارکت، فروش اقساطی، اجاره به شرط تملیک و جعاله در این چارچوب برای تسهیلات به کار می‌روند. کارمند بانک هر روز با این عنوان‌ها سروکار دارد و دانشجو باید فرق آن‌ها را بداند.
کتاب‌هایی که درباره‌ی این موضوع نوشته می‌شوند دو جور نگاه دارند. بعضی توضیحی و آموزشی‌اند و می‌گویند هر عقد چیست و چگونه اجرا می‌شود. بعضی تحلیلی و انتقادی‌اند و می‌پرسند این نظام در عمل چقدر به هدف‌هایش نزدیک شده است. هر دو خواندنی‌اند، اما اگر مبتدی هستید با نوع توضیحی شروع کنید. بحث‌های انتقادی وقتی برای شما روشن می‌شود که مبانی را بدانید.
این موضوع هم فقهی است و هم اقتصادی. اگر می‌خواهید درباره‌ی حکم شرعی یک معامله نظر قطعی داشته باشید، کتاب کمک‌تان می‌کند اما جای مرجع تخصصی را نمی‌گیرد.
هر سال گروهی زیاد از جوانان برای کار در بانک آماده می‌شوند. آزمون‌های استخدامی بانک معمولا چند بخش دارند: دانش عمومی، زبان، و دانش تخصصی بانکی و مالی. کتابی مثل «استخدامی بانک ها (بانکدار)» برای همین مخاطب نوشته شده است.
موقع خرید کتاب آزمونی این چند نکته را در نظر بگیرید:
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و می‌توانید پیش از سفارش سال نشر و ناشر را ببینید. یادتان باشد که هیچ کتابی موفقیت در آزمون را تضمین نمی‌کند؛ برنامه‌ی مطالعه و تمرین مداوم همراه کتاب اهمیت دارد.
بانکداری بدون شناخت امور مالی ناقص می‌ماند. مفهوم‌هایی مثل ارزش زمانی پول، ریسک و بازده، بودجه‌بندی، تحلیل صورت‌های مالی و ارزیابی طرح‌ها در تصمیم‌گیری بانک نقش دارند. اگر کارمند اعتبارسنجی هستید یا می‌خواهید بشوید، این مباحث بخش اصلی کار شماست.
عنوانی مثل «بسته طلایی بانکدار (امور مالی)» نشان می‌دهد که بعضی مجموعه‌ها امور مالی را به‌صورت بسته‌ی آموزشی برای مخاطب بانکی عرضه می‌کنند. اگر با چنین مجموعه‌ای روبه‌رو شدید، فهرست مطالب را در صفحه‌ی کتاب ببینید تا مطمئن شوید بخش‌هایی که نیاز دارید در آن هست.
برای دانشجوی مدیریت مالی توصیه‌ی ما این است که کتاب امور مالی را کنار یک کتاب عملیات بانکی بخواند. تئوری بدون نمونه‌ی واقعی خشک می‌شود و عملیات بدون تئوری بی‌ریشه.
شاید وقتی وارد شعبه می‌شوید فکر کنید فقط باید نوبت بگیرید و کارتان را انجام دهید. اما پشت آن نوبت‌دهی و برخورد کارمند، دانش کاملی هست. بانک‌ها می‌دانند که مشتری راضی می‌ماند و مشتری ناراضی می‌رود. مدل‌های مشتری‌مداری توضیح می‌دهند چگونه نیاز مشتری شناخته شود، چگونه خدمت طراحی شود و چگونه رضایت اندازه گرفته شود.
کتابی که نام مدل مشتری‌مداری یک شهر یا یک بانک را در عنوان دارد، معمولا یک چارچوب مشخص را معرفی می‌کند. پیش از خرید ببینید آیا این چارچوب با بانک و بازار خودتان همخوانی دارد. مدلی که در جایی دیگر کار می‌کند لزوما همان‌طور در ایران اجرا نمی‌شود، ولی ایده‌هایش می‌تواند الهام‌بخش باشد.
اگر مدیر شعبه هستید، همین کتاب‌ها می‌توانند برای آموزش همکاران هم به کار بروند. یک فصل را انتخاب کنید و در جلسه‌ی هفتگی درباره‌اش گفت‌وگو کنید.
بحث درباره‌ی خطاهای مدیریتی در بانک‌ها برای همه جالب است، چون بانک با پول مردم کار می‌کند. کتاب‌هایی که از سوء مدیریت در بانک‌ها و مؤسسه‌های مالی می‌گویند، معمولا نمونه و علت می‌آورند: تمرکز بیش از حد تسهیلات، ضعف نظارت، تصمیم‌های عجولانه و بی‌توجهی به ریسک.
خواندن این نوع کتاب برای مدیران و کارشناسان ریسک ارزشمند است، چون یاد می‌گیرند علامت‌های هشدار را زودتر ببینند. برای دانشجو هم خوب است که بداند نظریه‌های مدیریت در دنیای واقعی چگونه شکست می‌خورند.
البته هر کتاب نظر نویسنده‌اش را بیان می‌کند. برای قضاوت درباره‌ی یک بانک یا یک رویداد مشخص، بهتر است کتاب را با منابع دیگر و گزارش‌های رسمی مقایسه کنید.
یکی از مسیرهای حرفه‌ای که کمتر درباره‌اش حرف زده می‌شود، کارشناسی رسمی دادگستری است. کارشناسان رسمی در پرونده‌های قضایی درباره‌ی موضوع‌های تخصصی نظر می‌دهند و برای ورود به این جایگاه باید آزمون بدهند. کتاب‌هایی مثل «آزمون‌های کارشناس رسمی دادگستری رشته ی امور بانکی» برای همین داوطلبان تهیه شده‌اند.
این کتاب‌ها معمولا سؤال‌های آزمون‌های قبلی یا نمونه‌سؤال دارند و به شما کمک می‌کنند سطح و سبک سؤال‌ها را بشناسید. اگر قصد دارید در این آزمون شرکت کنید، پیش از خرید ببینید کتاب مربوط به کدام سال‌ها و کدام رشته است. یادتان باشد که مقررات آزمون از طریق مراجع رسمی اعلام می‌شود و کتاب فقط ابزار آمادگی است.
برای اینکه تصویر روشن‌تری داشته باشید، چند عنوان را با هم مرور می‌کنیم. درباره‌ی محتوای هر کدام فقط همان چیزی را می‌گوییم که از عنوانش برمی‌آید و برای جزئیات باید به صفحه‌ی خود کتاب سر بزنید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود، پس اگر کتابی را پسندیدید، صفحه‌ی آن را ببینید.
شاید بپرسید چرا بانکداری زیر شاخه‌ی علوم انسانی و اجتماعی آمده است. جواب ساده است: بانک یک نهاد اجتماعی و اقتصادی است. رفتار مردم، اعتماد، فرهنگ پس‌انداز، نگاه به وام و بدهی، همه به جامعه برمی‌گردد. کتاب‌های بانکداری اغلب با مباحث اقتصاد گره خورده‌اند و گاهی با جامعه‌شناسی و مدیریت هم مرز مشترک دارند.
اگر بعد از خواندن چند کتاب بانکی حس کردید می‌خواهید تصویر بزرگ‌تری از اقتصاد داشته باشید، سراغ دسته‌ی اقتصاد بروید. اگر به اثر بانک‌ها بر جامعه و رفتار مردم علاقه دارید، جامعه‌شناسی هم کنجکاوی شما را جواب می‌دهد. این دسته‌ها در کتاب‌جم زیر همان والد مشترک آمده‌اند: علوم انسانی و اجتماعی.
خریدار کتاب تخصصی هم مثل هر خریداری ممکن است اشتباه کند. چند اشتباه رایج را بشناسید تا پول و وقت‌تان هدر نرود.
کتاب تخصصی را نمی‌شود مثل رمان یک‌نفس خواند. بهتر است برنامه داشته باشید. برای شروع، هر روز نیم ساعت کافی است. اول فهرست مطالب را بخوانید و مفهوم‌های کلیدی را علامت بزنید. بعد فصل‌ها را یکی‌یکی بخوانید و در پایان هر فصل، با زبان خودتان خلاصه‌اش را بنویسید.
اگر برای آزمون آماده می‌شوید، هر هفته یک آزمون آزمایشی بدهید و اشتباه‌های خود را دسته‌بندی کنید. اگر کارمند هستید، هر چیزی که می‌خوانید را با کار روزانه‌تان مقایسه کنید. همین مقایسه یادگیری را ماندگار می‌کند.
یک نکته‌ی مهم دیگر: اصطلاح‌های بانکی را در دفترچه‌ای جدا بنویسید. کلمه‌هایی مثل وثیقه، سررسید، ضمانت‌نامه و اعتبار اسنادی در بیشتر کتاب‌ها تکرار می‌شوند و اگر معنی‌شان را خوب بدانید، بقیه‌ی کتاب راحت‌تر پیش می‌رود.
گاهی کتاب بانکداری را نه برای خودمان، بلکه برای همکار، دوست یا کتابخانه‌ی شعبه می‌خریم. در این حالت پرسش‌هایی مثل این پیش می‌آید که مخاطب چه سطحی دارد و چه چیزی را از قبل می‌داند. برای همکار تازه‌استخدام، کتاب عملیات و آشنایی با بانک مناسب است. برای مدیر، کتاب مدیریت و مشتری‌مداری. برای دانشجو، کتاب درسی و کمک‌درسی.
اگر می‌خواهید کتابخانه‌ی کوچکی برای شعبه بسازید، ترکیبی از چند نوع کتاب انتخاب کنید: یک منبع درباره‌ی بانکداری بدون بهره، یک منبع مدیریتی، یک منبع مشتری‌مداری و یک منبع آزمونی. هر کارمند می‌تواند بسته به نیازش از یکی از آن‌ها استفاده کند. مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است و می‌توانید نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید.
یکی از دلیل‌هایی که بعضی‌ها کتاب بانکداری را نیمه‌کاره رها می‌کنند، اصطلاح‌هاست. اگر چند واژه‌ی پایه را از پیش بدانید، خواندن خیلی راحت‌تر می‌شود.
این فهرست کامل نیست، اما اگر این چند واژه را بشناسید، فهرست مطالب بیشتر کتاب‌های بانکی برای‌تان قابل‌فهم می‌شود.
در دسته‌ی بانکداری با دو مزاج متفاوت کتاب روبه‌رو می‌شوید. کتاب درسی دانشگاهی تعریف و نظریه می‌دهد، ساختارش منظم است و برای امتحان نوشته شده است. کتاب کاربردی از تجربه‌ی کار می‌گوید و بیشتر مثال و راه‌حل دارد. هیچ‌کدام بر دیگری برتری ندارد؛ بسته به هدف‌تان انتخاب کنید.
اگر دانشجو هستید و امتحان دارید، کتاب درسی را اول بردارید و کتاب کاربردی را برای فهم بهتر کنارش بگذارید. اگر کارمند هستید و می‌خواهید مشکل روزانه‌تان را حل کنید، کتاب کاربردی زودتر به دردتان می‌خورد. بعضی کتاب‌ها هم مخلوط‌اند و هر فصل را با یک نظریه شروع می‌کنند و با یک نمونه‌ی واقعی تمام می‌کنند. اگر چنین کتابی پیدا کردید، غنیمت است.
تصور کنید مشتری‌ای وارد شعبه می‌شود و درباره‌ی تسهیلات سؤال می‌پرسد. کارمند تازه‌کار ممکن است فقط بگوید چه مدارکی لازم است. کارمندی که کتاب خوانده باشد، می‌تواند توضیح دهد این تسهیلات از چه نوع عقدی است، چرا شرایط این‌طور تعیین شده و چه چیزی برای مشتری مهم است. مشتری هم بیشتر اعتماد می‌کند.
یا فرض کنید مدیر شعبه با افت رضایت مشتریان روبه‌رو شده. اگر با مدل‌های مشتری‌مداری آشنا باشد، به‌جای حدس زدن می‌تواند مراحل تجربه‌ی مشتری را یکی‌یکی بررسی کند: از ورود به شعبه تا خروج. این همان چیزی است که کتاب‌های این دسته به شما یاد می‌دهند: نگاه نظام‌مند به مسئله‌های روزمره.
پس مطالعه‌ی بانکداری فقط برای امتحان نیست. دانش نظری به شما زبان مشترک با همکاران و قدرت تحلیل می‌دهد.
قبل از سفارش هر کتاب بانکی این چند سؤال را از خودتان بپرسید. جواب‌ها به شما کمک می‌کنند سردرگم نشوید.
جواب صادقانه به این سؤال‌ها معمولا انتخاب را ساده می‌کند. مثلا کسی که فقط سه ماه تا آزمون فرصت دارد، بهتر است سراغ کتاب فشرده و آزمونی برود و کتاب تحلیلی و انتقادی را برای بعد بگذارد.
بسیاری از مفهوم‌های بانکی در همه‌جا یکسان‌اند: سپرده، وام، ریسک، نقدینگی و نظارت. اما شکل اجرا از کشوری به کشور دیگر فرق می‌کند. در ایران چارچوب قانونی، شبکه‌ی بانک‌ها و شیوه‌ی نظارت ویژگی‌های خودش را دارد. کتابی که از منبع خارجی ترجمه شده یا با الگوی کشور دیگری نوشته شده، باید با این واقعیت‌ها سنجیده شود.
همین است که مدل مشتری‌مداری یک شهر خارجی برای ما جذاب است و در عین حال باید با احتیاط استفاده شود. ایده‌ی اصلی را بگیرید و جزئیات را با شرایط بازار خودتان تطبیق دهید. خواندن یک کتاب خارجی‌محور کنار یک کتاب داخلی، بهترین راه برای دیدن هر دو زاویه است.
اگر تازه‌کار هستید، کتابی را انتخاب کنید که مفهوم‌های پایه را ساده توضیح می‌دهد، مثلا کتابی درباره‌ی بانکداری بدون بهره یا عملیات بانکی. کتاب‌های مدیریتی و تحلیلی را برای مرحله‌ی بعد بگذارید.
معمولا نه. آزمون‌ها چند بخش دارند و بهتر است هم منبع تخصصی بانکی و هم منبع عمومی و زبان داشته باشید. کتاب تنها یک بخش کار است و تمرین با آزمون آزمایشی هم لازم است.
بانکداری بیشتر درباره‌ی نهاد بانک، عملیات و نظام بانکی است. امور مالی درباره‌ی تصمیم‌های مالی به‌طور کلی است، از بنگاه‌ها تا سرمایه‌گذاری. این دو با هم همپوشانی دارند و کارمند بانک به هر دو نیاز دارد.
بله، به‌ویژه برای دانشجوی مدیریت مالی، اقتصاد و حسابداری. ولی همیشه فهرست منبع درس را از استاد بگیرید و کتاب را با آن مقایسه کنید.
کتاب کمک می‌کند مفهوم‌ها را بشناسید، اما نظر فقهی قطعی کار مراجع و کارشناسان مربوط است. کتاب جای پرسش از متخصص را نمی‌گیرد.
نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. صفحه‌ی هر کتاب را باز کنید، مشخصات را بخوانید و از همان‌جا اقدام کنید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. پس برای دیدن وضعیت فعلی به صفحه‌ی همان کتاب مراجعه کنید.
بانکداری دانشی است که هم به کار می‌آید و هم به درک اقتصاد کشور کمک می‌کند. اگر به کار در بانک فکر می‌کنید، سراغ کتاب آزمونی و عملیاتی بروید. اگر دنبال فهم نظام بانکی هستید، کتاب بانکداری بدون بهره را بخوانید. اگر مدیر هستید، مشتری‌مداری و مدیریت مالی به کارتان می‌آید. برای دیدن همه‌ی عنوان‌های این دسته و سفارش آنلاین نسخه‌ی چاپی، صفحه‌ی بانکداری کتاب‌جم را مرور کنید و کتابی را که با هدف شما می‌خواند انتخاب کنید.
