مدیریت بازرگانی
جان جستون
ترجمهی کاوه محمد سیروس، ابوالفضل صادقی منش
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
رضا رمضانی خورشیددوست، علیرضا الهی
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
جان جستون
ترجمهی کاوه محمد سیروس، ابوالفضل صادقی منش
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
رضا رمضانی خورشیددوست، علیرضا الهی
دانشگاه صنعتی امیرکبیر
مدیریت بازرگانی رشتهای است که به یک پرسش ساده اما بزرگ پاسخ میدهد: چطور یک کسبوکار را خوب اداره کنیم؟ از بازاریابی و فروش و تصمیمهای مالی تا برنامهریزی بلندمدت و رقابت با دیگران، همه در همین رشته جمعاند. اگر دانشجوی این رشته هستید، برای کنکور کارشناسی ارشد یا دکتری آماده میشوید، صاحب یک کسبوکار کوچکید، یا فقط میخواهید بدانید بنگاهها چطور کار میکنند، این صفحه راهنمای شماست. در ادامه توضیح میدهیم کتاب مدیریت بازرگانی چه گروههایی دارد، هر کتاب به چه کسی میآید و چطور خرید هوشمندانهای داشته باشید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. آنچه در این صفحه میخوانید بر اساس عنوان کتابهای همین دسته نوشته شده است.
مدیریت بازرگانی به ادارهی بنگاههای اقتصادی میپردازد، چه یک مغازهی کوچک باشد و چه یک شرکت بزرگ. موضوعهای اصلیاش شامل بازاریابی، مدیریت مالی، مدیریت عملیات، رفتار سازمانی و راهبرد است. اقتصاد هم پایهی فکری این رشته است، چون تصمیمهای مدیر همیشه در بستر بازار و قیمت و رقابت گرفته میشود.
خوانندگان این دسته چند گروهاند. دانشجوی کارشناسی کتاب درسی میخواهد. داوطلب کنکور ارشد و دکتری مجموعهی سؤال و منبع آزمون. صاحب کسبوکار کتابهای کاربردیتر. و علاقهمند غیردانشگاهی کتابهایی که مفاهیم را ساده بیان کنند.
پیش از هر خرید مشخص کنید کدام گروه هستید، چون کتاب مناسب هر گروه فرق میکند. کتابی که برای پژوهشگر دکتری نوشته شده، شاید برای صاحب فروشگاه کوچک بیش از حد نظری باشد.
هیچ مدیر بازرگانی بدون درک اقتصاد کارش کامل نمیشود. تقاضا و عرضه، هزینه و درآمد، قیمتگذاری و رقابت، اینها مفاهیم بنیادیاند. در این دسته چند کتاب هست که مستقیما به این موضوع میپردازند: «مبانی علم اقتصاد برای مدیریت بازرگانی»، «اقتصاد در مدیریت (جلد اول)» و «سازمان صنعتی: نظریه و کاربردها».
کتاب اول از نامش پیداست که اقتصاد را برای دانشجوی مدیریت بازرگانی توضیح میدهد، یعنی با تأکید بر آنچه مدیر لازم دارد. کتاب دوم اقتصاد را در بستر تصمیمگیری مدیریتی میبیند و جلد اولش مبانی را میآورد. کتاب سوم به سازمان صنعتی میپردازد، شاخهای از اقتصاد که ساختار بازار و رفتار بنگاهها را بررسی میکند.
اگر میخواهید اقتصاد را از دید عمومیتر ببینید، دستهی اقتصاد منابع بیشتری دارد. خواندن اقتصاد کلان و خرد، دید شما را از سطح بنگاه به سطح بازار و کشور گسترش میدهد.
اگر پیشزمینه ندارید، با کتاب مبانی شروع کنید که مفاهیم را ساده میگوید. مثالهای واقعی از بازار خودمان، مثل قیمت مواد غذایی یا بازار مسکن، به فهم کمک میکند.
چون ریاضی و نمودار زیادی دارد. اما اگر هر نمودار را با یک مثال روزمره ببینید، سختیاش کم میشود. برای مثال، نمودار تقاضا یعنی وقتی قیمت بالا میرود، خرید کمتر میشود.
راهبرد یعنی تصمیمهای بلندمدتی که مسیر بنگاه را تعیین میکند: در کدام بازار بمانیم، چه محصولی بسازیم، با چه کسی رقابت کنیم. کتاب «استراتژی تعویض در عمل» در این دسته از نامش پیداست که به موضوع تغییر و جایگزینی در راهبرد میپردازد. مجموعهی سؤال آزمونهای دکتری در مدیریت استراتژیک پیشرفته هم نشان میدهد که این موضوع در مقاطع بالاتر جدی گرفته میشود.
راهبرد موضوعی است که در آن مفاهیم انتزاعی زیاد است. برای درک آن باید مثال واقعی ببینید. بنگاههایی را که میشناسید در نظر بگیرید و از خودتان بپرسید: چرا فلان فروشگاه این بازار را انتخاب کرد؟ چرا فلان شرکت محصولش را تغییر داد؟ پاسخ این پرسشها مفاهیم راهبرد را زنده میکند.
کتابهای راهبرد معمولا برای دانشجوی کارشناسی ارشد و بالاتر مناسبترند. اگر تازه شروع کردهاید، ابتدا مبانی مدیریت و اقتصاد را بخوانید.
کسبوکار امروز با اینترنت و فناوری گره خورده است. کتاب «تجارت الکترونیکی راهبردی» از عنوانش پیداست که تجارت الکترونیکی را با نگاه راهبردی بررسی میکند، یعنی فقط ابزار نیست، بلکه چگونگی گنجاندن آن در برنامهی کلی بنگاه است.
این موضوع برای صاحب فروشگاه، مدیر بازاریابی و دانشجو جالب است. فروش آنلاین بازار را تغییر داده و هر مدیری باید بداند چطور از آن استفاده کند. البته فناوری زود تغییر میکند و جزئیات فنی کتابها ممکن است کهنه شود، اما اصول راهبردی سالها دوام دارد.
ابزارها و پلتفرمها. اما اصولی مثل شناخت مشتری، ارزش پیشنهادی و مدل درآمد کم تغییر میکنند. هنگام خواندن، این دو را از هم جدا کنید.
کتاب چارچوب فکری میدهد. برای اجرا به تجربهی عملی، مشاوره و رعایت مقررات هم نیاز دارید.
یک بنگاه در خلأ کار نمیکند. کارمندان، مشتریان، محیط زیست و جامعه همه با آن ارتباط دارند. کتاب «کسب و کار و جامعه (دوجلدی)» به همین رابطه میپردازد. از عنوانش پیداست که مجموعهای دو جلدی است و موضوعش رابطهی میان دنیای کسبوکار و جامعه است.
این موضوع در دنیای امروز اهمیت بیشتری پیدا کرده. مشتریان از بنگاهها انتظار دارند مسئولیتپذیر باشند و مدیران هم باید بدانند تصمیمهایشان چه اثری بر جامعه دارد. اگر به این ارتباط علاقه دارید، دستهی جامعهشناسی هم میتواند به شما کمک کند بفهمید جامعه چطور کار میکند.
در مسائل اخلاقی و اجتماعی، کتاب فقط چارچوب فکر میدهد و تصمیم آخر را مدیر با توجه به شرایط، قانون و ارزشهای خودش میگیرد.
در مقاطع بالاتر، بخش بزرگی از منابع به زبان خارجی است. کتاب «زبان تخصصی مدیریت با تأکید بر استراتژی های درک مطلب» به همین نیاز پاسخ میدهد. از عنوانش پیداست که هدفش آموزش خواندن متنهای تخصصی مدیریت به همراه راهبردهای درک مطلب است.
بسیاری از دانشجوها این درس را جدی نمیگیرند و بعدا در خواندن مقالههای علمی دچار مشکل میشوند. خواندن متن تخصصی به زبان دیگر مهارتی است که با تمرین رشد میکند. هر هفته یک مقاله یا یک بخش از کتاب را بخوانید و واژههای تخصصی را یادداشت کنید.
همچنین این کتاب برای کسانی که میخواهند برای کنکور دکتری آماده شوند مفید است، چون درک مطلب بخشی از آن آزمونها است. اما منبع و شرایط هر آزمون را از مرکز رسمی برگزارکننده بپرسید.
گروه بزرگی از خوانندگان این دسته داوطلب آزموناند. در بین عنوانها دو مجموعهی سؤال دیده میشود: یکی «مجموعه سوالات کنکور دکتری (نیمه متمرکز) دانشگاه های سراسری مدیریت بازرگانی و راهبردی» و دیگری مجموعهی آزمونهای ورودی دورههای دکتری در مدیریت استراتژیک پیشرفته. اینها ابزار مرور و سنجشاند.
استفادهی درست از چنین کتابهایی این است: ابتدا منابع اصلی را بخوانید، بعد سراغ سؤال بروید. سؤالها را در شرایط واقعی، با زمانسنج، حل کنید. پاسخهای اشتباه را یادداشت کنید و به بخش مربوط کتاب اصلی برگردید. این روش بسیار مؤثرتر از حل کردن پشت سر هم بدون تحلیل است.
توجه داشته باشید که آزمونها هر دوره تغییر میکنند و سرفصلها ممکن است بهروز شود. اطلاعیهی رسمی هر آزمون را دنبال کنید و کتابها را فقط بهعنوان تمرین و مرور ببینید.
هر بنگاهی بدون مشتری بیمعناست و بازاریابی علم پیدا کردن و نگه داشتن مشتری است. مباحثی مثل بخشبندی بازار، جایگاهیابی محصول، قیمتگذاری، توزیع و ترویج، ستونهای این علم هستند. اگر در دانشکده مدیریت بازرگانی درس میخوانید، بیشک چند واحد بازاریابی خواهید داشت.
در میان کتابهای این دسته، موضوع بازاریابی بهطور مستقیم در عنوانهای نمونه نیامده، اما در کتابهای تجارت الکترونیکی و راهبرد، بازار و مشتری جای مهمی دارد. برای جستوجوی کتاب بازاریابی میتوانید به صفحهی علوم انسانی و اجتماعی و بخشهای مرتبط سر بزنید، یا در همین دسته عنوانها را بررسی کنید.
بسیاری این دو را یکی میدانند، اما فرق دارند. بازاریابی به این میپردازد که چه چیزی بسازیم و برای چه کسی، و فروش به این که چطور آن را به دست مشتری برسانیم. مدیر خوب هر دو را میداند.
هر بار که فروشگاهی میروید، به چیدمان، قیمت و تبلیغ نگاه کنید و از خودتان بپرسید چرا چنین است. این تمرین ساده، مفاهیم کتاب را در ذهن شما زنده میکند.
مدیر بازرگانی لازم نیست حسابدار باشد، اما باید زبان اعداد را بفهمد. صورت سود و زیان، ترازنامه، جریان نقدی و هزینهی تمامشده، ابزارهای اصلی تصمیمگیریاند. بدون آنها نمیدانید بنگاه واقعا سودآور است یا فقط فروش دارد.
در این حوزه بهتر است کتاب پایهی حسابداری و مالی را یک بار جدی بخوانید. آشنایی با مفاهیم اولیه مثل سرمایه در گردش، هزینهی ثابت و متغیر و نقطهی سربهسر، به شما کمک میکند در جلسات مالی راحتتر باشید.
اگر میخواهید بیشتر در این زمینه بخوانید، دستههای مالی و حسابداری در سایت جداگانه هستند و میتوانید عنوانهایشان را ببینید. در همین دسته هم، کتاب اقتصاد در مدیریت به تصمیمهای مبتنی بر هزینه و درآمد میپردازد.
یک مثال ساده: فروشندهای هزار قلم کالا دارد و هر ماه فروش خوبی ثبت میکند، اما پول نقدش رو به کاهش است. مدیری که مفاهیم جریان نقدی را بداند، بلافاصله متوجه میشود مشکل از کجاست: شاید کالای زیادی در انبار مانده یا مطالبات وصول نشده است.
سازمان مجموعهای از آدمهاست و مدیر باید بداند چطور با آنها کار کند. انگیزش، رهبری، کار تیمی و فرهنگ سازمانی از موضوعهای رفتار سازمانیاند. این حوزه به روانشناسی و جامعهشناسی نزدیک است و مدیری که آنها را بشناسد، معمولا تیم کارآمدتری میسازد.
اگر به این ارتباط علاقه دارید، دستهی جامعهشناسی دربارهی رفتار گروهها و ساختار اجتماعی منابع مفیدی دارد. دانستن اینکه گروهها چگونه تصمیم میگیرند و چرا مقاومت در برابر تغییر رخ میدهد، در مدیریت بسیار به کار میآید.
در رهبری، هیچ فرمول قطعی وجود ندارد و کتابها فقط مدلهایی برای فکر کردن میدهند. مدیر باید با توجه به تیم، موقعیت و شخصیت خودش مسیر را پیدا کند. خواندن چند نظریه به شما گزینههای بیشتری میدهد.
شیوا و بهروز هر دو دانشجوی مدیریت بازرگانیاند. شیوا خانوادهاش مغازهی لوازم خانگی دارند و او میخواهد پس از فارغالتحصیلی کسبوکار خانوادگی را توسعه دهد. بهروز میخواهد ارشد بخواند و به پژوهش برسد. آنها در کتابخانهشان کتابهای متفاوتی دارند.
شیوا بیشتر کتابهای کاربردی میخواند: اقتصاد برای مدیران، تجارت الکترونیکی و بازاریابی. او فصلهای مربوط را با یک دفتر کنار میگذارد و هر ایدهای که به کار مغازه میآید را یادداشت میکند. هدفش ساخت یک فروشگاه اینترنتی برای کار خانواده است.
بهروز علاوه بر منابع درسی، به روش تحقیق، زبان تخصصی و مجموعههای سؤال آزمون دکتری میپردازد. او هر روز بخشی از متنهای تخصصی را میخواند و نمونهسؤالها را با زمانسنج حل میکند.
هر دو از یک دسته انتخاب میکنند اما نتیجهی انتخابهایشان فرق دارد، چون هدفهایشان متفاوت است. این نشان میدهد که مهمترین قدم، روشن کردن هدف است.
در مدیریت، یکی از بهترین روشهای یادگیری، تحلیل نمونههای واقعی است. مطالعهی موردی یعنی وضعیت یک بنگاه را بخوانید، مشکل را پیدا کنید و راهحل پیشنهاد دهید. بسیاری از کتابهای این حوزه نمونههای موردی دارند و شما میتوانید با آنها تمرین کنید.
هنگام تحلیل یک نمونه، به این پرسشها فکر کنید: مسئلهی اصلی چیست؟ چه گزینههایی وجود دارد؟ هر گزینه چه هزینه و فایدهای دارد؟ کدام را انتخاب میکنید و چرا؟ نوشتن پاسخ به این پرسشها، ذهن شما را برای تصمیمگیری واقعی آماده میکند.
اگر میتوانید، نمونهها را با همکلاسیها بحث کنید. هر کس زاویهی متفاوتی میبیند و بحث، فهم را عمیقتر میکند. همچنین سعی کنید نمونههای ایرانی را هم دنبال کنید، چون شرایط بازار ما با کشورهای دیگر فرق دارد.
اگر مسیرتان ادامهی تحصیل است، برنامهی مطالعهی منظم مهمترین چیز است. پیشنهاد میکنیم ابتدا فهرست درسهای آزمون را از منبع رسمی بگیرید و برای هر درس زمان مشخصی در نظر بگیرید. سپس هر هفته یک بخش را بخوانید و هر ماه یک بار مرور کنید.
در ماههای آخر، سؤالهای سالهای گذشته را در شرایط واقعی حل کنید. مهمتر از نمره، تحلیل اشتباههاست: هر سؤال غلط به شما میگوید کدام مبحث ضعیف است. بعد از چند دوره، الگوی سؤالها را میشناسید و اعتماد به نفستان بالا میرود.
زبان تخصصی را هم فراموش نکنید. هر روز چند صفحه متن تخصصی بخوانید و واژهها را مرور کنید. نکتهی آخر این است که خستگی را جدی بگیرید. مطالعهی طولانی بدون استراحت بازده را کم میکند و بهتر است هر ساعت چند دقیقه استراحت کنید.
همچنین اگر به سیاست و اقتصاد کلان علاقه دارید، دستهی سیاست و علوم سیاسی هم دید کلیتری از محیط بیرونی بنگاهها میدهد.
این ترتیب پیشنهادی است و برنامهی دانشکدهی شما ممکن است کمی فرق داشته باشد. فهرست منابع درسها را از استاد بگیرید و کنار این مسیر بگذارید.
کتاب تست جای کتاب اصلی را نمیگیرد. اگر مفهوم را نفهمیده باشید، تست فقط حفظ کردن است.
بعضی کتابها چند جلدیاند، مثل «اقتصاد در مدیریت (جلد اول)» و «کسب و کار و جامعه (دوجلدی)». پیش از خرید ببینید نیازتان کدام است.
در موضوعهایی مثل تجارت الکترونیکی، کتاب قدیمی ممکن است فناوری کهنه را توضیح دهد. سال انتشار را در صفحهی کتاب ببینید.
کتاب راهبرد پیشرفته پیش از فهم مبانی، فقط ناامیدکننده است. سطح کتاب را با سطح خودتان بسنجید.
اگر مغازه، کارگاه یا فروشگاه اینترنتی دارید، شاید فکر کنید کتابهای دانشگاهی به کارتان نمیآید. اما بسیاری از مفاهیم این رشته مستقیما به کار شما مربوط است: هزینهی تمامشده، قیمتگذاری، شناخت مشتری و برنامهریزی. کافی است بهجای خواندن همهی کتاب، فصلهای مرتبط را انتخاب کنید.
برای شروع، کتاب مبانی اقتصاد برای مدیریت بازرگانی میتواند به شما کمک کند مفهوم هزینه و درآمد را بهتر ببینید. اگر فروش اینترنتی دارید، کتاب تجارت الکترونیکی راهبردی دید کلی میدهد. و اگر میخواهید بنگاهتان در جامعه جایگاه بهتری پیدا کند، کتاب کسبوکار و جامعه هم مفید است.
هیچ کتابی جای مشاورهی مالی و حقوقی متخصص را نمیگیرد. برای تصمیمهای مهم مالی و قانونی، حتما با کارشناس مربوط مشورت کنید.
کتاب «سازمان صنعتی: نظریه و کاربردها» ما را به یکی از جالبترین بخشهای اقتصاد میبرد. سؤال اصلی سازمان صنعتی این است که بازارها چگونه ساخته میشوند و بنگاهها در آن چگونه رفتار میکنند. آیا بازار انحصاری است یا رقابتی؟ چند بنگاه در آن فعالاند؟ چطور قیمت تعیین میشود؟
برای مدیر بازرگانی، پاسخ این پرسشها مستقیما به تصمیمها مربوط است. اگر بازار شما رقابتی است، قیمتگذاری با شرایط انحصاری فرق دارد. اگر ورود بنگاه تازه آسان است، باید همیشه مراقب رقیب جدید باشید. کتابهای این حوزه چارچوبی برای فکر کردن به این موضوعها میدهند.
بیشتر دانشجوی کارشناسی ارشد و دکتری در مدیریت و اقتصاد. این کتابها معمولا نظریاند و ریاضی دارند، پس اگر تازه شروع کردهاید، ابتدا اقتصاد پایه را مرور کنید.
بازار مشخصی را انتخاب کنید، مثلا بازار لوازم خانگی یا نانوایی در محلهتان. سعی کنید ساختارش را تحلیل کنید: چند فروشنده هست؟ تفاوت محصولها چیست؟ ورود و خروج چقدر سخت است؟ این تمرین ساده نظریه را به زندگی وصل میکند.
مشتری فقط محصول نهایی را میبیند، اما پشت آن زنجیرهای از تأمین، تولید، انبار و حمل وجود دارد. مدیریت عملیات علم ادارهی این زنجیره است: چه مقدار سفارش بدهیم، موجودی انبار چقدر باشد، تولید را چطور زمانبندی کنیم. این حوزه به مهندسی صنایع هم نزدیک است.
در میان کتابهای نمونهی این دسته، عنوانی دربارهی اقتصاد عمومی مهندسی صنایع هم دیده میشود که نشان میدهد مدیریت بازرگانی و مهندسی صنایع مرز مشترک دارند. اگر به عملیات علاقه دارید، به این کتابها نگاهی بیندازید.
مدیر بازرگانی که عملیات را میشناسد، وعدههایی به مشتری میدهد که بنگاه بتواند به آنها عمل کند. او میداند که تخفیف زیاد به فروش بیشتر میانجامد، اما اگر انبار و تولید آماده نباشد، فقط ناراضی میسازد.
یک نکتهی عملی برای دانشجو: اگر میتوانید، از یک کارخانه یا مرکز توزیع بازدید کنید. دیدن جریان کالا از نزدیک، مفاهیم کتاب را عینی میکند و درسهای عملیات را خیلی راحتتر میفهمید.
کتابهای دانشگاهی معمولا گراناند و دانشجو باید هوشمندانه خرید کند. اول، فقط کتابهای لازم همان ترم را بخرید و از خرید پیشاپیش بپرهیزید. دوم، کتابهای پایه که در چند درس به کار میآید، مثل اقتصاد و مبانی مدیریت، ارزش سرمایهگذاری بیشتری دارند. سوم، برای منابع مکمل، از همکلاسیها و کتابخانهی دانشگاه هم استفاده کنید.
چهارم، پیش از خرید کتاب چند جلدی، ببینید همهی جلدها لازم است یا نه. گاهی درس فقط از یک جلد میگوید. پنجم، به سال انتشار و ویرایش دقت کنید و اگر استاد ویرایش مشخصی خواسته، همان را بخرید.
ششم، مجموعههای سؤال را وقتی بخرید که به آزمون نزدیک شدهاید و مفاهیم را خواندهاید، نه زودتر. سؤال بدون دانش پایه فقط ناامیدی میآورد. در نهایت، اگر کتابی را واقعا زیاد استفاده میکنید، خرید نسخهی خودتان بهتر از قرض گرفتن است.
با کتابهای مبانی شروع کنید، مثل «مبانی علم اقتصاد برای مدیریت بازرگانی». اگر دانشجو هستید، منبع معرفیشدهی استاد اولویت دارد.
مجموعههای سؤال این دسته یک ابزار تمریناند. اما آزمونها تغییر میکنند و باید منابع رسمی را هم دنبال کنید.
بله، مثل «استراتژی تعویض در عمل»، و مجموعهی آزمون مدیریت استراتژیک پیشرفته. مشخصات هر کدام در صفحهی خودش آمده.
بله، بهخصوص کتابهای اقتصاد، تجارت الکترونیکی و کسبوکار و جامعه.
بله، «زبان تخصصی مدیریت با تأکید بر استراتژی های درک مطلب» در این دسته است.
بله، نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
کتاب مدیریت بازرگانی از اقتصاد و راهبرد تا تجارت الکترونیکی، مسئولیت اجتماعی، زبان تخصصی و آمادگی آزمون را پوشش میدهد. با روشن کردن هدف و سطح خودتان، میتوانید کتاب درست را سریعتر پیدا کنید.
حالا میتوانید کتابهای این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی را آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن رشتههای مرتبط هم از صفحهی علوم انسانی و اجتماعی ادامه دهید.