بچهای که رمان کلفت را کنار میگذارد، گاهی با یک داستان مصور ساعتها مینشیند و صفحهها را ورق میزند. این ماجرا برای خیلی از پدر و مادرها آشناست. داستان مصور و کمیک قصه را با تصویر و گفتوگو تعریف میکند و خواندن را برای بسیاری از کودکان و نوجوانها شیرینتر میکند. این صفحه برای شماست اگر میخواهید بدانید در دنیای داستان مصور و کمیک چه چیزهایی هست، کدام کتاب به چه سنی میخورد، و چگونه انتخاب کنید که هم بچه لذت ببرد هم شما خیالتان راحت باشد.
در ادامه دربارهی انواع کمیک، مجموعههای پرطرفدار، سن مناسب، ترتیب خواندن جلدها و پرسشهای رایج خریداران حرف میزنیم. کتابها در همین صفحهاند و نسخهی چاپیشان را آنلاین سفارش میدهید.
داستان مصور و کمیک یعنی چه؟
داستان مصور کتابی است که قصهاش را با تصویر پشت سر هم و متن کوتاه تعریف میکند. هر صفحه چند کادر دارد، در هر کادر یک لحظه از داستان میبینید و حرف شخصیتها در حبابها نوشته میشود. کمیک هم تقریبا همین است و اغلب برای قصههای خندهدار، ماجرایی و قهرمانی به کار میرود.
در فارسی گاهی «کمیک استریپ» میگویند و گاهی «داستان مصور». در بعضی عنوانها هر دو در کنار هم میآیند. خوب است بدانید که این کتابها ادامهی فکر تصویر و نوشتهاند، نه جایگزین رمان. بسیاری از بچههایی که با کمیک شروع میکنند، بعدا سراغ رمان هم میروند.
تصویر در این کتابها فقط تزئین نیست. حالت چهره، قاببندی و رنگ قسمتی از قصه را میگویند. به همین دلیل خواندنشان مهارت خودش را دارد: باید تصویر و متن را با هم دید.
چرا بچهها و نوجوانها عاشق کمیک میشوند؟
دلیل اول ساده است: خواندنش راحت است. تصویر به بچه کمک میکند بفهمد چه اتفاقی میافتد و متن کوتاه او را خسته نمیکند. کودکی که تازه خواندن یاد گرفته، با کمیک حس میکند «من میتوانم کتاب بخوانم».
دلیل دوم شوخی و ماجراست. بسیاری از مجموعهها طنز دارند و خندهی بچهها را درمیآورند. وقتی خواندن با خنده همراه باشد، کودک دوباره سراغ کتاب میرود.
دلیل سوم شخصیتهاست. مجموعهای که چند جلد دارد و همان قهرمانها در آن ادامه پیدا میکنند، مثل دوستی است که هر بار سراغش میروی. عنوانهایی مثل «بیگ نیت»، «کاپیتان زیرشلواری»، «کوئیک و فلوک» و «رایان» از همین مجموعهها هستند و جلدهای پیاپی دارند.
و دلیل چهارم اینکه کمیک به نوجوان اجازه میدهد داستانهای پیچیدهتر و پرماجراتر بخواند، بدون اینکه با متن طولانی درگیر شود.
مجموعههای داستان مصور و کمیک که در این دسته میبینید
موجودی دسته با زمان تغییر میکند. اما چند نمونه از عنوانها تنوع آن را نشان میدهد:
- «بیگ نیت»: مجموعهای که جلد سوم آن با عنوان «بیگ نیت و دوستان» در این دسته هست.
- «کاپیتان زیرشلواری»: مجموعهای طنز که جلد دوازدهم آن «کاپیتان زیرشلواری و حماسهی پرشور آقای بوگندو» نام دارد.
- «ماجراهای تنتن خبرنگار جوان»: با جلد «سرزمین طلای سیاه» در این دسته.
- «کوئیک و فلوک»: جلد پنجم با نام «آسیاب به نوبت».
- «غرب میانه»: جلد سیزدهم با عنوان «ناامیدی».
- «رایان»: جلد اول با عنوان «میراث پدربزرگ».
- «نبرد هیولاها»: جلد چهاردهم از مجموعه.
- «ایلیا: نبرد رباتها»: داستان مصور دنبالهدار.
برای هر کتاب، مشخصات دقیق مثل شمارهی جلد، ناشر و نوع چاپ در صفحهی خودش است. قبل از سفارش حتما ببینید کتاب جلد چندم مجموعه است.
ترتیب جلدها: از کجا شروع کنیم؟
یکی از نگرانیهای خریداران این است که مجموعه از کدام جلد شروع میشود. جواب بستگی به مجموعه دارد. بعضی از مجموعهها هر جلدشان داستان مستقلی دارد و میشود از هر جا شروع کرد. بعضی دیگر پیوستهاند و باید از اول خواند.
راه ساده این است: عنوان را ببینید. اگر شمارهی جلد در عنوان هست، مثل «بیگ نیت ۳» یا «رایان ۱»، یعنی جلدهای قبل و بعد هم دارد. جلد اول اغلب بهترین نقطهی شروع است، بهخصوص برای مجموعههایی که شخصیتها را در آن معرفی میکنند.
اگر بچه شما جلد وسط را دیده و عاشق شده، بد نیست همان را بگیرید. بسیاری از این مجموعهها طوری نوشته شدهاند که هر جلد بهتنهایی قابل خواندن باشد. اما اگر داستان دنبالهدار است، مثل «ایلیا: نبرد رباتها» که در عنوانش «دنبالهدار» آمده، بهتر است از جلد اول شروع کنید.
کدام داستان مصور برای چه سنی مناسب است؟
این مهمترین پرسش پدر و مادرهاست. کمیک لزوما «کتاب بچهگانه» نیست. بعضی برای بزرگسالها و نوجوانهای بزرگتر نوشته شدهاند. دستهی ما هم، همانطور که در توضیحش آمده، برای کودکان، نوجوانان و بزرگسالان کتاب دارد.
کودکان کوچکتر
برای بچههای تازهخوان، کمیکهای طنز با شخصیتهای بامزه و متن کوتاه مناسباند. اگر بچه هنوز نمیتواند روان بخواند، خودتان کنار او بخوانید و دربارهی تصویرها حرف بزنید. کتابهای تصویری سادهتر را در دستهی کتابهای تصویری هم ببینید.
کودکان و نوجوانان کمسنتر
مجموعههای طنز و ماجرایی مثل «بیگ نیت» و «کاپیتان زیرشلواری» بیشتر برای این گروه دوستداشتنیاند. هر جلد داستان جداگانه دارد و خواندنش سریع است.
نوجوانها و بزرگتر
داستانهای پرماجرا و جدیتر برای نوجوانهای بزرگتر و بزرگسالان هم هست. عنوانهایی مثل «فرقهی اسسینها» و «غول توکیو» به داستانهایی برمیگردند که ممکن است برای خوانندهی کمسن مناسب نباشند. قبل از خرید برای بچه، مشخصات و توضیح کتاب را بخوانید و اگر مطمئن نیستید، خودتان اول نگاهی به آن بیندازید.
ما سن قطعی برای هر کتاب نمیگوییم، چون هر بچه فرق دارد. بهترین راه این است که خودتان با محتوای کتاب آشنا شوید.
کمیک و عادت به کتابخوانی
بعضی پدر و مادرها نگرانند که کمیک جای «کتاب واقعی» را بگیرد. بیشتر مربیان و کتابدارها میگویند کمیک بخشی از مسیر است، نه انحراف از آن. کودکی که از خواندن لذت ببرد، فردا سراغ کتابهای دیگر هم میرود.
برای کمک به این مسیر، چند کار ساده میشود کرد. یک: به علاقهی بچه احترام بگذارید و اجازه بدهید خودش انتخاب کند. دو: کنار کمیک، یک رمان یا کتاب تصویری هم در کتابخانهاش بگذارید. سه: دربارهی داستانی که میخواند از او بپرسید، مثلا «کدام شخصیت را بیشتر دوست داری؟». چهار: اگر بچه یک مجموعه را تمام کرد، از او بخواهید داستان مشابهی را در رمان نوجوان امتحان کند.
برای مرحلهی بعد، دستهی رمان نوجوان جای مناسبی است. کتابهایی هم که ترکیب تصویر و متن دارند، پلی بین کمیک و رماناند.
طنز، ماجرا و قهرمان: ژانرهای رایج در کمیک
وقتی چند کمیک کنار هم میگذارید، میبینید ژانرهای مختلفی دارند. آشنایی با آنها به انتخاب کمک میکند.
طنز و زندگی روزمره
داستان بچهای در مدرسه و خانه، با خنده و شیطنت. عنوانهایی مثل «بیگ نیت» و «کاپیتان زیرشلواری» در این ژانر جای میگیرند. برای بچههایی که میخواهند بخندند مناسباند.
ماجراجویی
سفر، رمز و راز و پیدا کردن گنج. مجموعهی «ماجراهای تنتن» با عنوانهایی مثل «سرزمین طلای سیاه» ماجراجویی است.
علمیتخیلی و فانتزی
ربات، هیولا و دنیاهای خیالی. عنوانهایی مثل «ایلیا: نبرد رباتها» و «نبرد هیولاها» به این حالوهوا نزدیکاند. اگر علاقه دارید، به دستهی قصه و افسانه هم نگاهی بیندازید.
داستانهای جدیتر
بعضی کمیکها موضوعهای تیرهتر یا پیچیدهتر دارند و مخاطبشان بزرگتر است. قبل از خرید برای نوجوان، مشخصات را با دقت ببینید.
تفاوت کمیک، کتاب تصویری و رمان مصور
در قفسهی کتابفروشی این سه گاهی کنار هماند و با هم اشتباه میشوند. کتاب تصویری معمولا برای کودکان کوچک است، تصویر در آن پرحجم و متن خیلی کوتاه است. داستان مصور یا کمیک، قاببندی و حباب گفتوگو دارد و مثل یک فیلم روی کاغذ است. رمان مصور کمی به متن نزدیکتر است و بیشتر برای بزرگترها.
هیچکدام بر دیگری برتری ندارند؛ هر کدام لذت خودش را دارد. اگر فرزندتان کوچک است، کتاب تصویری بهتر است. اگر تازه خواندن یاد گرفته، کمیک ساده. و اگر نوجوان است، رمانهای مصور و کمیکهای ماجرایی هم گزینهاند.
نکتههایی برای خریدن داستان مصور و کمیک
- شمارهی جلد را ببینید. اگر مجموعه پیوسته است، بهتر است از جلد اول شروع کنید.
- ناشر و چاپ را نگاه کنید. بعضی عنوانها در چند چاپ منتشر شدهاند. در عنوانها هم گاهی «گلاسه» میآید که به نوع کاغذ اشاره دارد و برای تصویرهای رنگی مناسبتر است.
- سن خواننده را در نظر بگیرید. کتابهای پرماجرا و تیرهتر را قبل از خرید بررسی کنید.
- ترجمه یا تألیف؟ بسیاری از این مجموعهها ترجمهاند. روانی ترجمه در کتابهای کودک مهم است.
- هدیه یا استفادهی شخصی؟ برای هدیه، مجموعههای شناختهشدهای که کودک قبلا شنیده انتخاب امنتریاند.
مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است و میتوانید پیش از سفارش آن را بخوانید.
کمیک برای بزرگسالان: فقط بچهها نیستند
در بسیاری از کشورها کمیک و رمان مصور فقط برای کودکان نیست. بزرگسالان هم با علاقه میخوانند. داستانهای جدی، تاریخی، عاشقانه و ترسناک با تصویر تعریف میشوند و لذت متفاوتی میدهند.
در این دسته هم عنوانهایی هست که بیشتر برای نوجوان بزرگتر و بزرگسال جذاب است. اگر خودتان اهل کمیک هستید، دور از شرم نگاه کنید. تصویر و متن با هم لحظههایی میسازند که در هیچ رمانی پیدا نمیشود. و اگر اولین بار است که کمیک برای بزرگسالان میخوانید، با یک مجموعهی سبکتر شروع کنید.
اگر از قصههای خیالی خوشتان میآید، دستهی علمیتخیلی و فانتزی هم برای بزرگسالان کتابهای دلخواه دارد.
چطور داستان مصور و کمیک را با بچه بخوانیم؟
خواندن کمیک با بچه فقط ورق زدن صفحهها نیست. اگر دوست دارید این تجربه برای او ماندگارتر شود، چند شیوهی ساده را امتحان کنید.
نقشها را تقسیم کنید
یکی از راههای جذاب این است که هر کدام از شما صدای یکی از شخصیتها را بخوانید. بچهها عاشق این بازیاند. کمیک با گفتوگوهای کوتاه و حبابهای حرف، برای این کار ساخته شده است.
تصویر را با هم بخوانید
قبل از خواندن متن، از بچه بپرسید در تصویر چه میبیند. حالت چهرهی شخصیتها چیست؟ چه اتفاقی افتاده؟ این کار مهارت «خواندن تصویر» را رشد میدهد و بعدها به فهم دقیقتر متن کمک میکند.
وسط ماجرا بایستید
در جای هیجانانگیز مکث کنید و بپرسید: «فکر میکنی بعدش چه میشود؟» بچهها از حدس زدن لذت میبرند و بعد دلشان میخواهد جواب را بفهمند.
بعد از خواندن حرف بزنید
لازم نیست بحث جدی باشد. یک سؤال ساده مثل «کدام قسمتش را بیشتر دوست داشتی؟» کافی است. اگر کتاب موضوع رفتاری هم دارد، مثل دوستی یا دروغ، آرام دربارهاش گپ بزنید.
داستان مصور و کمیک برای همین کارها بستر خوبی است، چون هم سرگرمکننده است و هم گفتوگو را راحت باز میکند.
مجموعهخوانی: چرا بچهها یک جلد را کافی نمیدانند؟
بیشتر خریداران کمیک تجربهی مشترکی دارند: یک جلد میخرند و بچه بلافاصله جلد بعدی را میخواهد. این اتفاق بد نیست. بچه با شخصیتها رابطه میگیرد و دلش میخواهد ماجرا را دنبال کند. مجموعههایی که ده و دوازده جلد دارند، برای همین ساخته شدهاند.
اگر نگران هزینه هستید، میتوانید هر ماه یک جلد بگیرید و آن را جایزه یا تشویق بدانید. اگر هم میخواهید بچه زودتر شروع کند، دو جلد اول را با هم بگیرید. و اگر بچه به یک مجموعه علاقهمند شد، شاید بخواهد از دوستانش هم قرض بگیرد. کتاب مشترک خودش مهارت اجتماعی است.
کتابخانهی کمیک: چگونه جلدها را نگه داریم؟
مجموعههای چندجلدی زود جا میگیرند و اگر مراقبت نشوند، خیلی زود ظاهرشان خراب میشود. چند کار ساده کمک میکند. جلدها را به ترتیب شماره کنار هم بچینید. بچه را تشویق کنید با دست تمیز ورق بزند و کتاب را روی سطح صاف بگذارد. و اگر کتابی گلاسه است و صفحههای براق دارد، از خراش دادن و مرطوب شدنش جلوگیری کنید.
یک قفسهی کوچک مخصوص خود بچه، حس مالکیت و مسئولیت او را بالا میبرد. بگذارید خودش کتابهایش را بچیند و فهرست بنویسد کدام جلدها را دارد و کدام را ندارد. این فهرست بعدا کمک میکند بدانید برای مناسبتهای بعدی چه هدیهای بگیرید. کتابهای داستان مصور و کمیک اینقدر سریع خوانده میشوند که اغلب دو سه بار دوباره سراغشان میروند، پس ارزش نگه داشتن دارند.
داستان مصور و کمیک در مدرسه و کتابخانه
معلمها و کتابدارها هم به این دسته علاقه نشان میدهند. برای کلاس، یک قفسهی کمیک میتواند بچههایی را که از کتابخوانی دور شدهاند برگرداند. دانشآموزی که یک کتاب متنی را کنار گذاشته، گاهی با کمیک دوباره خواندن را شروع میکند.
در کتابخانه هم بهتر است کمیکها جدا و در دسترس باشند. بچهها معمولا خودشان سراغشان میروند. اگر مربی هستید، از بچهها بخواهید خلاصهی داستان را بگویند یا نقشها را بازی کنند. بسیاری از معلمها از این شیوه برای تمرین گفتار و نوشتار هم استفاده میکنند.
اگر میخواهید موضوعی را با تصویر آموزش بدهید، دستهی علمی و دانستنیها و آموزشی و مهارتهای زندگی کتابهای مکمل دارند. و برای شعر و ریتم، دستهی شعر کودک گزینهی خوبی است.
سرگرمی، خلاقیت و نقاشی: فراتر از خواندن
کمیک بچهها را به کشیدن هم دعوت میکند. خیلی از آنها بعد از خواندن چند جلد، خودشان شروع به ساختن قصه با نقاشی میکنند. یک برگهی ساده که به شش کادر تقسیم شده، همهچیزی است که برای شروع لازم است.
پیشنهاد میکنیم این کار را تشویق کنید. بگذارید بچه شخصیت خودش را بسازد و برایش ماجرا بنویسد. این کار نه تنها خلاقیت او را رشد میدهد، بلکه او را با ساختار قصه هم آشنا میکند. اگر علاقهاش به نقاشی و ساختن زیاد است، دستهی رنگآمیزی و کاردستی را هم ببینید. برای بازی و سرگرمی هم دستهی سرگرمی و بازی در این بخش هست.
اشتباههای رایج والدین هنگام خرید کمیک
- خرید بدون نگاه به مشخصات. عنوان جذاب همیشه به معنی مناسب بودن برای سن بچه نیست.
- خرید وسط مجموعه و انتظار داستان کامل. اگر مجموعه دنبالهدار است، بچه ممکن است گیج شود.
- سرزنش بچه برای خواندن کمیک. این کار او را از کتاب دور میکند. بهتر است او را تشویق کنید و کتابهای دیگر را هم در دسترسش بگذارید.
- ندیدن کتابی که بچه میخواند. مخصوصا برای نوجوانها، خوب است بدانید چه میخوانند و دربارهاش با هم حرف بزنید.
- خریدن همهی مجموعه با هم. شاید بچه فقط سه جلد اول را دوست داشته باشد. بهتر است اول یکی دو جلد بگیرید.
این اشتباهها کوچکاند ولی هزینه دارند. کمی دقت پیش از خرید، هم پول و هم دلخوری را کم میکند.
نگاهی به عنوانها: هر نام چه میگوید؟
اسم کتابهای این دسته گاهی عجیب و خندهدار است و همین اسمها بچهها را جذب میکند. «کاپیتان زیرشلواری» با نام خندهدارش، بچهها را به خنده میاندازد. «سهسوتیها و جنگ خرگوشی» هم از عنوانش پیداست که رنگ شیطنت دارد. «جوهری که جان گرفت» عنوانی است که کنجکاوی را برمیانگیزد، چون از تصویر و نوشتهای میگوید که زنده میشود.
در مقابل، عنوانهایی مثل «غروب خورشید» یا «ناامیدی» که زیرعنوان جلدهای مجموعهها هستند، حالوهوای جدیتری دارند. بد نیست وقتی عنوان را میخوانید، حدس بزنید کتاب چه حالی دارد و بعد مشخصات و توضیح آن را ببینید.
همین که بچهها دلشان میخواهد عنوان را بلند بخوانند و دربارهاش حرف بزنند، یعنی کتاب کار خودش را کرده است.
چرا نسخهی چاپی برای داستان مصور مناسب است؟
کمیک با تصویر زنده است و تصویر روی کاغذ چاپی حال دیگری دارد. رنگها، قابها و صفحههای دوصفحهای که یک صحنهی بزرگ را نشان میدهند، در نسخهی چاپی کاملتر دیده میشوند. بچهها دوست دارند کتاب را در دست بگیرند، ورق بزنند و صفحههای محبوبشان را دوباره ببینند.
کتاب چاپی را میشود بین دوستها دستبهدست کرد، روی قفسه چید و بعد از سالها دوباره باز کرد. خیلی از بزرگسالها هنوز کمیکهای کودکیشان را نگه داشتهاند. نسخهی چاپی کتابهای این دسته را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب را پیش از خرید در صفحهی خودش ببینید.
اگر کودک شما هنوز مطمئن نیست کدام مجموعه را دوست دارد، یک راه ساده هست: چند جلد اول مجموعههای مختلف را بگیرید و بگذارید خودش تصمیم بگیرد کدام را ادامه بدهد. اینطوری هم او احساس انتخاب میکند و هم شما میفهمید سلیقهاش به چه سمتی میرود. بعضی بچهها به طنز علاقه دارند، بعضی به ماجراجویی و بعضی به دنیای رباتها و هیولاها. هیچکدام بهتر یا بدتر نیست.
دفعهی بعد که بچهتان کتابی را با شوق برایتان آورد، چند دقیقه کنارش بنشینید و با هم ورق بزنید. همین چند دقیقه شاید بهترین هدیه باشد.
داستان مصور و کمیک بهعنوان هدیه
کمیک هدیهی خوبی است، چون تقریبا هر کودکی را خوشحال میکند. اما برای انتخاب دقیقتر چند نکته را در نظر بگیرید. اگر مجموعهای را که کودک دوست دارد میشناسید، جلد بعدیاش هدیهای مطمئن است. اگر نمیدانید، جلد اول یک مجموعهی طنز را بگیرید.
برای نوجوان، کتابهای پرماجرا را انتخاب کنید و اگر شک دارید، اول از خودش بپرسید چه چیزهایی دوست دارد. برای بزرگسالان کمیکهای تخصصی و مجموعههای خاص جالبترند. نسخهی چاپی این کتابها را میتوانید آنلاین سفارش بدهید، و قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
پرسشهای پرتکرار دربارهی داستان مصور و کمیک
آیا خواندن کمیک به کتابخوانی بچه آسیب میزند؟
در بیشتر موارد برعکس است. کمیک به بچه لذت خواندن میدهد و او را به کتابهای دیگر هم نزدیک میکند. بهتر است کنار کمیک، کتابهای دیگر هم در دسترس او باشد.
برای شروع کدام کمیک را بخرم؟
برای بچههای کوچکتر، یک مجموعهی طنز با جلدهای مستقل. برای نوجوانها، یک مجموعهی ماجرایی. جلد اول همیشه انتخاب امنی است.
چطور بفهمم کتاب برای سن فرزندم مناسب است؟
مشخصات و توضیح کتاب را بخوانید و اگر مطمئن نیستید، خودتان چند صفحهی آن را مرور کنید. برای کتابهایی با داستان جدیتر، این کار مخصوصا لازم است.
باید جلدها را به ترتیب بخوانیم؟
بستگی به مجموعه دارد. بعضی جلدها مستقلاند و بعضی دنبالهدار. اگر شمارهی جلد در عنوان هست و کتاب دنبالهدار است، از جلد اول شروع کنید.
فرق «گلاسه» با چاپ عادی چیست؟
گلاسه به نوع کاغذ اشاره دارد که براق و مقاومتر است و معمولا برای کتابهای رنگی به کار میرود. در مشخصات هر کتاب، نوع چاپ را ببینید.
آیا قیمت و موجودی کتابها ثابت است؟
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود. برای اطلاع دقیق، صفحهی خود کتاب را ببینید.
میتوانم نسخهی چاپی را آنلاین سفارش بدهم؟
بله، نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
جمعبندی: با تصویر شروع کنید، با داستان ادامه بدهید
داستان مصور و کمیک راهی است برای اینکه خواندن به تجربهای شاد تبدیل شود. چه پدر و مادری باشید که دنبال کتابی برای فرزندتان هستید، چه نوجوانی که ماجرا میخواهد، چه بزرگسالی که به این هنر علاقه دارد، در این دسته چیزی پیدا میکنید.
حالا میتوانید کتابهای داستان مصور و کمیک را در همین صفحه ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید. برای دیدن دستهی بزرگتر هم به کودک و نوجوان سر بزنید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.