استفان راس، رندلف وسترفیلد، بردفورد جردن
ترجمه‌ی علی جهانخانی، مجتبی شوری
سمت
هر شرکتی، کوچک یا بزرگ، با چند پرسش ساده روبه‌رو است: پول را از کجا بیاوریم؟ کجا خرج کنیم؟ چقدر نگه داریم؟ و اگر اشتباه کنیم، چه چیزی از دست می‌دهیم؟ مدیریت مالی علمی است که به این پرسش‌ها پاسخ منطقی می‌دهد. اگر دانشجوی مدیریت مالی هستید، برای آزمون کارشناسی ارشد آماده می‌شوید، در حسابداری یا امور مالی یک شرکت کار می‌کنید، یا فقط می‌خواهید تصمیم‌های پولی را دقیق‌تر بفهمید، این صفحه برای شماست. اینجا درباره‌ی کتاب‌های مدیریت مالی می‌نویسیم: چه نوع کتابی هست، هر کدام برای کدام نیاز است و چطور کتاب مناسب را انتخاب کنید.
این دسته مجموعه‌ای کوچک از کتاب‌های درسی و آزمونی است و قصد نداریم آن را بزرگ‌تر از آنچه هست نشان دهیم. برای همین یک راهنمای روشن نوشته‌ایم تا بدانید چه چیزی را کجا پیدا کنید.
مدیریت مالی شاخه‌ای از مدیریت است که به تصمیم‌های مالی سازمان می‌پردازد. سه تصمیم بزرگ در مرکز آن قرار دارد. اول تصمیم سرمایه‌گذاری: پول را در چه طرح‌هایی به کار بگیریم. دوم تصمیم تأمین مالی: پول مورد نیاز را از چه راهی فراهم کنیم، از سرمایه‌ی صاحبان یا از وام و بدهی. سوم تصمیم درباره‌ی سود: چقدر سود را بین صاحبان تقسیم کنیم و چقدر برای رشد نگه داریم.
در کنار این‌ها، مدیر مالی باید سرمایه‌ی در گردش را اداره کند، یعنی پولی که هر روز در شرکت می‌چرخد: پول نقد، حساب‌های دریافتنی و موجودی کالا. همچنین باید ریسک را بشناسد و بسنجد. همه‌ی این‌ها، محتوای اصلی کتاب‌های مدیریت مالی است.
حسابداری گذشته را ثبت می‌کند و مدیریت مالی به آینده نگاه می‌کند. حسابدار می‌گوید امسال چقدر فروختیم و چقدر خرج کردیم. مدیر مالی می‌پرسد سال آینده چه کنیم. با این حال، این دو بدون هم کار نمی‌کنند، چون تصمیم درباره‌ی آینده بر اطلاعات گذشته سوار است. برای همین کتاب‌هایی مثل «حسابداری پیشرفته در مدیریت» کنار مدیریت مالی جا می‌گیرند.
بهتر است پیش از خرید بدانید خودتان در کدام گروه هستید.
دانشجوی مدیریت مالی، مدیریت و حسابداری. به کتاب درسی منسجم، مثال و تمرین نیاز دارد. برای او هم نظریه مهم است و هم حل مسئله.
داوطلب آزمون کارشناسی ارشد. به کتاب جامع، مجموعه‌ی سؤال و پاسخ تشریحی نیاز دارد تا مرور کند و خودش را بسنجد.
کارمند مالی و حسابداری. کسی که هر روز با اعداد کار می‌کند و می‌خواهد پشت اعداد منطق تصمیم را بفهمد و رشد کند.
کارآفرین و صاحب کسب‌وکار. کسی که شرکتش را اداره می‌کند و می‌خواهد تصمیم‌های مالی‌اش را آگاهانه‌تر بگیرد.
در دسته‌ی مدیریت مالی چند عنوان هست که گوشه‌های مختلف این رشته را نشان می‌دهد. درباره‌ی هر کدام فقط همان‌قدر می‌گوییم که از عنوانش پیداست و برای مشخصات کامل باید صفحه‌ی خود کتاب را ببینید.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
اگر تازه شروع کرده‌اید، چند مفهوم هست که تقریبا در همه‌ی کتاب‌های مدیریت مالی می‌بینید. آشنایی با آن‌ها کار را راحت می‌کند.
یک میلیون تومان امروز با یک میلیون تومان یک سال دیگر یکی نیست. پولی که همین حالا دارید، می‌توانید سرمایه‌گذاری کنید و سود بگیرید. برای همین، مدیران مالی ارزش پول را در زمان‌های مختلف با هم مقایسه می‌کنند. این ایده‌ی ساده پایه‌ی بسیاری از محاسبه‌هاست.
هر جا امکان سود بیشتر هست، احتمال زیان بیشتر هم هست. مدیر مالی باید بین این دو تعادل بسازد. کتاب‌های مدیریت مالی روش‌هایی برای اندازه‌گیری ریسک و مقایسه‌ی آن با بازده انتظاری معرفی می‌کنند.
یعنی تصمیم درباره‌ی این‌که کدام طرح سرمایه‌گذاری ارزش انجام‌دادن دارد. خرید یک ماشین، ساخت یک کارخانه یا ورود به یک بازار تازه، همه با این ابزارها سنجیده می‌شوند.
شرکت چقدر از پولش را از وام و چقدر از سرمایه‌ی صاحبان تأمین کند؟ این پرسش مهم است چون وام هزینه دارد اما مالکیت را تقسیم نمی‌کند. کتاب‌های مدیریت مالی این تعادل را بررسی می‌کنند.
پول در اقتصاد از دست کسانی که اضافه دارند به دست کسانی که نیاز دارند می‌رسد و این کار را نهادهای مالی انجام می‌دهند: بانک‌ها، بیمه‌ها، بازار سرمایه و مؤسسه‌های دیگر. مدیر مالی باید بداند این شبکه چطور کار می‌کند تا بتواند از آن برای شرکتش استفاده کند.
کتابی با عنوان «نهادهای مالی» از این موضوع می‌گوید. چنین کتاب‌هایی برای کسانی است که می‌خواهند تصویر کلی بازار پول را بفهمند، حتی اگر مستقیما در شرکت‌های مالی کار نکنند. این موضوع با اقتصاد هم گره خورده است و اگر می‌خواهید زمینه‌ی کلی‌تری داشته باشید، دسته‌ی اقتصاد را هم ببینید.
وقتی شرکتی می‌خواهد وام بگیرد یا سهام بفروشد، با یک نهاد مالی طرف می‌شود. مدیری که قواعد و انگیزه‌ی آن نهاد را می‌شناسد، مذاکره‌ی بهتری می‌کند و تصمیم بهتری می‌گیرد.
بسیاری از خوانندگان این دسته داوطلب آزمون ارشد هستند. کتاب‌هایی مثل «مجموعه مدیریت مالی (کتاب جامع ارشد)» و «مجموعه سوالات مدیریت مالی و تئوری‌های مالی» برای همین گروه‌اند. چند توصیه‌ی عمومی می‌تواند مفید باشد.
هیچ کتابی موفقیت را تضمین نمی‌کند، اما انتخاب درست منبع و برنامه‌ی منظم، احتمال آن را بالا می‌برد.
مجموعه‌ی سؤال ابزار قدرتمندی است، به شرطی که درست از آن استفاده کنید. خیلی‌ها فقط سؤال‌ها را می‌خوانند و بلافاصله سراغ پاسخ می‌روند. این کار حس یادگیری می‌دهد اما در واقع کمی یاد می‌دهد.
روش بهتر این است که اول خودتان سؤال را حل کنید، حتی اگر مطمئن نیستید. سپس پاسخ را ببینید و اگر اشتباه بود، بفهمید کجا. بعد چند روز بعد همان سؤال را دوباره حل کنید. اگر بار دوم درست حل شد، مفهوم جا افتاده است.
در مدیریت مالی هر دو نوع سؤال هست. سؤال محاسباتی مهارت انجام کار را می‌سنجد و سؤال نظری فهم مفهوم را. به هر دو بپردازید. کسی که فقط محاسبه بلد است، وقتی سؤال نظری می‌آید گیر می‌کند و برعکس.
«حسابداری پیشرفته در مدیریت» عنوانی است که حسابداری را از منظر مدیر می‌بیند. مدیر لازم نیست حسابدار باشد، اما باید صورت‌های مالی را بخواند و بفهمد. سود و زیان، ترازنامه و جریان نقدی سه گزارش اصلی‌اند که هر مدیری باید از آن‌ها سر دربیاورد.
کسی که این گزارش‌ها را می‌فهمد، می‌تواند از خودش بپرسد: شرکت سودآور است؟ نقدینگی کافی دارد؟ بدهی‌هایش قابل پرداخت است؟ همین پرسش‌ها سنگ‌بنای تحلیل مالی‌اند. اگر می‌خواهید در مدیریت مالی جدی شوید، حتما زمان بگذارید و خواندن گزارش مالی را تمرین کنید.
مدیریت مالی تنها اعداد نیست. تصمیم‌های مالی را آدم‌ها می‌گیرند و آدم‌ها همیشه عقلانی رفتار نمی‌کنند. برای همین این دسته در گروه علوم انسانی و اجتماعی قرار دارد. اگر به رفتار اجتماعی پول علاقه دارید، دسته‌ی جامعه‌شناسی را ببینید.
سیاست‌های دولت، مثل مالیات و مقررات، هم روی تصمیم‌های مالی اثر می‌گذارند. دسته‌ی سیاست و علوم سیاسی به این ارتباط از زاویه‌ی دیگری می‌پردازد. و اگر به فلسفه‌ی پشت مفهوم‌هایی مثل عدالت و مالکیت کنجکاوید، دسته‌ی فلسفه جای خوبی است.
یادآوری مهم: کتاب‌های این دسته اطلاعات آموزشی می‌دهند و مشاوره‌ی سرمایه‌گذاری یا توصیه‌ی مالی شخصی نیستند. برای تصمیم درباره‌ی پول و دارایی خودتان، با مشاور مالی مجاز صحبت کنید.
یکی از مهارت‌های اصلی مدیر مالی این است که با نگاه به گزارش‌های مالی، وضع شرکت را بفهمد. برای این کار از نسبت‌های مالی استفاده می‌شود، یعنی تقسیم یک عدد گزارش بر عددی دیگر تا تصویر روشن‌تری به دست آید. چهار خانواده‌ی اصلی نسبت‌ها در بیشتر کتاب‌های مدیریت مالی می‌آید.
این نسبت‌ها نشان می‌دهند شرکت می‌تواند بدهی‌های کوتاه‌مدتش را بپردازد یا نه. اگر پول نقد و دارایی‌های زود‌بازده شرکت کم باشد، حتی شرکت سودآور هم ممکن است در پرداخت قسط یا حقوق دچار مشکل شود.
این‌ها نشان می‌دهند شرکت چقدر به بدهی تکیه کرده است. بدهی زیاد، سود را در روزهای خوب بالا می‌برد و در روزهای بد فشار می‌آورد.
این نسبت‌ها می‌گویند شرکت از فروش و دارایی‌اش چقدر سود می‌سازد. برای مقایسه‌ی شرکت با رقیبان و با خودش در سال‌های قبل مفیدند.
این نسبت‌ها نشان می‌دهند شرکت از دارایی‌هایش، مثل موجودی و مطالبات، چگونه کار می‌کشد. مثلا موجودی کالا چند بار در سال می‌چرخد؟ مشتریان چه‌قدر زود پول می‌دهند؟
کتاب‌هایی مثل «حسابداری پیشرفته در مدیریت» و کتاب‌های درسی مدیریت مالی، هر کدام بخشی از این تحلیل را توضیح می‌دهند. اگر می‌خواهید در تحلیل مالی حرفه‌ای شوید، پیشنهاد می‌کنیم گزارش مالی چند شرکت واقعی را بگیرید و نسبت‌ها را با دست حساب کنید. تجربه‌ی دست‌ساز، بیش از هر کتابی یاد می‌دهد.
سرمایه‌ی در گردش یعنی پولی که هر روز در شرکت جریان دارد. شرکت برای فروش، کالا یا مواد اولیه می‌خرد، آن را تولید می‌کند، می‌فروشد و بعد پول را دریافت می‌کند. فاصله‌ی بین پرداخت پول به تأمین‌کننده و دریافت پول از مشتری، همان نیاز به سرمایه‌ی در گردش است.
یک مثال ساده بزنیم. مغازه‌داری را در نظر بگیرید که جنس را نقد می‌خرد ولی به مشتریان با چند ماه مهلت می‌فروشد. حتی اگر فروشش عالی باشد، ممکن است پول نقد نداشته باشد که جنس جدید بخرد. اداره‌ی درست این چرخه، بخشی از مدیریت مالی است و بسیاری از شرکت‌های سودآور به‌خاطر بی‌توجهی به آن به مشکل می‌خورند.
کتاب‌های مدیریت مالی معمولا فصلی درباره‌ی مدیریت پول نقد، مطالبات و موجودی دارند. این فصل‌ها را جدی بگیرید؛ کاربردی‌ترین بخش‌های کتاب‌اند.
فرض کنید کسی به شما پیشنهاد می‌کند یا الان صد واحد بگیرید یا یک سال دیگر صد واحد. شما احتمالا الان را انتخاب می‌کنید، چون می‌توانید پول را سرمایه‌گذاری کنید و یک سال بعد بیش از صد داشته باشید. اگر نرخ بازده سالانه بیست درصد باشد، صد واحد امروز، یک سال بعد صد و بیست می‌شود. پس صد واحد امروز از صد واحد سال آینده با ارزش‌تر است.
این تنها یک مثال آموزشی است و ربطی به شرایط بازار ندارد. اما همین ایده‌ی ساده، پایه‌ی کارهایی مثل ارزیابی طرح‌ها، تعیین قیمت اوراق و محاسبه‌ی اقساط است. اگر این مفهوم را خوب بفهمید، بخش بزرگی از کتاب‌های مدیریت مالی برایتان ساده‌تر می‌شود.
وقتی شرکت سود می‌کند، دو راه دارد: سود را میان صاحبانش تقسیم کند یا در شرکت نگه دارد و دوباره سرمایه‌گذاری کند. هر راه هزینه و فایده دارد. سهام‌داری که به درآمد منظم نیاز دارد، تقسیم سود را دوست دارد و شرکتی که فرصت‌های رشد زیادی دارد، ترجیح می‌دهد سود را نگه دارد.
در کتاب‌های مدیریت مالی چند نظریه درباره‌ی این‌که سیاست تقسیم سود چقدر بر ارزش شرکت اثر دارد، مطرح می‌شود. این نظریه‌ها را باید با دقت خواند و دید فرض‌هایشان چیست. «مجموعه سوالات مدیریت مالی و تئوری‌های مالی» برای تمرین همین مباحث نظری مناسب است.
در مدیریت مالی، نظریه فقط بحث دانشگاهی نیست. هر نظریه، یک طرز فکر درباره‌ی پول و بازار است. مثلا نظریه‌ی پرتفوی می‌گوید سرمایه‌گذاری در چند دارایی مختلف، ریسک را کم می‌کند. نظریه‌ی بازار کارا می‌گوید قیمت‌ها اطلاعات موجود را منعکس می‌کنند. و مالی رفتاری نشان می‌دهد آدم‌ها گاهی بر اساس احساس تصمیم می‌گیرند.
مهم است که هر نظریه را در چارچوب خودش بفهمید و بدانید هیچ‌کدام همه‌ی واقعیت را نمی‌گویند. دانشجوی خوب نظریه‌ها را به چالش می‌کشد. از خودش می‌پرسد: این نظریه در چه شرایطی درست است و کجا کم می‌آورد؟
این پرسش‌ها بخشی از فکر کردن به دنیای پول‌اند. اگر به آموزش تفکر انتقادی علاقه دارید، دسته‌ی علوم تربیتی و آموزش کتاب‌هایی درباره‌ی روش یادگیری و آموزش دارد.
با همین چند واژه، فصل‌های اول اغلب کتاب‌های مدیریت مالی بی‌دردسر خوانده می‌شود.
کسانی که مدیریت مالی می‌خوانند در حوزه‌های متفاوتی کار می‌کنند: امور مالی شرکت‌ها، بانک و مؤسسه‌های مالی، تحلیل سرمایه‌گذاری، حسابرسی، مشاوره و تدریس. هر مسیر مهارت خودش را می‌خواهد.
کارمند مالی در یک شرکت باید بودجه‌بندی، پیش‌بینی نقدینگی و گزارش‌دهی را بلد باشد. کسی که در بانک یا مؤسسه‌ی مالی کار می‌کند به شناخت نهادهای مالی و ابزارهای آن‌ها نیاز دارد. تحلیلگر باید با داده‌ها و مدل‌ها راحت باشد. تصمیم درباره‌ی مسیر، باید با علاقه‌ی خودتان جور باشد و کتاب‌هایی که می‌خرید هم باید همان مسیر را پشتیبانی کنند.
اگر برای آزمون آماده می‌شوید یا می‌خواهید سیستماتیک یاد بگیرید، این برنامه‌ی نمونه ایده‌ای می‌دهد. البته آن را با وضعیت خودتان تنظیم کنید.
این برنامه را وقتی بهتر به کار می‌برید که در طول هفته زمانی برای مرور بگذارید. مرور، هرچه منظم‌تر باشد، ماندگاری را بیشتر می‌کند.
کتاب‌های قدیمی‌تر مدیریت مالی فرض می‌کردند آدم‌ها همیشه منطقی‌اند. تجربه نشان داده که این‌طور نیست. مدیر یا سرمایه‌گذار هم مثل بقیه گاهی از زیان می‌ترسد و تصمیم زودهنگام می‌گیرد، یا از موفقیت قبلی مغرور می‌شود و ریسک بیش از اندازه می‌پذیرد. شاخه‌ای از مدیریت مالی به همین رفتارها می‌پردازد.
شناخت این سوگیری‌ها به خواننده کمک می‌کند در تصمیم‌های خودش هم دقیق‌تر باشد. یک عادت ساده مفید است: پیش از هر تصمیم مالی مهم، دلایلتان را روی کاغذ بنویسید و یک روز صبر کنید. کاغذ نوشته شده، احساسات را از استدلال جدا می‌کند و کمک می‌کند تصمیم آگاهانه‌تر باشد.
مدیر مالی به پول دیگران دسترسی دارد و به همین دلیل مسئولیت اخلاقی سنگینی دارد. شفافیت در گزارش‌دهی، صداقت در ارائه‌ی اعداد و پرهیز از تعارض منافع، اصولی است که در بیشتر کتاب‌های این رشته به آن پرداخته می‌شود. شرکتی که اعتماد سرمایه‌گذاران و شرکای تجاری‌اش را از دست بدهد، به‌سختی می‌تواند تأمین مالی کند.
اگر تازه وارد این حرفه شده‌اید، همین حالا عادت کنید همه‌ی تصمیم‌ها را مستند کنید و اعداد را همان‌طور که هستند گزارش دهید. اعتبار حرفه‌ای در این رشته سال‌ها ساخته می‌شود و در یک لحظه از بین می‌رود.
پیش از انتخاب کتاب مدیریت مالی، این چند سؤال را از خودتان بپرسید و جواب‌هایتان را صادقانه بنویسید.
اگر جواب چند سؤال «نه» است، با یک کتاب مقدماتی شروع کنید. اگر همه «بله» است، سراغ کتاب‌های جامع و مجموعه‌ی سؤال بروید. این خودسنجی از خرید کتابی که با سطح شما نمی‌خواند جلوگیری می‌کند.
با یک کتاب درسی مقدماتی شروع کنید که مفاهیم پایه مثل ارزش زمانی پول و ریسک و بازده را توضیح می‌دهد. بعد سراغ کتاب‌های تخصصی‌تر و مجموعه‌ی تست بروید.
از عنوانش پیداست که برای داوطلبان آزمون کارشناسی ارشد است. جزئیات محتوا را در صفحه‌ی کتاب ببینید.
از عنوانش برمی‌آید که درباره‌ی نهادهایی است که در بازار مالی فعالیت می‌کنند. برای دانشجوی رشته و علاقه‌مند به بازار پول مفید است.
بسیار لازم است. مدیر مالی باید صورت‌های مالی را بفهمد. برای همین کتاب‌هایی مثل «حسابداری پیشرفته در مدیریت» در کنار مدیریت مالی مطالعه می‌شوند.
کتاب‌ها دانش عمومی می‌دهند، اما تصمیم سرمایه‌گذاری کار مشاور مالی مجاز است و هر فرد شرایط خودش را دارد.
قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود. مشخصات هر کتاب هم در صفحه‌ی خودش آمده است.
بله، نسخه چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
مدیریت مالی یعنی تصمیم‌گیری درباره‌ی پول با منطق و آگاهی. کتاب‌های این دسته، از نهادهای مالی تا حسابداری مدیریت و مجموعه‌های آزمونی، ابزارهایی برای ساختن همین آگاهی‌اند. چه دانشجو باشید و چه داوطلب ارشد یا شاغل، با انتخاب درست می‌توانید کارتان را جلو ببرید.
کتاب‌های همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مناسب را آنلاین سفارش دهید. برای دید بازتر هم می‌توانید سری به علوم تربیتی و آموزش بزنید تا با روش‌های یادگیری بهتر آشنا شوید.
