علیرضا جعفری، بهنام کیانی شاهوندی، سید سعید احمد پور مقدم، محمدرضا لمسه‌چی
خیلی سبز
سال اول دبیرستان یعنی شروع یک فصل تازه: رشته انتخاب شده، درس‌ها سنگین‌تر شده‌اند و نگاه خانواده به کنکور کم‌کم جدی‌تر می‌شود. کتاب‌های دهم (متوسطه دوم) برای همین سال ساخته شده‌اند تا یادگیری درس‌ها را آسان‌تر و آمادگی برای امتحان را منظم‌تر کنند. در این صفحه می‌خوانید این دسته چه نوع کتاب‌هایی دارد، برای هر رشته و هر درس چه چیزی مناسب است، چطور از گام‌به‌گام و شب امتحان درست استفاده کنیم و پیش از سفارش به چه نکته‌هایی دقت کنیم.
این راهنما هم برای دانش‌آموز نوشته شده و هم برای پدر و مادری که می‌خواهند بدون سردرگمی در میان عنوان‌های زیاد، کتاب درست را برای فرزندشان انتخاب کنند.
وقتی وارد این دسته می‌شوید، با تعداد زیادی کتاب از ناشرها و مجموعه‌های مختلف روبه‌رو می‌شوید. همه‌ی آنها برای یک پایه‌اند، اما هدف‌شان فرق می‌کند. اگر بدانید هر کدام برای چه ساخته شده، انتخاب بسیار راحت‌تر می‌شود.
کتاب‌هایی مثل «سیر تا پیاز فیزیک دهم رشته‌ی تجربی» و «شیمی دهم سیر تا پیاز» آموزش کامل درس را با توضیح و مثال ارائه می‌کنند. اینها برای کسی است که می‌خواهد درس را از اول یاد بگیرد یا آنچه در کلاس شنیده را تکمیل کند.
گام‌به‌گام مجموعه‌ای از پاسخ‌های تشریحی به پرسش‌ها و فعالیت‌های کتاب درسی است. نمونه‌هایی مثل «گام به گام دروس تربیت بدنی دهم» یا «گام به گام با انقلاب ۱» از همین دسته‌اند. این کتاب‌ها وقتی مفیدند که بعد از تلاش خودتان از آنها استفاده کنید تا اشتباه‌ها را بفهمید.
«شب امتحان هندسه دهم» و «نمونه سوالات امتحانی عربی، زبان قرآن ۱» برای مرور و آشنایی با شکل سؤال‌های امتحانی‌اند. برای یادگیری از صفر ساخته نشده‌اند و باید بعد از فهمیدن درس سراغشان بروید.
«جیبی چکیده ریاضی و آمار دهم انسانی» و «فلش کارت اقتصاد دهم نیم‌سال دوم» برای مرور سریع فرمول‌ها، مفهوم‌ها و تعریف‌ها هستند. همراه بردن‌شان آسان است و برای یادآوری در زمان‌های کوتاه عالی‌اند.
«بانک نهایی هندسه دهم» و مجموعه‌هایی مثل «ریاضی و آمار دهم انسانی سری توربوجت» بیشتر روی تمرین و حل سؤال تمرکز دارند. مناسب مرحله‌ای‌اند که مفهوم را فهمیده‌اید و می‌خواهید خودتان را بسنجید.
گاهی کتاب‌هایی مثل «ماجرا: علوم و فنون دهم ضمیمه» برای پوشش بخش‌های خاصی از درس ساخته می‌شوند. پیش از خرید ببینید کتاب مکمل کدام درس و کدام رشته است.
دهم سال انتخاب مسیر است و درس‌ها در رشته‌ها متفاوتند. اشتباه گرفتن رشته هنگام خرید، یکی از رایج‌ترین خطاهاست. عنوان کتاب معمولا رشته را نشان می‌دهد؛ حتما آن را بخوانید.
دانش‌آموز این رشته با ریاضی، فیزیک و شیمی سروکار بیشتری دارد. کتاب‌های هندسه و ریاضی این رشته با دیگر رشته‌ها فرق دارند. اگر نمی‌دانید کدام کتاب را بگیرید، نام رشته را در عنوان جست‌وجو کنید.
درس‌هایی مثل زیست، شیمی و فیزیک در این رشته اهمیت زیادی دارند. «سیر تا پیاز فیزیک دهم رشته‌ی تجربی» نمونه‌ای از کتاب مخصوص این رشته است. برای درس زیست و شیمی هم مجموعه‌های جداگانه وجود دارد.
ریاضی و آمار، اقتصاد، جامعه‌شناسی و عربی از درس‌های این رشته‌اند. کتاب‌هایی مثل «جیبی چکیده ریاضی و آمار دهم انسانی» و «فلش کارت اقتصاد دهم» برای این رشته ساخته شده‌اند. دقت کنید که ریاضی و آمار انسانی با ریاضی رشته‌های دیگر فرق دارد.
کتاب‌هایی مثل «ریاضی راهنما: ریاضی ۱ فنی پایه‌ی دهم» و «نمونه سوالات امتحانی عربی، زبان قرآن ۱ (پایه‌ی دهم هنرستان)» به رشته‌های فنی و هنرستانی مربوط‌اند. اگر فرزندتان در این مسیر است، کلمه‌ی «فنی» یا «هنرستان» را در عنوان ببینید و به رشته‌ی دقیق او توجه کنید.
بعضی درس‌ها مثل عربی، زبان انگلیسی، فارسی، دین و زندگی، تربیت بدنی و تاریخ و انقلاب اسلامی در همه‌ی رشته‌ها هست یا شکلی نزدیک دارد. برای اینها هم کتاب مشترک یا مخصوص رشته وجود دارد. باز هم عنوان را دقیق بخوانید.
پرفروش‌ترین نوع کتاب در این دسته احتمالا گام‌به‌گام است. برای بسیاری از دانش‌آموزها همین کتاب هم بهترین کمک است و هم بزرگ‌ترین وسوسه. بستگی دارد چطور از آن استفاده کنید.
خواندن جواب پیش از فکر کردن و رونویسی از آن، حس یادگیری می‌دهد ولی یاد نمی‌دهد. در امتحان، گام‌به‌گام کنار شما نیست. اگر این عادت را پیدا کردید، حتی با بهترین کتاب هم نتیجه‌ی خوبی نمی‌گیرید.
پدر و مادرها هم می‌توانند کمک کنند: به‌جای این که کتاب گام‌به‌گام را کنار بگذارند، از فرزند بخواهند یک سؤال را برایشان توضیح بدهد. کسی که بتواند مطلبی را برای دیگری شرح دهد، آن را واقعا فهمیده است.
کتاب‌های شب امتحان و نمونه‌سؤال مثل نقشه‌ی مرور عمل می‌کنند. اگر در طول ترم درس را یاد گرفته باشید، آنها کمک می‌کنند مطالب مهم را دوباره ببینید. اما اگر مفهوم‌ها را نفهمیده باشید، شب امتحان فقط ظاهری از مطالب را نشان می‌دهد.
اگر سؤال‌های امتحانی مدرسه‌ی شما به سبک خاصی است، از دبیرتان بپرسید کدام کتاب با شیوه‌ی او جور است. هر دبیر تأکید خودش را دارد و بهترین منبع، آن است که با کلاس شما هماهنگ باشد.
ریاضی یکی از درس‌هایی است که دانش‌آموزها بیشترین نگرانی را درباره‌اش دارند. در دهم (متوسطه دوم)، چند شاخه به هم می‌رسند: جبر، هندسه، و در رشته‌ی انسانی آمار. کتاب‌هایی مثل «شب امتحان هندسه دهم» و «بانک نهایی هندسه دهم» فقط برای هندسه‌اند، در حالی که «ریاضی و آمار دهم انسانی» بخش آمار را هم در بر می‌گیرد.
برای این که ریاضی را خوب بخوانید:
اگر ریاضی برایتان دشوار است، به دسته‌ی ریاضیات هم سر بزنید؛ کتاب‌هایی برای سطوح مختلف دارد.
در دهم (متوسطه دوم)، درس‌های علوم برای دانش‌آموز تجربی و ریاضی بسیار مهم‌اند. فیزیک با مفهوم و مسئله‌ی عددی سروکار دارد، شیمی با مفهوم و محاسبه، و زیست با حجم بالای مطالب.
فیزیک بدون فهمیدن مفهوم، فقط فرمول است. کتاب‌های آموزشی کامل مثل مجموعه‌ی «سیر تا پیاز» توضیح مفهوم را ارائه می‌کنند. بعد از فهمیدن، حل مسئله را با کتاب تست ادامه دهید.
شیمی هم مفهوم و هم محاسبه دارد. اگر از مفاهیم خوب شروع کنید، محاسبه‌ها آسان‌تر می‌شوند. کتاب‌های آموزشی کامل برای همین بخش اول مناسب‌اند.
زیست بیشتر به خواندن و دوباره خواندن نیاز دارد. رسم نمودار و جدول خلاصه، و مرور منظم، کمک می‌کند حجم مطالب در ذهن بماند.
برای درس‌های علوم، ابتدا کتاب درسی را دقیق بخوانید. بعد کتاب کمک‌درسی را به‌عنوان تکمیل‌کننده استفاده کنید، نه جایگزین.
دانش‌آموز رشته‌ی انسانی با درس‌هایی روبه‌رو است که بیشتر به مطالعه و حافظه‌ی سازمان‌یافته نیاز دارند. «فلش کارت اقتصاد دهم» برای اصطلاح‌ها و تعریف‌ها مناسب است. «گام به گام با انقلاب ۱» برای درس تاریخ و انقلاب اسلامی کمک می‌کند تا پرسش‌های کتاب را بهتر پاسخ دهید.
عربی هم در بیشتر رشته‌ها هست. «نمونه سوالات امتحانی عربی، زبان قرآن ۱» برای مرور و آشنایی با سبک سؤال مفید است. در عربی، حفظ کردن واژه‌ها و تمرین قواعد به‌صورت منظم مهم است؛ هر روز چند دقیقه بهتر از یک ساعت در آخر هفته است.
درس تربیت بدنی هم که در بعضی گام‌به‌گام‌ها دیده می‌شود، بخشی از برنامه است و لازم است کنار درس‌های دیگر جدی گرفته شود.
برای این که پشیمان نشوید، پیش از سفارش این فهرست را مرور کنید.
بیشتر دانش‌آموزها برای هر درس به یک کتاب اصلی و شاید یک کتاب کمکی نیاز دارند، نه بیشتر. خریدن ده کتاب برای یک درس، فقط انگیزه را می‌سوزاند و تمام‌نشده باقی می‌ماند.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود و نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
سال دهم شروع دوره‌ای است که در آن عادت‌های مطالعه شکل می‌گیرد. چند اصل ساده کمک می‌کند.
هر روز بعد از مدرسه، مطالب همان روز را مرور کنید. این مرور کوتاه باعث می‌شود مطالب سنگین انباشته نشود.
یک جدول ساده بکشید و مشخص کنید هر روز چه درسی را می‌خوانید. درس‌های سخت را در ساعت‌هایی که تمرکز بیشتری دارید بگذارید. هدف‌های واقع‌بینانه بنویسید، مثلا «امروز دو مسئله‌ی هندسه» به‌جای «کل فصل».
خواب کافی و استراحت منظم، اثر بیشتری از ساعت‌های طولانی مطالعه‌ی خسته‌کننده دارد. ذهن خسته چیزی یاد نمی‌گیرد. برای هر ساعت مطالعه، چند دقیقه استراحت در نظر بگیرید.
هنوز چند سال تا کنکور مانده است. در دهم بیشتر روی یادگیری درست تمرکز کنید تا روی تست‌زنی سنگین. پایه‌ی محکم در دهم، کار سال‌های بعد را آسان می‌کند. وقتی کنکور نزدیک‌تر شد، هم به کتاب‌های یازدهم (متوسطه دوم) و هم دوازدهم (متوسطه دوم) نیاز خواهید داشت.
هیچ کتابی جای معلم را نمی‌گیرد. اگر مطلبی را نفهمیدید، بپرسید. مشاور مدرسه هم می‌تواند در انتخاب رشته و برنامه‌ریزی کمک کند.
خیلی از دانش‌آموزها در دهم با شکل تازه‌ای از درس‌خواندن روبه‌رو می‌شوند. حجم درس بیشتر می‌شود، سؤال‌ها عمیق‌تر می‌شوند و انتظار از دانش‌آموز برای مطالعه‌ی مستقل بالاتر می‌رود. اگر کسی در نهم با کمترین تلاش نمره‌ی خوب می‌گرفت، ممکن است در دهم غافلگیر شود.
اگر می‌خواهید بدانید در پایه‌ی قبل چه کتاب‌هایی هست یا دانش‌آموزتان ضعف‌هایی از سال قبل دارد، دسته‌ی نهم (متوسطه اول) را ببینید. مرور مطالب پایه‌ی نهم پیش از شروع دهم، به‌خصوص در ریاضی و علوم، بسیار مفید است.
پدر و مادرها هم نقش مهمی دارند. لازم نیست خودشان درس را بلد باشند؛ کافی است محیط آرام، برنامه‌ی منظم و حمایت عاطفی فراهم کنند. فشار بیش از حد و مقایسه با دیگران معمولا نتیجه‌ی خوبی ندارد. برای شناخت روحیه‌ی نوجوان هم می‌توانند از دسته‌ی مقاطع تحصیلی مدرسه و کتاب‌های روانشناسی نوجوان کمک بگیرند.
در میان همه‌ی حرف‌ها درباره‌ی ریاضی و فیزیک، گاهی درس‌های زبان و ادبیات فراموش می‌شوند. در حالی که این درس‌ها ضریب و اهمیت خودشان را دارند و مهارتی که در آنها می‌سازید، در همه‌ی درس‌های دیگر هم به کارتان می‌آید. کسی که خوب می‌خواند و می‌نویسد، سؤال‌های تشریحی را بهتر جواب می‌دهد و متن‌های درسی را سریع‌تر می‌فهمد.
زبان با مرور کوتاه و روزانه بهتر پیش می‌رود تا مطالعه‌ی طولانی و پراکنده. هر روز ده دقیقه واژه و ده دقیقه گرامر یا خواندن متن، بعد از چند ماه اثر واضحی می‌گذارد. کتاب‌های کمک‌درسی زبان معمولا واژه‌نامه، گرامر خلاصه و نمونه‌سؤال دارند. اگر دنبال تقویت واقعی هستید، خواندن متن ساده‌ی اضافه هم کمک می‌کند.
در فارسی، فهمیدن معنی و آرایه‌های ادبی، و در نگارش، تمرین نوشتن است که نتیجه می‌دهد. هر هفته یک متن کوتاه بنویسید و از معلم یا یکی از اعضای خانواده بخواهید بخواند. هیچ کتابی جای تمرین نوشتن را نمی‌گیرد، ولی کتاب خوب راه و نمونه نشان می‌دهد.
این درس‌ها بیشتر به مطالعه‌ی منظم و فهم مطلب نیاز دارند. نکته‌برداری از فصل‌ها و مرور فهرست مطالب کمک می‌کند. برای سؤال‌های امتحانی، ببینید معلم شما بیشتر روی چه بخش‌هایی تأکید می‌کند.
مجموعه‌ی درس‌های پایه‌ی دهم (متوسطه دوم) پر از درس‌های متنوع است و هر کدام کتاب یا کتاب‌های کمک‌درسی خودشان را دارند. اگر همه‌ی آنها را بخواهید بخرید، هم هزینه بالا می‌رود و هم انگیزه می‌ریزد. پیشنهاد ما این است که برای درس‌های ضعیف‌تر یک کتاب اصلی بخرید و برای درس‌های قوی‌تر فقط در صورت نیاز.
خیلی از خانواده‌ها در دهم هنوز درباره‌ی مسیر تحصیلی نگرانی دارند. کسانی که رشته‌شان را تازه انتخاب کرده‌اند، گاهی دچار تردید می‌شوند: آیا درست انتخاب کردم؟ کتاب‌های کمک‌درسی جای مشاوره‌ی تحصیلی را نمی‌گیرند، اما می‌توانند به شما نشان دهند درس‌های این رشته چه شکلی هستند و آیا به آنها علاقه دارید.
این فهرست فقط یک راهنمای ساده است و انتخاب نهایی باید با مشورت مشاور مدرسه، خانواده و شناخت علاقه‌ی خودتان باشد. اگر در سال دهم متوجه شدید که رشته با شما جور نیست، با مشاور مدرسه درباره‌ی گزینه‌های پیش رو صحبت کنید و تصمیم شتاب‌زده نگیرید.
به‌هر حال، با هر رشته‌ای که پیش می‌روید، مهارت‌های پایه مثل خواندن با دقت، مرور منظم و فکر کردن روی سؤال، در همه‌جا به کارتان می‌آید. کتاب‌های این دسته به شما کمک می‌کنند این مهارت‌ها را از همین سال بسازید.
نوجوانی که وارد دبیرستان شده، هم به استقلال نیاز دارد و هم به حمایت. پدر و مادری که بیش از حد کنترل می‌کنند، ممکن است مقاومت ببینند و آنهایی که کاملا رها می‌کنند، شاید نتوانند در روزهای سخت کمک کنند. تعادل مهم است.
مقایسه‌ی فرزند با هم‌کلاسی‌ها و خویشاوندان تقریبا هیچ‌وقت انگیزه نمی‌سازد. اگر نگران عملکرد او هستید، با خودش درباره‌ی برنامه‌ی عملی صحبت کنید و کتاب‌هایی که به کار می‌آید را با هم انتخاب کنید.
برای هر درس یک کتاب آموزشی یا کار مناسب رشته و پایه. بعدا در طول سال، در صورت نیاز کتاب تست و شب امتحان اضافه کنید. از دبیر خودتان هم نظر بخواهید.
لازم نیست. برای درس‌هایی که در تمرین‌های کتاب گیر می‌کنید مفید است. اما باید بعد از تلاش خودتان استفاده شود، نه پیش از آن.
کتاب آموزشی درس را توضیح می‌دهد و مثال حل‌شده دارد. کتاب تست بیشتر سؤال دارد و برای سنجش است. اول آموزش، بعد تست.
گاهی برای درس‌های مشترک، بله، اما برای درس‌های اختصاصی رشته، معمولا نه. عنوان کتاب را با دقت بخوانید.
برای مرور سریع تعریف‌ها، فرمول‌ها و نکته‌های کوتاه. مناسب زمان‌های خالی مثل رفت‌وآمد یا پیش از امتحان‌اند. برای یادگیری اولیه کافی نیستند.
بله، برای بعضی درس‌ها مثل ریاضی فنی و عربی هنرستان کتاب مخصوص هست. عنوان و مشخصات کتاب را ببینید تا با رشته‌ی دقیق شما بخواند.
خیر. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
سال دهم فرصت خوبی است برای ساختن عادت‌های مطالعه و پایه‌ی دانش. کتاب مناسب، در زمان مناسب، این کار را ساده‌تر می‌کند. مهم است که کتاب را با رشته، هدف و سطح خودتان تطبیق بدهید و از گام‌به‌گام و شب امتحان درست استفاده کنید.
عنوان‌های دهم (متوسطه دوم) را ببینید، مشخصات هر کتاب را در صفحه‌ی خودش بخوانید و نسخه‌ی چاپی مورد نیازتان را آنلاین سفارش بدهید.
