کمیل نصری، امیرحسین میرزایی، امیر گیتی‌پور، فاطمه آقاجانپور، روزا امیری کچائی
خیلی سبز
شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران
آخرین سال دبیرستان همان سالی است که همه‌چیز در آن فشرده می‌شود: امتحان نهایی، کنکور، انتخاب دانشگاه و تصمیم‌هایی که مسیر چند سال بعد را می‌سازند. کتاب‌های دوازدهم (متوسطه دوم) برای همین سال شلوغ ساخته شده‌اند: کتاب‌های آموزشی، تست، شب امتحان، پک‌های کامل و مجموعه‌های مرور برای درس‌هایی مثل حسابان، هندسه، ریاضیات گسسته، شیمی، عربی، جغرافیا، دین و زندگی و زبان انگلیسی. در این صفحه می‌خوانید چطور از میان این همه عنوان، کتاب مناسب رشته و هدف خودتان را پیدا کنید و چطور کتاب‌ها را در برنامه‌ی سال آخر جا بدهید.
این راهنما برای دانش‌آموز است و برای پدر و مادری که می‌خواهند در این سال حساس، هم کمک کنند و هم فشار اضافه وارد نکنند.
سال آخر دبیرستان با سال‌های قبل فرق دارد. دانش‌آموز هم‌زمان دو کار را پیش می‌برد: یادگیری درس‌های امسال و مرور مطالب سال‌های قبل. حجم مطالب زیاد است و زمان محدود. همین باعث می‌شود انتخاب کتاب و برنامه‌ریزی، بیش از هر سال دیگر اهمیت پیدا کند.
چند واقعیت درباره‌ی این سال:
اگر نگاهی به پایه‌های قبلی می‌خواهید، دسته‌های یازدهم (متوسطه دوم) و دهم (متوسطه دوم) برای مرور مفیدند. مجموعه‌ی همه‌ی مقاطع را هم در مقاطع تحصیلی مدرسه می‌توانید ببینید.
وقتی فهرست را باز می‌کنید، عنوان‌های شبیه هم زیادی می‌بینید. شناختن نوع هر کتاب کمک می‌کند بدانید چرا و کی به کارتان می‌آید.
«پک کامل کتاب درسی دوازدهم رشته‌ی ریاضی» و «کتاب درسی نگارش دوازدهم» کتاب‌های اصلی مدرسه‌اند. اساس کار شما هستند و هر کتاب کمک‌درسی باید بعد از آنها بیاید. اگر پک کامل می‌خرید، ببینید شامل کدام درس‌ها و کدام رشته است.
مجموعه‌هایی مثل «سیر تا پیاز ریاضی و آمار دوازدهم» و «حسابان دوازدهم ریاضی» درس را با توضیح، مثال و تمرین ارائه می‌کنند. برای کسی که می‌خواهد مطلب را دوباره و کامل بفهمد، مناسب‌اند.
«کتاب تست جغرافیا دوازدهم» و «هندسه دوازدهم تست ویراست سوم» سؤال‌های چهارگزینه‌ای زیادی دارند. برای سنجش و تمرین سرعت مفیدند، اما بدون فهم مفهوم، فقط باعث می‌شوند از اشتباه‌های تکراری خسته شوید. عبارت «ویراست سوم» نشان می‌دهد که این کتاب چند بار بازنگری شده است.
«شب امتحان هویت اجتماعی دوازدهم» و مجموعه‌هایی مثل «موج ۲۰ ریاضیات گسسته دوازدهم» یا «بیسترس دین و زندگی» برای مرور فشرده‌اند. آنها معمولا نکته و نمونه‌ی امتحانی دارند و برای هفته‌های پایانی مناسب‌ترند تا برای یادگیری اولیه.
بعضی مجموعه‌ها سبک و لحن خاصی دارند، مثل «فرمول بیست» برای جغرافیای انسانی، «پرسمان» برای عربی و «زودپز» برای زبان انگلیسی. این نام‌ها معمولا نشان‌دهنده‌ی شیوه‌ی ارائه هستند. برای انتخاب، نمونه‌ی صفحه‌ها را ببینید و شیوه‌ای را بردارید که با ذهن شما جور است.
هر رشته درس‌های متفاوتی دارد و کتاب‌ها هم بر همین اساس فرق می‌کنند. پیش از سفارش، نام رشته را در عنوان دقیق بخوانید.
حسابان، هندسه، ریاضیات گسسته و فیزیک از درس‌های اصلی‌اند. کتاب‌هایی مثل «حسابان دوازدهم ریاضی» و «موج ۲۰ ریاضیات گسسته» برای همین رشته‌اند. این رشته حل مسئله‌ی زیاد می‌خواهد. مدت مطالعه را طولانی تقسیم کنید و هر روز چند مسئله حل کنید.
زیست، شیمی، فیزیک و ریاضی درس‌های مهم‌اند. شیمی دوازدهم که در توضیح دسته‌ی ما هم آمده، از درس‌هایی است که به مفهوم و محاسبه نیاز دارد. برای زیست، مرور مکرر و نمودار کشیدن جواب می‌دهد.
ریاضی و آمار، جغرافیا، هویت اجتماعی، عربی و ادبیات برای این رشته اهمیت دارند. «سیر تا پیاز ریاضی و آمار دوازدهم»، «جغرافیا دوازدهم انسانی» و «شب امتحان هویت اجتماعی» برای این رشته‌اند. در این رشته، خواندن دقیق و مرور منظم بیشترین اثر را دارد.
دین و زندگی، زبان انگلیسی، فارسی و نگارش در بیشتر رشته‌ها وجود دارد. «بیسترس دین و زندگی دوازدهم رشته‌ی ریاضی و تجربی» نشان می‌دهد که کتاب برای دو رشته مناسب است، اما رشته‌ی انسانی کتاب جداگانه دارد. هر جا نام رشته در عنوان آمده، به آن دقت کنید.
دانش‌آموز دوازدهم با دو هدف روبه‌رو است. اول امتحان‌های مدرسه و نهایی که به کتاب درسی و فهم دقیق آن بستگی دارد. دوم آزمون‌هایی که پس از دبیرستان می‌آیند و شکل سؤال و سرعت در آنها مهم است. این دو با هم متفاوت‌اند، اما در اساس بر یک پایه استوارند: فهمیدن درس.
هر کتاب کمک‌درسی خوب، بر کتاب درسی تکیه دارد. اول کتاب درسی را با دقت بخوانید، بعد سراغ کتاب آموزشی و تست بروید. کسی که کتاب درسی را نخوانده و فقط تست می‌زند، به هر سؤال متفاوت که برسد، گیر می‌کند.
هر درس را از مرحله‌ی اول شروع کنید. اگر مرحله‌ی سوم را روی مطلب نفهمیده انجام دهید، فقط ناامید می‌شوید.
یکی از مؤثرترین ابزارهای سال آخر، دفتری است که در آن اشتباه‌هایتان را می‌نویسید: سؤال، جواب اشتباه، جواب درست و علت اشتباه. مرور این دفتر در هفته‌های پایانی، از هر کتاب جدیدی مفیدتر است.
البته قوانین و شکل آزمون‌ها ممکن است هر سال تغییر کند. برای اطلاعات دقیق و بهروز درباره‌ی آزمون‌ها و برنامه، به منابع رسمی و مشاور مدرسه مراجعه کنید. کتاب‌ها به شما در مطالعه کمک می‌کنند، اما اعلام رسمی شرایط از سوی نهادهای مربوط است.
حسابان با مفاهیمی مثل حد و مشتق سروکار دارد و از پایه‌های ریاضی دانشگاهی است. برای یادگیری آن، مفهوم را اول بفهمید و بعد سراغ تکنیک بروید. حل مسئله‌ی منظم بهتر از مسئله‌ی انبوه در یک روز است. هندسه هم بدون رسم شکل خوب یاد گرفته نمی‌شود.
این درس به شمارش، گراف و منطق می‌پردازد و روش فکر کردنش با درس‌های دیگر ریاضی فرق دارد. حل مثال‌های متنوع و توضیح دادن راه‌حل برای خودتان کمک می‌کند. «موج ۲۰ ریاضیات گسسته» از نامش پیداست که برای این درس ساخته شده است.
در هر دو درس، مفهوم و محاسبه کنار هم‌اند. فرمول‌ها را با فهم بخوانید و واحدها را همیشه بنویسید. حل تمرین‌های آخر فصل کتاب درسی، پیش از تست‌های سخت، توصیه‌ی مشترک بیشتر معلم‌هاست.
هر دو درس روی تمرین روزانه‌ی کوتاه استوارند. واژه‌ها را هر روز مرور کنید و قواعد را با مثال بفهمید. «عربی دوازدهم سری پرسمان» و «زبان انگلیسی دوازدهم سری زودپز» نمونه‌ی مجموعه‌های این دو درس‌اند.
این درس‌ها به خواندن دقیق، شناخت مفاهیم و سازمان دادن اطلاعات نیاز دارند. نقشه، جدول و نمودار به شما کمک می‌کنند. «کتاب تست جغرافیا دوازدهم» و «شب امتحان هویت اجتماعی» برای همین منظور طراحی شده‌اند.
دین و زندگی به فهم و ارتباط مطالب نیاز دارد، نه فقط حفظ کردن. برای نگارش، تمرین نوشتن و نمونه دیدن بهتر از خواندن نظری است.
پیش از سفارش، این فهرست را مرور کنید.
مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود و نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
هیچ برنامه‌ی جهانی‌ای وجود ندارد که برای همه جواب بدهد، اما چند اصل کلی کمک می‌کند.
برنامه‌ای که ده ساعت مطالعه‌ی روزانه می‌خواهد و شما هفته‌ی دوم آن را رها می‌کنید، از برنامه‌ی سه ساعته‌ی مداوم بدتر است. مقدار را بر اساس توان خودتان بگذارید.
هر روز چند درس مختلف بخوانید، نه فقط یک درس. تنوع باعث می‌شود ذهن خسته نشود و مرور طبیعی هم انجام شود.
درسی که ضعیف هستید، بیشترین زمان و بهترین ساعت‌های شما را می‌خواهد. آنها را عقب نیندازید.
خواب کافی، تغذیه‌ی منظم و کمی حرکت روزانه، جزو برنامه‌اند، نه اضافه. مغز خسته حتی بهترین کتاب را هم نمی‌فهمد.
در هر ماه، یک هفته را برای مرور تعیین کنید. این هفته را با دفتر اشتباه‌ها و نکته‌ها پر کنید.
هر چند وقت یک بار خودتان را در شرایط شبیه امتحان بسنجید: با زمان‌سنج، بدون کتاب و در یک نشست. این کار هم سرعت را می‌سنجد و هم استرس را کم می‌کند.
یکی از رازهای موفقیت در سال آخر، مرور درست پایه‌های دهم و یازدهم است. بسیاری از مطالب دوازدهم روی آنها ساخته شده‌اند. اگر پایه‌ی قبلی سست باشد، حتی بهترین کتاب دوازدهم هم کمک زیادی نمی‌کند.
لازم نیست همه‌ی کتاب‌های قبل را از اول بخوانید. فهرست مطالب هر کتاب را ببینید و بخش‌هایی که ضعیف‌اید را علامت بزنید. سپس با چند تمرین کوتاه و کتاب جیبی یا خلاصه، آنها را تازه کنید. اگر مطلبی هنوز مبهم بود، به کتاب آموزشی آن پایه برگردید.
کتاب‌هایی که برای دهم و یازدهم ساخته شده‌اند، همچنان می‌توانند برای رفع ضعف مفید باشند. در دسته‌ی یازدهم (متوسطه دوم) و دهم (متوسطه دوم) به آنها سر بزنید. برخی دانش‌آموزها حتی برای شروع درست، به مطالب نهم (متوسطه اول) هم نگاه می‌کنند تا ریشه‌ی ضعف‌شان را بیابند. این کار نه ضعف است و نه اتلاف وقت؛ یک تصمیم هوشمندانه است.
هیچ کتابی جای انسان را نمی‌گیرد. در سال آخر، معلم، مشاور و خانواده هر کدام نقشی دارند که کتاب نمی‌تواند پر کند.
معلم می‌داند شما کجا اشتباه می‌کنید و چه نکته‌هایی در امتحان مهم‌تر است. اگر مطلبی را نفهمیدید، بی‌درنگ بپرسید. از معلم بخواهید یک کتاب مکمل معرفی کند که با شیوه‌ی او جور باشد.
مشاور مدرسه در برنامه‌ریزی، انتخاب مسیر بعد از دبیرستان و مدیریت استرس کمک می‌کند. اگر درباره‌ی آینده تردید دارید، پیش از رسیدن به ماه‌های پایانی با او صحبت کنید. مشاوره‌ی زودهنگام بسیار مؤثرتر از مشاوره‌ی دقیقه‌ی نودی است.
خانواده می‌تواند محیط آرام، تغذیه‌ی سالم و حمایت عاطفی فراهم کند. آنچه بیشتر کمک می‌کند این است که دانش‌آموز بداند خانواده به تلاش او احترام می‌گذارد، حتی اگر نتیجه آن چیزی نباشد که همه انتظار داشتند.
پدر و مادرها بهتر است به‌جای کنترل ساعت به ساعت، درباره‌ی برنامه با فرزندشان گفت‌وگو کنند و کتاب‌ها را با هم انتخاب کنند. دانش‌آموزی که در انتخاب کتاب سهم داشته، بیشتر آن را می‌خواند.
اگر می‌خواهید نگاه گسترده‌تری به مراحل تحصیلی داشته باشید، دسته‌ی مقاطع تحصیلی مدرسه همه‌ی پایه‌ها را در کنار هم آورده است. این نگاه به والدین کمک می‌کند بدانند فرزندشان در کدام نقطه از مسیر است.
بازار کمک‌درسی بزرگ است و هر ناشر ادعا می‌کند کتابش کامل‌ترین است. شما لازم نیست همه‌ی آنها را بخرید. چند اصل ساده کمک می‌کند هم هزینه کمتر شود و هم نتیجه بهتر.
یک نکته‌ی مهم درباره‌ی مجموعه‌های چندجلدی یا پک: پیش از خرید ببینید هر جلد چه چیزی دارد و آیا واقعا همه‌ی آنها را لازم دارید. گاهی خرید جداگانه‌ی همان درس‌هایی که نیاز دارید منطقی‌تر است.
در پایان، به یاد داشته باشید که هدف از خرید کتاب، خواندن و استفاده از آن است. کتابی که روی قفسه خاک می‌خورد، هر قدر هم خوب باشد، کاری برای شما نمی‌کند. یک کتاب مناسب که تمام شود، ارزشمندتر از ده کتاب نیمه‌کاره است. با کتاب‌های دوازدهم (متوسطه دوم) هم همین‌طور: کمتر و بهتر انتخاب کنید و بیشتر بخوانید.
برای این که برنامه‌ریزی ملموس‌تر شود، یک روز فرضی را مرور می‌کنیم. این فقط یک نمونه است و باید آن را با شرایط خودتان تطبیق دهید.
در آخر هفته، یک بازه‌ی بلندتر برای مرور هفتگی و آزمون خودسنجی بگذارید و یک نیم‌روز را کاملا به استراحت و خانواده اختصاص دهید. سال آخر یک مسابقه‌ی دو ماراتن است و کسی که در اوایل سال همه‌ی انرژی‌اش را خرج کند، در ماه‌های آخر نفس کم می‌آورد.
هر بار که به برنامه‌ی خودتان نگاه می‌کنید، از خودتان بپرسید: آیا این برنامه را می‌توانم یک ماه ادامه بدهم؟ اگر جواب منفی است، آن را سبک‌تر کنید. برنامه‌ی کوچک و پایدار، بر برنامه‌ی بزرگ و رهاشده برتری دارد. کتاب‌های دوازدهم (متوسطه دوم) هم باید در این برنامه جا بگیرند، نه این که برنامه را دور آنها بچینید. اول زمان‌تان را بشناسید، بعد کتاب را انتخاب کنید.
در میان این همه فشار، گاهی به این فکر کنید که چرا این مسیر را انتخاب کرده‌اید. یادآوری هدف، انگیزه‌ی روزهای سخت را می‌سازد. اگر گاهی دلسرد شدید، به کتاب‌های کتاب‌های امیدبخش هم سری بزنید؛ شاید یک کتاب کوتاه و امیدبخش همان چیزی باشد که لازم دارید.
خیلی از دانش‌آموزهای دوازدهم فشار زیادی را حس می‌کنند و این طبیعی است. چند نکته‌ی ساده کمک می‌کند.
برای شناخت بیشتر اضطراب و راه‌های آرام شدن، دسته‌ی اضطراب و افسردگی منبع آگاهی‌بخشی است، هرچند برای مشکل جدی باید با متخصص مشورت کنید.
کتاب درسی، و برای هر درس یک کتاب آموزشی مناسب رشته‌تان. در ادامه‌ی سال، متناسب با نیاز، کتاب تست و شب امتحان اضافه کنید.
مجموعه‌ای از کتاب‌های درسی یک رشته که یک‌جا عرضه می‌شود. پیش از خرید ببینید شامل کدام درس‌هاست و برای کدام رشته.
کتاب آموزشی درس را توضیح می‌دهد و کتاب تست سؤال چهارگزینه‌ای برای سنجش دارد. اول آموزش، بعد تست.
خیر. برای مرور است. اگر در طول سال یاد گرفته باشید، کمک بزرگی است. اگر نه، کافی نیست.
معمولا نه. برای هر درس یک مجموعه‌ی اصلی کافی است و کتاب دوم فقط برای تنوع تمرین یا درس‌های ضعیف لازم می‌شود.
سال چاپ و ویرایش را در مشخصات کتاب ببینید و در صورت تردید از دبیر یا مشاور مدرسه بپرسید.
خیر. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز می‌شود و نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید.
سال دوازدهم شاید پرفشارترین سال دبیرستان باشد، اما با کتاب درست، برنامه‌ی واقع‌بینانه و مراقبت از خودتان می‌شود آن را بهتر گذراند. از کتاب درسی شروع کنید، رشته و هدف را دقیق بشناسید، تست را بعد از فهم بزنید و از دفتر اشتباه‌ها غافل نشوید.
عنوان‌های دوازدهم (متوسطه دوم) را ببینید، مشخصات هر کتاب را در صفحه‌ی خودش بخوانید و نسخه‌ی چاپی مورد نیازتان را آنلاین سفارش بدهید.
