محمدجواد حیدری، علی لطفی، معصومه خلیلی، زهرا جوادیان صدف، حمداله محمدی، نسرین احسانی
پویش
سال نهم برای بسیاری از خانواده‌ها سالی متفاوت است. دانش‌آموز هنوز نوجوانی است که تازه با درس‌های سخت‌تر آشنا شده، اما همه می‌دانند که پایان یک دوره است و بعد از آن انتخاب رشته و ورود به دبیرستان می‌رسد. دسته‌ی نهم (متوسطه اول) کتاب‌جم برای همین سال ساخته شده است: کتاب‌های درسی، کتاب کار، کمک‌درسی، مجموعه‌ی سؤال امتحانی و منابع آمادگی برای درس‌های علوم، ریاضی، فارسی، انگلیسی و بقیه‌ی درس‌های این پایه. در این صفحه می‌خوانید کتاب مناسب را چطور انتخاب کنید، چه زمانی چه نوع کتابی لازم است، و چطور نه دانش‌آموز زیر فشار برود و نه پدر و مادر سردرگم بمانند.
اگر شما دانش‌آموز نهم هستید، این صفحه را مثل یک نقشه‌ی ساده بخوانید. اگر پدر یا مادر هستید، بخش‌های مربوط به انتخاب کتاب و نقش شما در کنار فرزند را از دست ندهید.
پایه‌ی نهم آخرین سال دوره‌ی اول متوسطه است. دانش‌آموز در این سال درس‌هایی را می‌خواند که هم ادامه‌ی هفتم و هشتم است و هم پایه‌ای برای دبیرستان. مطالب علوم و ریاضی عمیق‌تر می‌شوند و در انگلیسی و فارسی از دانش‌آموز انتظار می‌رود مهارت‌های نوشتن و درک متن را قوی‌تر کند.
در عین حال، این سال پر از تصمیم است. دانش‌آموز و خانواده باید درباره‌ی مسیر بعدی فکر کنند، و گاهی همین فکر کردن فشار روانی ایجاد می‌کند. کتاب مناسب می‌تواند کمک کند دانش‌آموز درس‌ها را آرام‌تر و با اعتمادبه‌نفس بیشتری مرور کند. اما هیچ کتابی نباید جای گفت‌وگو و همراهی خانواده و معلم را بگیرد.
برای دیدن کتاب‌های پایه‌های دیگر، دسته‌ی مقاطع تحصیلی مدرسه راهنمای خوبی است.
وقتی وارد دسته‌ی نهم می‌شوید، با چند نوع کتاب روبه‌رو می‌شوید. بهتر است پیش از خرید بدانید هر کدام برای چه کاری است.
کتاب اصلی مدرسه، مثل «کتاب درسی زبان انگلیسی نهم». مهم‌ترین منبع همیشه همین است و هر کتاب کمکی باید بر پایه‌ی آن استفاده شود.
کتاب‌هایی مثل «کتاب کار و تمرین علوم نهم» برای تمرین بیشتر پس از کلاس درس‌اند. معمولا خالی‌جا و تمرین دارند و با نوشتن پیش می‌روند.
کتاب‌هایی مانند «پیشتاز علوم نهم» یا مجموعه‌ی «کارپوچینو» برای درس‌های فارسی و انگلیسی، مطالب درس را خلاصه و تمرین می‌کنند. هر مجموعه سبک خودش را دارد و مشخصات آن در صفحه‌ی خود کتاب آمده است.
عنوان‌هایی مثل «ریاضی امتحانی پایه نهم»، «ریاضی نوبت دوم پایه نهم» و «مجموعه سؤالات هماهنگ استانی» برای تمرین قبل از امتحان‌اند و به دانش‌آموز نشان می‌دهند سؤال‌ها چه شکلی دارند.
عنوان‌هایی مثل «کاربرگ زبان انگلیسی نهم» و «کارپوشه زبان انگلیسی پایه نهم» فعالیت‌های کوتاه و متنوع دارند که برای تمرین در طول سال مناسب‌اند.
علوم در پایه‌ی نهم از درس‌هایی است که با تصویر و مثال بهتر یاد گرفته می‌شود. دانش‌آموزی که فقط جمله‌ها را حفظ کند، در امتحان با سؤال‌های کمی متفاوت گیر می‌کند. کتاب‌هایی مثل «پیشتاز علوم نهم» و «کتاب کار و تمرین علوم نهم» کمک می‌کنند مطالب را تمرین کنید. اما بهتر است پیش از هر چیز کتاب درسی را با دقت بخوانید و تصاویر و نمودارهای آن را جدی بگیرید.
برای مرور، این روش ساده مفید است: بعد از خواندن هر فصل، بدون نگاه به کتاب، مطالب مهم را روی یک برگه بنویسید. بعد با کتاب مقایسه کنید. جاهایی که یادتان نبود، همان نقطه‌ضعف شما هستند. همین کار ساده، از چند بار خواندن پشت‌سرهم مؤثرتر است.
اگر دانش‌آموز شما به علم علاقه دارد، پیشنهاد می‌کنیم کتاب‌های علمی غیردرسی را هم ببیند. در دسته‌ی علم و فناوری کتاب‌های متنوعی هست که کنجکاوی او را بیشتر می‌کند.
ریاضی درسی است که با نگاه کردن یاد گرفته نمی‌شود؛ باید حل کرد. در ریاضی نهم مباحثی مثل عبارت‌های جبری، هندسه و آمار داریم و پایه‌ای برای ریاضی دبیرستان‌اند. کسی که این مبحث‌ها را ضعیف رها کند، در دهم اذیت می‌شود.
در این دسته چند کتاب مربوط به ریاضی هست: «ریاضی امتحانی پایه نهم ۱۴۰۴»، «ریاضی نوبت دوم پایه نهم ۱۴۰۳» و «مجموعه سؤالات امتحان نهایی هماهنگ استانی ریاضی نهم، سری ۳۳ استان». از همین عنوان‌ها پیداست که این کتاب‌ها بر تمرین امتحانی و آشنایی با سؤال‌های استانی تمرکز دارند. سال چاپ را در مشخصات هر کتاب ببینید و با کتاب درسی فعلی مقایسه کنید.
فارسی نهم فقط ادبیات نیست؛ نوشتن هم هست. دانش‌آموز باید بتواند متنی روان بنویسد، غلط‌های املایی را تشخیص بدهد و مفهوم شعر و نثر را بفهمد. در این دسته «کارپوچینو فارسی نهم» و «مجموعه سؤالات هماهنگ استانی فارسی، املاء و انشا» و «شب امتحان انشا نهم» هست. عنوان آخر از اسمش پیداست که برای مرور شب امتحان است.
برای بهتر نوشتن، بهترین راه خواندن است. دانش‌آموزی که کتاب داستان یا مقاله می‌خواند، جمله‌های بهتری می‌سازد. به فرزندتان کتابی غیردرسی و سرگرم‌کننده هم پیشنهاد بدهید. زبان یک مهارت است و با تمرین و مطالعه پیشرفت می‌کند.
انشای خوب از یک ایده‌ی ساده شروع می‌شود، نه از جمله‌های سنگین. دانش‌آموز باید یاد بگیرد چند جمله‌ی روشن و صادقانه بنویسد. حفظ کردن انشای آماده کمکی نمی‌کند و معلم هم معمولا تشخیص می‌دهد.
زبان انگلیسی نهم چهار مهارت دارد: شنیدن، صحبت کردن، خواندن و نوشتن. کتاب درسی پایه‌ی کار است، و کتاب‌های کمکی مثل «کارپوچینو زبان انگلیسی نهم»، «کاربرگ زبان انگلیسی نهم» و «کارپوشه زبان انگلیسی پایه نهم» برای تمرین بیشتر به کار می‌آیند.
خیلی از دانش‌آموزان فقط لغت حفظ می‌کنند و در نوشتن و صحبت کردن ضعیف می‌مانند. بهتر است هر روز چند جمله بسازید و لغت‌ها را در جمله یاد بگیرید. اگر دانش‌آموز شما علاقه‌مند است زبان را جدی‌تر دنبال کند، دسته‌ی هشتم (متوسطه اول) و هفتم (متوسطه اول) را هم ببینید تا در صورت نیاز مطالب پایه‌ای را مرور کند.
پیش از خرید چند سؤال ساده از خود بپرسید.
بهترین راهنما معلم خود دانش‌آموز است. معلم‌ها اغلب می‌دانند کدام کتاب با شیوه‌ی تدریس آن‌ها هماهنگ‌تر است و می‌توانند پیشنهاد بدهند.
برنامه‌ی خیلی سنگین معمولا بعد از چند روز رها می‌شود. برنامه‌ی زیر انعطاف‌پذیر است.
برنامه را همراه با دانش‌آموز بنویسید، نه به‌جای او. نوجوانی که در ساختن برنامه سهم داشته باشد، بیشتر به آن پایبند می‌ماند.
نوجوان در این سن بیش از هر چیز دیده شدن و اعتماد می‌خواهد. اگر هر شب سؤال‌باران شود «درس‌هایت را خواندی؟»، ممکن است مقاومت کند. راه بهتر این است که از او بپرسید چه کمکی لازم دارد. بعضی دانش‌آموزان فقط به کتابی مناسب نیاز دارند و بعضی به معلم خصوصی یا کلاس تقویتی. گفت‌وگو کنید و با هم تصمیم بگیرید.
مقایسه با هم‌کلاسی‌ها و فامیل هم معمولا مضر است. هر دانش‌آموز سرعت و مسیر خودش را دارد. اگر فرزندتان دچار استرس شدید امتحان یا اضطراب است، با مشاور مدرسه صحبت کنید. برای موضوع‌های تربیتی، دسته‌ی فرزندپروری و تربیت کودک را هم می‌توانید ببینید.
پایان پایه‌ی نهم، زمان فکر کردن به مسیر بعدی است. دانش‌آموز باید بداند به چه درس‌هایی علاقه دارد، در کدام‌ها قوی‌تر است و چه آینده‌ای برایش جذاب است. کتاب می‌تواند کمک کند دانش‌آموز نمونه‌ی درس‌های دبیرستان را ببیند و تصمیمش آگاهانه‌تر شود. برای آشنایی با کتاب‌های سال بعد، دسته‌ی دهم (متوسطه دوم) را ببینید.
اطلاعات دقیق درباره‌ی نحوه‌ی انتخاب رشته و قوانین آن را حتما از مدرسه یا مراجع رسمی بگیرید. ما در اینجا فقط کتاب معرفی می‌کنیم و درباره‌ی مقررات اظهار نظر نمی‌کنیم.
این فهرست فقط بر اساس عنوان‌هاست و مشخصات دقیق هر کتاب در صفحه‌ی خودش آمده است.
سه کتاب تست ریاضی مشابه، سه بار همان کار را تکرار می‌کنند. یک کتاب خوب را کامل حل کنید.
سؤال امتحان از کتاب درسی طرح می‌شود. کتاب کمکی مکمل است، نه جایگزین.
کتابی که برای هم‌کلاسی مناسب بوده، شاید برای فرزند شما نباشد. سطح و نیاز را بسنجید.
خواندن سبک و منظم از شروع سال، بسیار بهتر از فشار آخر سال است.
در کنار درس‌های اصلی، دانش‌آموز نهم با درس‌های دیگری هم سروکار دارد: عربی، مطالعات اجتماعی، دینی و کار و فناوری و چند درس دیگر. این درس‌ها گاهی کم‌اهمیت دیده می‌شوند، اما در معدل نقش دارند و بی‌توجهی به آن‌ها در پایان سال جبران‌ناپذیر است. اگر برای هر درس کتاب کمک‌درسی جدا نمی‌خرید، دست‌کم کتاب درسی را هر هفته یک بار مرور کنید.
مطالعات اجتماعی و درس‌های حفظی را می‌شود با خلاصه‌نویسی و نقشه‌ی ذهنی راحت‌تر یاد گرفت. عربی نهم اگرچه ساده‌تر از دبیرستان است، اما پایه‌ی عربی دهم است و کسی که لغت‌ها و قواعد آن را خوب بلد باشد، در دبیرستان راحت‌تر است. برای این درس‌ها کتاب‌های متنوعی در بازار هست، اما لازم نیست همه را داشته باشید. کتاب درسی، یک کتاب کار و مرور با معلم اغلب کافی است.
اگر می‌خواهید بدانید در سال‌های بالاتر چه درس‌هایی در انتظار دانش‌آموز است، دسته‌های دهم (متوسطه دوم) و یازدهم (متوسطه دوم) به شما دید کلی می‌دهد.
یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این سال، فقط نمره نیست؛ عادت مطالعه است. دانش‌آموزی که در سال نهم (متوسطه اول) یاد بگیرد چطور هر روز کمی درس بخواند، در دبیرستان بسیار راحت‌تر جلو می‌رود. برعکس، دانش‌آموزی که تا شب امتحان صبر می‌کند، با افزایش حجم درس‌ها در دبیرستان دچار مشکل می‌شود.
یک میز مرتب، نور کافی و ساعت مشخص، مطالعه را ساده می‌کند. لازم نیست ساعت طولانی باشد؛ مهم این است که هر روز تکرار شود.
گوشی و تلویزیون بزرگ‌ترین دشمنان تمرکز نوجوان هستند. قرار بگذارید در ساعت مطالعه گوشی در اتاق دیگری باشد. اگر برای درس لازم است، فقط برای مدت کوتاه و مشخص از آن استفاده شود.
بعد از یک جلسه‌ی مطالعه‌ی خوب، یک تفریح کوتاه، مثلا پیاده‌روی یا بازی، انگیزه را نگه می‌دارد. نوجوان‌ها هم مثل بزرگسالان به حس پیشرفت نیاز دارند.
نوجوان در سن رشد به خواب کافی نیاز دارد. بیدار ماندن تا دیروقت برای درس، در بلندمدت بازده را کم می‌کند. اگر مشکلی در خواب دیدید، با پزشک مشورت کنید.
امتحان‌های پایان سال نهم برای بسیاری از دانش‌آموزان استرس‌زا هستند، چون احساس می‌کنند سرنوشتشان به همین چند روز بستگی دارد. این احساس واقعی است و نباید ساده‌اش گرفت. اما چند کار ساده می‌تواند کمک کند.
پدر و مادر هم می‌توانند کمک کنند: به‌جای پرسیدن نمره‌ی احتمالی، بپرسند «چه کاری از دست من برمی‌آید؟». فضای آرام خانه ارزشمندتر از هر کتاب کمک‌درسی است.
بسیاری از خانواده‌ها می‌پرسند برای امتحان‌های پایه‌ی نهم (متوسطه اول) بهتر است بیشتر روی کتاب تکیه کنند یا کلاس و معلم خصوصی. جواب قطعی وجود ندارد، اما چند نکته کمک می‌کند تصمیم بگیرید.
اگر دانش‌آموز درس را در کلاس می‌فهمد و فقط به تمرین بیشتر نیاز دارد، کتاب کار و مجموعه‌ی سؤال معمولا کافی است. این دانش‌آموزان معمولا با چند کتاب خوب و برنامه‌ی منظم خوب پیش می‌روند.
اگر دانش‌آموز در مبحثی گیر کرده و از خواندن کتاب چیزی نمی‌فهمد، معلم یا هم‌کلاسی تواناتر می‌تواند در چند دقیقه مشکل را حل کند. کتاب نمی‌تواند به سؤال‌های او پاسخ بدهد و مسیر فکرش را ببیند.
بیشتر دانش‌آموزان با ترکیبی از کتاب، کلاس مدرسه و کمک گاه‌به‌گاه بزرگ‌تر بهتر پیش می‌روند. هزینه‌ی زیاد الزاما به نتیجه‌ی بهتر منجر نمی‌شود. مهم است که دانش‌آموز خودش هم فعال باشد.
در همه‌ی این حالت‌ها، دسته‌ی نهم (متوسطه اول) می‌تواند بخشی از پاسخ باشد: کتابی که با نیاز مشخص شما بخواند. مشخصات هر کتاب را بخوانید و مطمئن شوید با درس و سطح دانش‌آموز می‌خواند.
مجموعه‌های سؤال امتحانی، مثل مجموعه‌های هماهنگ استانی، ابزار خوبی برای سنجش‌اند، اما اگر درست استفاده نشوند فقط استرس می‌آورند. چند اصل ساده را رعایت کنید.
و یک نکته‌ی مهم: نمونه سؤال‌ها، هر قدر هم خوب باشند، عین سؤال امتحان اصلی نیستند. هدف آشنایی با شکل سؤال است، نه حفظ کردن پاسخ‌ها.
موفقیت در پایه‌ی نهم به بنیان‌هایی بستگی دارد که در هفتم و هشتم ساخته شده است. دانش‌آموزی که در ریاضی هشتم ضعیف بوده، در نهم هم اذیت می‌شود. پس اگر فرزند شما در درسی گیر کرده، شاید بهتر باشد چند هفته به مطالب پایه‌های قبل برگردد. این یک عقب‌گرد نیست؛ ساختن پایه است.
در دسته‌های هشتم (متوسطه اول) و هفتم (متوسطه اول) می‌توانید کتاب‌های پایه‌های قبلی را ببینید و بر حسب نیاز مرور کنید. کتاب کار پایه‌ی هشتم برای مرور مبحث‌های ضعیف، گاهی مفیدتر از یک کتاب سخت‌تر نهم است. البته پیش از هر تصمیمی با معلم صحبت کنید تا بدانید ضعف دقیقا از کجاست.
سارا دانش‌آموز پایه‌ی نهم بود و در ریاضی نمره‌های متوسطی می‌گرفت. معلمش به او پیشنهاد داد دفتری بردارد و فقط اشتباه‌هایش را در آن بنویسد: مسئله، اشتباه خودش و راه‌حل درست. اول فکر کرد وقت‌تلف‌کردن است. اما بعد از سه هفته دید بیشتر اشتباه‌هایش تکراری است: یا علامت را جا می‌اندازد یا فرمول را اشتباه می‌نویسد.
وقتی می‌دانست دقیقا کجا خطا می‌کند، مراقب همان نقطه شد و نمره‌اش کم‌کم بهتر شد. این داستان فرضی است، اما اصلی را نشان می‌دهد که خیلی وقت‌ها فراموش می‌شود: مشکل غالبا در چند نقطه‌ی مشخص است و پیدا کردن آن‌ها مهم‌تر از حل هزار مسئله‌ی دیگر است. بیشتر کتاب‌های کمک‌درسی جای خالی برای همین کار دارند یا می‌توانید دفتر خودتان را داشته باشید.
اول کتاب‌های درسی، بعد یک کتاب کار یا کمک‌درسی برای هر درس مهم، و اگر لازم شد کتاب سؤال امتحانی برای ترم‌های بعد.
اگر کتاب درسی تغییر نکرده باشد، معمولا مفید است. اما بهتر است سال چاپ را ببینید و از معلم هم بپرسید.
کتاب کار بیشتر تمرین و خالی‌جا دارد. کتاب کمک‌درسی معمولا خلاصه‌ی درس، نکته و تست هم دارد.
اول با معلم صحبت کنید تا مشکل مشخص شود. بعد کتاب ساده و پایه‌ای همان درس را پیدا کنید و ادامه‌ی مسیر را با کمک معلم یا مشاور پیش ببرید.
بعضی کتاب‌ها سطح بالاتری دارند. برای اطمینان، مشخصات هر کتاب را ببینید.
بله. نسخه‌ی چاپی را می‌توانید آنلاین سفارش بدهید. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز به‌روز می‌شود و مشخصات هر کتاب در صفحه‌ی خودش است.
سال نهم می‌تواند با آرامش و برنامه‌ی ساده بگذرد. کتاب درسی را جدی بگیرید، برای هر درس یک کتاب کمکی مناسب انتخاب کنید و با تمرین منظم پیش بروید. پدر و مادر همراه باشند، نه بازرس. و به یاد داشته باشید که نمره تنها هدف نیست؛ عادت یادگیری، چیزی است که در دبیرستان و بعد از آن به کار می‌آید.
حالا می‌توانید کتاب‌های دسته‌ی نهم (متوسطه اول) را در همین صفحه ببینید، مشخصات هر کتاب را بخوانید و نسخه‌ی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید.
