سرگرمی و بازی
کیتی سانگ، کوین سانگ
ترجمهی مینا قنواتی
افق
کیتی سانگ، کوین سانگ
ترجمهی مینا قنواتی
افق
بچهها یاد میگیرند وقتی بازی میکنند و بازی میکنند وقتی میخواهند یاد بگیرند. این دو را نمیشود از هم جدا کرد. برای همین کتابهای سرگرمی و بازی جای ویژهای در قفسهی کودک و نوجوان دارند: کتابی که کودک را پای یک معما، یک تصویر پنهان، یک بازی گروهی یا یک تمرین هوش مینشاند، بیآنکه حس کند دارد درس میخواند. اگر پدر یا مادر هستید و میخواهید کتابی بگیرید که هم بچه دوستش داشته باشد و هم برایش مفید باشد، این صفحه راهنمای شماست. میبینید در این دسته چه نوع کتابهایی هست، برای هر سن چه چیزی مناسب است و از خرید چه چیزهایی را باید در نظر داشت.
همهی نوشتههای این صفحه بر پایهی چیزی است که از عنوان کتابها برمیآید. سن دقیق، تعداد صفحه و جزئیات هر کتاب در صفحهی خودش نوشته شده و بهتر است پیش از خرید آن را ببینید. هر کودکی سرعت رشد خودش را دارد و سنهای ذکرشدهی ناشرها فقط یک راهنمای کلی است.
این دسته کتابهایی را دربر میگیرد که به جای روایت یک قصهی پیوسته، چیزی برای انجام دادن به کودک میدهند: پیدا کردن تصویرهای پنهان، حل معما، رنگ کردن مسیر در هزارتو، شمردن، الگویابی، بازی با کارتها یا اجرای یک بازی گروهی. کودک در این کتابها فقط شنونده نیست و خودش عمل میکند. همین عمل کردن است که کتاب را برای او جذاب میکند.
کتاب سرگرمی و بازی با کتاب قصه فرق دارد. در کتاب قصه، والد میخواند و کودک گوش میدهد. در کتاب بازی، کودک میخواند، میبیند، حدس میزند، اشتباه میکند و دوباره تلاش میکند. برای همین بسیاری از خانوادهها هر دو نوع را دارند: یکی برای آرام شدن پیش از خواب و دیگری برای ساعتهای بازی در روز.
کودک در بازی بدون ترس از نمره یاد میگیرد. اگر اشتباه کند، دوباره امتحان میکند و کسی سرزنشش نمیکند. در بازیهای گروهی هم نوبت گرفتن، شکست خوردن، قانونها و همکاری را تجربه میکند. اینها را معمولا معلمها و روانشناسهای کودک دربارهی بازی میگویند و ما اینجا فقط به همین دانش عمومی بسنده میکنیم.
شاید در نگاه اول همهی این کتابها شبیه به هم باشند، اما گروههای مشخصی دارند.
کودک باید در یک صحنهی شلوغ، چیزهای مشخصی را پیدا کند. عنوانهایی مثل «قایم موشک با تصویرهای پنهان» و «دنیای گمشدهها: تصاویر پنهان» به همین گروه تعلق دارند. این کتابها دقت و تمرکز را تمرین میدهند و برای سفر یا انتظار در مطب خیلی خوباند. حتی خود والدین هم اغلب درگیر میشوند.
عنوانی مثل «هوش برتر» با زیرعنوان «بازی، ریاضی، هوش: جمع، تفریق، الگویابی، ضرب و تقسیم» نشان میدهد که تمرینهای ریاضی را در قالب بازی میآورد. این نوع کتابها برای کودکی که مدرسه میرود و ریاضی را خشک میداند، میتواند نگاه تازهای بسازد. عنوان «مازبازی» هم که «کتاب کار» است، از نامش پیداست که با هزارتو و مسیر سروکار دارد.
عنوانهایی مثل «اولین کتاب بازی من» با زیرعنوان «بازی کنیم، یاد بگیریم: سرگرمی گروهی» یا «۱۰۰۱ سرگرمی در سرزمین پریان (همراه آموزش اعداد)» برای سنهای کمتر است و بازی را با آموزش ساده، مثل اعداد، همراه میکند. اینها معمولا رنگارنگ و تصویریاند.
بعضی کتابها میخواهند چند کودک یا خانواده دور هم بازی کنند. عنوانی مثل «فرانکلین (بازی گروهی)» یا «منم بازی» در همین فضاست. برای دورهمی خانوادگی و بازی با همکلاسیها مناسباند.
گاهی کتاب سرگرمی با یک شخصیت آشنا و مجموعهی شمارهدار ارائه میشود، مثل «جنگولکبازیهای جناب تام». چنین مجموعههایی کودک را به ادامه دادن و جمع کردن جلدها تشویق میکند. اگر کودک شما مجموعهای را دوست داشت، معمولا سراغ جلد بعدی هم میرود.
سنبندیها دقیق نیستند، اما چند راهنمای کلی کمک میکند. پیش از خرید، برچسب سن و توضیحات کتاب را حتما ببینید.
کودکی که تازه شمردن یاد میگیرد، به کتابهایی با تصویر درشت، اعداد ساده و بازی کوتاه نیاز دارد. رنگهای روشن و صفحههای مقوایی یا گلاسه برایش جذاب است. کتابی که همراه آموزش اعداد بازی هم دارد، میتواند راه خوبی برای آشنایی با عددها باشد.
در سن مدرسه، بازیهای هوش و ریاضی، هزارتو و تصاویر پنهان سختتر میشوند. این سنی است که کودک دوست دارد خودش را محک بزند و رقابت دوستانه را دوست دارد. کتابهای کار با تمرینهای مرحلهای، برای این گروه مناسب است.
نوجوانها هم به سرگرمی نیاز دارند، اما ظاهر کودکانه را دوست ندارند. معماهای دشوارتر، بازیهای فکری و کتابهایی که شکل جدیتری دارند برایشان بهتر است. اگر نوجوان شما کتابخوان است، دستهی رمان نوجوان را هم ببینید.
در ادامه چند عنوان میآوریم. دربارهی هر کدام فقط از روی نام و توضیح کوتاه حرف میزنیم و مشخصات کامل را در صفحهی کتاب ببینید.
کتابی که خیلی آسان باشد، کودک را زود خسته میکند و کتابی که خیلی سخت باشد، او را ناامید. بهتر است کتابی را انتخاب کنید که کمی چالش داشته باشد، اما در توان او باشد.
کودکی که عاشق حیوانات است، با صحنهی جنگل بیشتر خوش میگذراند. کودکی که به ماشین علاقه دارد، بازی با مسیر را دوست دارد. سلیقهی او را بشناسید.
کتاب کار معمولا جای نوشتن دارد و کودک باید در آن بنویسد و رنگ کند. اگر چند کودک بخواهند از یک کتاب استفاده کنند، بهتر است کتابی بخرید که نوشتن در آن ضروری نباشد. برای هر کودک یک نسخهی جدا هم گزینهی خوبی است.
وقتی کتاب شمارهی جلد دارد، مثل «هوش برتر ۱۶»، ممکن است جلدهای قبلی سطح آسانتر داشته باشند. اگر شک دارید، توضیحات کتاب را ببینید. بهتر است از جلد متناسب با سطح کودک شروع کنید.
کتاب کودک باید به دست کوچک او بخورد. عنوانهایی که «گلاسه» ذکر شدهاند، کاغذی صیقلی دارند. اگر کودک شما سریع کتاب را خراب میکند، جنس جلد و کاغذ اهمیت دارد.
خرید کتاب سرگرمی و بازی بهتنهایی کافی نیست. رفتار شما با کتاب هم مهم است. چند پیشنهاد ساده:
فرض کنید عصر جمعه است. باران میبارد و بچهها حوصلهشان سر رفته. کتاب تصاویر پنهانی را که مدتی پیش گرفتهاید پیدا میکنید و روی فرش مینشینید. برادر کوچکتر اول با شوق شروع میکند، اما دو دقیقه بعد میگوید «نمیبینم». خواهر بزرگتر کنارش مینشیند و میگوید «ببین، از گوشهی بالا شروع کن». نیم ساعت بعد، هر دو بیسروصدا مشغول جستوجوی تصویر هستند و شما یک فنجان چای میخورید.
این صحنه ساختگی است، اما احتمالا برای بسیاری از خانوادهها آشناست. کتاب سرگرمی و بازی گاهی مثل یک کلید ساده، فضای خانه را عوض میکند و بچهها را به هم نزدیک میکند.
بازی مهارتهای مختلفی را تمرین میدهد. البته نمیخواهیم ادعای بزرگی کنیم و فقط چند مهارت را که بهطور عمومی شناخته شدهاند نام میبریم.
همهی اینها زمانی اتفاق میافتد که بازی برای کودک خوشایند باشد. اگر کودک از بازی بیزار شود، فایدهاش را از دست میدهد. پس هر وقت دیدید خسته است، کتاب را کنار بگذارید و بعدا سراغش بروید.
این دسته بخشی از دنیای کودک و نوجوان است و با بخشهای دیگر پیوند دارد. اگر دوست داشتید انتخابهای بیشتری ببینید، این مسیرها را پیشنهاد میکنیم.
جلد رنگارنگ همیشه نشانهی کتاب مناسب نیست. به سن، تعداد بازیها و سطح دشواری نگاه کنید.
گاهی والدین میخواهند کودک زودتر رشد کند و کتاب سطح بالاتری میخرند. نتیجه معمولا ناامیدی کودک است. کتاب متناسب با سن، تجربهی بهتری میسازد.
در مجموعههای شمارهدار، شمارهی جلد اهمیت دارد. مطمئن شوید همان جلدی را که میخواهید سفارش میدهید.
کتاب بازی معجزه نمیکند. کودک باید مایل باشد و شما هم باید کمی همراهی کنید. اگر انتظار داشته باشید کتاب همهی کارها را انجام بدهد، ممکن است ناامید شوید.
هر پدر و مادری میداند سختترین لحظههای کودک، وقتهای انتظار است: صف نانوایی، اتاق انتظار دکتر، ساعتهای طولانی در ماشین. یک کتاب کوچک تصاویر پنهان یا معما در کیف، این لحظهها را عوض میکند. کودکی که مشغول جستوجوی تصویر است، کمتر غر میزند و شما هم آرامش بیشتری دارید.
کتاب سبک و کوچک، یک مداد و یک پاککن. اگر کتاب کار است، مداد رنگی هم ببرید. برای ماشین بهتر است کتابی بردارید که بازیهایش به میز یا سطح صاف نیاز نداشته باشد. کتابهایی که همهی بازیها را با نگاه کردن و اشاره کردن انجام میدهند، مانند تصاویر پنهان، برای ماشین عالیاند.
گاهی کودک بعد از چند دقیقه خسته میشود. این طبیعی است. کتاب را کنار بگذارید و بعدا برگردید. مجبور کردن کودک به تمام کردن یک کتاب سرگرمی، ضد هدف اصلی آن است.
کتابهای بازی گروهی، مثل عنوانهایی که در این دسته میبینید، برای دورهمی مناسباند. اگر معلم یا مربی هستید، میتوانید از آنها برای ساعتهای آزاد کلاس یا اردو استفاده کنید. اگر پدر و مادرید، میتوانید شبهای تعطیل خانوادگی را با آنها پر کنید.
یکی از بهترین کارها در بازی گروهی این است که قانونها را با بچهها با هم مرور کنید. وقتی کودکان در ساختن قانون شریک باشند، بیشتر آن را رعایت میکنند. حتی میتوانید یک قانون تازه هم اضافه کنید و بچهها ببینند بازی چقدر انعطاف دارد.
در بازی گروهی گاهی بچهها با هم درگیر میشوند. این هم بخشی از یادگیری است. به جای قضاوت، از آنها بخواهید توضیح بدهند چه اتفاقی افتاده و چطور میتوان حلش کرد. بازی میتواند فرصتی برای یاد گرفتن گفتوگو باشد.
بعضی کودکان از ریاضی میترسند، چون تجربهی بدی از نمره یا سرزنش دارند. کتابهایی که تمرینهای جمع، تفریق و الگویابی را در قالب بازی میآورند، میتوانند این ترس را کم کنند. در این کتابها معمولا هر تمرین کوتاه است و جواب درست، لذت کوچکی میدهد.
اما یک نکته: اگر کودک شما مشکل جدی یادگیری دارد یا ریاضی برایش بسیار سخت است، کتاب بازی جای معلم و مشاور تحصیلی را نمیگیرد. با معلم او صحبت کنید و کتاب را فقط ابزاری کمکی بدانید.
کتابهای تصاویر پنهان و هزارتو از پرفروشترین و محبوبترین کتابهای بازی برای کودکاناند. دلیلش ساده است: قانونشان روشن است، پیروزی قابل دیدن است و نیازی به توضیح طولانی ندارند. کودک خودش میفهمد چه باید بکند. عنوانهایی مثل «قایم موشک با تصویرهای پنهان» یا «مازبازی» که «کتاب کار» است، از نامشان پیداست که همین فضا را دارند.
در این کتابها جذابیت دیگری هم هست: میشود بارها به یک صفحه برگشت و چیزی تازه دید. کودک یک بار چیزی را نمیبیند و بار بعد، ناگهان میبیند. این حس کشف، بخش بزرگی از لذت است.
بسیاری از کتابهای سرگرمی، در قالب مجموعهی شمارهدار منتشر میشوند، مثل عنوانهایی که شمارهی جلد دارند. برای کودکی که مجموعهای را دوست دارد، شمارهی بعدی سرگرمی مورد انتظار است. اما برای شما که میخواهید بخرید، سؤال این است: از کدام جلد شروع کنم؟
اگر مجموعه سطحبندی دارد، بهتر است از جلد اول یا سطح مناسب کودک شروع کنید. اگر هر جلد مستقل است، میتوانید هر جلدی را بردارید. مشخصات هر کتاب توضیح میدهد جلدها مستقلاند یا پیوسته. اگر کودک از جلد اول لذت برد، جلدهای بعدی را هم بگیرید.
شاید مهمترین فایدهی کتاب سرگرمی و بازی، همین باشد که والد و کودک را کنار هم مینشاند. در روزهای شلوغ، بیشتر گفتوگوها دربارهی مدرسه، غذا و خواب است. بازی فضای دیگری میسازد: میخندید، حدس میزنید، با هم اشتباه میکنید. کودک حس میکند شما وقت دارید و به او علاقه دارید.
حتی ده دقیقهی مرتب در روز کافی است. لازم نیست ساعتها وقت بگذارید. کتاب را کنار تخت یا روی میز غذاخوری بگذارید و هر وقت فرصتی شد، یک صفحه بازی کنید.
البته کودک هم باید تنها بازی کردن را یاد بگیرد. کتابهای سرگرمی، فرصت خوبی برای بازی مستقلاند. کودک با خودش کلنجار میرود، چیزی را پیدا میکند و از پیروزی کوچک خودش خوشحال میشود. این تجربه اعتماد به نفس میسازد.
اگر در مهدکودک، مدرسه یا کانون کار میکنید، کتابهای بازی میتوانند در برنامهی روزانه جای بگیرند. ساعت پایانی کلاس، وقتی بچهها خستهاند، بازی تصاویر پنهان یا معمای گروهی فضا را عوض میکند. برای هر گروه، چند نسخهی مختلف در کلاس بگذارید تا بچهها بتوانند بین آنها بچرخند و همه همزمان مشغول باشند.
برای سنجش پیشرفت هم میتوانید از بازی کمک بگیرید: میبینید کدام کودک با هزارتو راحت است، کدام با شمارش. این مشاهدهها به شما در شناخت بچهها کمک میکند، بیآنکه او را آزمون کرده باشید. البته اینها تشخیص تخصصی نیست و برای هر نگرانی جدی باید با مشاور یا متخصص صحبت کنید.
کتابهای بازی گروهی هم برای اردو و مسافرتهای مدرسه عالیاند. چند نسخهی کوچک در کیف مربی میتواند ساعتهای انتظار را به تجربهای خوشایند تبدیل کند.
کودک برای بازی به کتابی نیاز دارد که بتواند لمس کند، ورق بزند، با مداد دورش خط بکشد و حتی خرابش کند. نسخهی چاپی این امکان را میدهد. کتاب بازی دستبهدست میشود، به سفر میرود و در ماشین همراه کودک است. قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است. نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید.
برای این سن، کتابهایی با تصویر درشت و اعداد و اشکال ساده مناسبتر است. توضیحات و سنبندی هر کتاب را ببینید و در صورت امکان، کتابی را بگیرید که برچسب سن پایینتر دارد.
بله، کتابهای کار معمولا برای نوشتن، رنگ کردن و علامت زدن طراحی شدهاند. اگر میخواهید چند نفر از یک کتاب استفاده کنند، شاید بهتر باشد چند نسخه بگیرید.
خیر. آنها مکمل هستند، نه جایگزین. بازی به کودک کمک میکند با علاقه بیشتری سراغ درس برود، اما جای کتاب درسی و معلم را نمیگیرد.
با او بازی کنید. کودک وقتی ببیند شما هم لذت میبرید، علاقهمند میشود. از کتابهای کوتاه و ساده شروع کنید و اجازه بدهید خودش انتخاب کند.
بستگی به سطح کتاب دارد. بعضی کتابها برای کودک کوچک است و بعضی برای سنهای بالاتر. سن پیشنهادی در مشخصات کتاب را ببینید.
بله، مخصوصا کتابهای رنگارنگ و گروهی. فقط سن کودک و سلیقهاش را در نظر بگیرید.
نسخه چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید. صفحهی کتاب را باز کنید، مشخصات را بخوانید و آن را به سبد خرید اضافه کنید.
کتابهای سرگرمی و بازی، ابزار ساده و مهربانی برای همراهی با کودکاند. از تصاویر پنهان و هزارتو تا معماهای ریاضی و بازیهای گروهی، برای هر سن و سلیقهای چیزی هست. کتاب متناسب با سن کودک را انتخاب کنید، خودتان هم گاهی همراه او بازی کنید و اجازه بدهید اشتباه کند و دوباره امتحان کند.
حالا میتوانید کتابهای این دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی مورد نظرتان را آنلاین سفارش بدهید.