قرآن کریم در بسیاری از خانهها جای ویژهای دارد: روی طاقچه، کنار سفرهی هفتسین، در کیف مسافر، در دست عروس و داماد و در مسجد و مدرسه. کسی که میخواهد قرآن کریم بخرد، معمولا فقط یک کتاب نمیخواهد؛ میخواهد نسخهای دقیق، خوانا و شایستهی این جایگاه داشته باشد. دستهی قرآن کریم در کتابجم همین را دنبال میکند: قرآنها در قطع و جلدهای گوناگون، قرآن با ترجمه، کتابهای آموزش قرائت، کتابهایی دربارهی آیهها و شخصیتهای قرآنی و پژوهشهایی دربارهی این کتاب. در این صفحه میخوانید هنگام خرید قرآن کریم به چه چیزهایی توجه کنید، قطعها و جلدها چه فرقی دارند و هر کتاب قرآنی برای چه کسی مناسب است.
این نوشته برای خانوادهای است که دنبال قرآن خانه یا هدیهاند، برای دانشآموز و دانشجویی که میخواهد روخوانی را یاد بگیرد، برای پژوهشگری که منبع لازم دارد و برای هر کسی که میخواهد با آگاهی خرید کند. با احترام و ساده مینویسیم و دربارهی برداشتهای دینی داوری نمیکنیم.
قرآن کریم چه نسخههایی دارد؟
وقتی جستوجو میکنید، میبینید قرآن کریم را در شکلهای متفاوتی میشود پیدا کرد. برای انتخاب درست، بهتر است این تفاوتها را بشناسید.
- قرآن بدون ترجمه: فقط متن عربی آیهها. برای تلاوت و حفظ مناسب است.
- قرآن با ترجمه: متن عربی همراه با برگردان فارسی. برای فهم معنا خوب است.
- قرآن با چند ترجمه: مثل «قرآن کریم با چهار ترجمهی کهن» که از عنوانش پیداست چند ترجمهی قدیمی را در کنار هم میآورد. برای پژوهش و مقایسه مناسب است.
- قرآن آموزشی: برای یادگیری روخوانی و روانخوانی، با علامتهای کمکی.
- قرآن هدیه و دکوری: با جلد چرم، جعبه و قاب، برای هدیه دادن یا گذاشتن در خانه.
پیش از خرید تصمیم بگیرید برای چه کاری میخواهید. قرآنی که برای تلاوت روزانه میخرید، با قرآنی که برای هدیهی عروسی میخرید، ملاکهای متفاوتی دارد.
قطع و اندازهی قرآن کریم: رحلی، وزیری، جیبی
یکی از مهمترین تصمیمها، اندازهی قرآن است. اندازه به عادت خواندن و جایی که قرآن را نگه میدارید بستگی دارد.
رحلی
قطع بزرگ که معمولا برای مسجد، محفل قرآن یا سالمندانی که خط درشت میخواهند مناسب است. جای زیاد میگیرد و حمل آن سختتر است، اما خواندنش راحت است. در عنوان بعضی قرآنها، این قطع دیده میشود.
وزیری
قطع میانه و رایج برای خانه. نه خیلی بزرگ و نه خیلی کوچک. برای تلاوت روزانه و نگهداری در قفسه مناسب است. «قرآن (جلد سخت، آینهدار، سهلتی، سفید، جعبهدار، وزیری)» نمونهای از همین قطع است.
جیبی و کوچک
سبک و قابلحمل، برای مسافرت یا کیف دستی. خط ریزتر است و برای چشمهای حساس ممکن است خستهکننده باشد. اگر برای سالمند میخرید، قطع بزرگتر را انتخاب کنید.
در صفحهی هر کتاب، قطع و مشخصات را ببینید. اگر مطمئن نیستید، قطع وزیری معمولا انتخاب امنتری است.
جلد و بستهبندی: چرم، گلاسه، جعبهدار
جلد قرآن هم فقط ظاهر نیست، به نگهداری و حس کتاب هم مربوط میشود. در عنوانهای این دسته، ویژگیهایی مثل «جلد سخت»، «چرم»، «گلاسه» و «جعبهدار» را میبینید. چند نکته برای فهم آنها:
- جلد سخت: مقاومتر است و بهتر میماند. برای استفادهی طولانی مناسب است.
- جلد چرم یا مانند چرم: ظاهر رسمی و هدیهای دارد.
- گلاسه: کاغذ یا جلد براق. کاغذ گلاسه صاف و صیقلی است.
- جعبهدار: همراه جعبه برای نگهداری و هدیه.
- آینهدار و پلاکدار: تزیین جلد یا بستهی هدیه، مخصوص مراسمها.
- قابدار: همراه قاب یا چهارچوب برای نگهداری زیبا.
مراقب باشید تزیین جلد در قیمت و وزن اثر میگذارد. اگر تلاوت روزانه مهمترین کارتان است، به کاغذ و خط اهمیت بیشتری بدهید تا به جلد.
خط و چاپ: چرا خط عثمان طه اینقدر رایج است؟
در عنوان بعضی قرآنها میبینید «عثمان طه». این نام یک خوشنویس است و چاپهایی که به خط او نوشته شدهاند، در کشورهای اسلامی بسیار رایجاند. خط او خوانا و معروف است و بسیاری از خوانندگان با آن انس دارند. با دیدن نام او در عنوان کتاب، میفهمید که متن قرآن با این خط چاپ شده است. نسخههای «قرآن کریم عثمان طه» با جلدهای مختلف مثل چرم، ترمو و قهوهای هم در این دسته هست.
البته خطهای دیگری هم در قرآنهای چاپی دیده میشود و هر کس سلیقهی خودش را دارد. بهتر است پیش از خرید، تصویر صفحهی داخلی را ببینید و خط را با چشمتان بسنجید. نکتهی مهم دیگر، چاپ روشن و کاغذ مناسب است تا خواندن خستهکننده نباشد.
قرآن کریم با ترجمه: چگونه انتخاب کنیم؟
اگر میخواهید معنای آیهها را هم بخوانید، قرآن با ترجمه بخرید. ترجمههای متعددی وجود دارد و هر کدام سبک خودشان را دارند: بعضی تحتاللفظیترند و به کلمات وفادارتر، بعضی روانترند و به فارسی امروز نزدیکتر. بهتر است چند ترجمه را نمونه بخوانید و ببینید کدام برایتان روشنتر است.
قرآنی که چند ترجمه را کنار هم دارد، به شما اجازه میدهد مقایسه کنید. این برای علاقهمندان به تاریخ زبان فارسی هم جالب است، چون ترجمههای کهن، فارسی قدیم را نشان میدهند. اگر میخواهید دربارهی تفسیر و معنای عمیقتر بدانید، صفحهی تفسیر قرآن را ببینید. باید توجه داشت که ترجمه و تفسیر دو چیز متفاوتاند: ترجمه معنای کلمههاست و تفسیر توضیح و شرح.
آموزش قرائت: روخوانی و روانخوانی
خیلیها میخواهند بتوانند قرآن را درست بخوانند. کتابهای آموزش قرائت برای همین منظور هستند. عنوانی مثل «آموزش قرائت قرآن کریم: روخوانی و روانخوانی» به دو مرحله اشاره میکند: روخوانی یعنی خواندن درست حرفها و حرکتها و روانخوانی یعنی خواندن سلیس و پیوسته. این دو مرحله بهترتیب یاد گرفته میشوند.
چند توصیه برای شروع: اگر میتوانید، از یک معلم یا آشنا کمک بگیرید، چون تلفظ درست را بهتر میشود از گوش دادن به یک مربی یاد گرفت. هر روز کم بخوانید، مثلا ده دقیقه، و بهتدریج زیاد کنید. با سورههای کوتاه شروع کنید. برای کودکان، روشهای ساده و با تصویر و همراه بزرگتر مناسبتر است. اگر به دنبال کتاب مذهبی برای کودکان هستید، دستهی کودک و نوجوان مذهبی را هم ببینید.
کتابهای قرآنی دیگر: از فرهنگنامه تا پژوهش
دستهی قرآن کریم فقط قرآن نیست. کتابهایی هم دربارهی قرآن دیده میشود.
- آیات منتخب: مانند «آیات منتخب از کلام الله مجید» که مجموعهای از آیههای برگزیده است.
- شخصیتهای قرآنی: مثل «چهرههای محبوب در قرآن» که از عنوانش برمیآید به شخصیتهای قرآن میپردازد.
- اهل بیت در قرآن: عنوانهایی مثل «امیرالمومنین علی در قرآن» یا «الدر الثمین: فضائل امیرالمومنین در قرآن» که موضوع مشخصی را از نگاه آیهها دنبال میکنند.
- پژوهش قرآنی: مانند «اعجاز قرآن با گرایش شبههپژوهی» که از عنوانش پیداست به بحثهای پژوهشی میپردازد و برای علاقهمندان جدیتر است.
بعضی از این کتابها دیدگاه مذهبی مشخصی دارند. پیش از خرید، توضیح و مشخصات هر کتاب را بخوانید تا بدانید با چه رویکردی نوشته شده است. اگر به زندگی امامان و پیامبر علاقه دارید، زندگانی معصومین ادامهی مناسبی است و برای اخلاق و سلوک، اخلاق اسلامی را ببینید.
چند نمونه از کتابهای این دسته
چند عنوان را فقط از روی نامشان معرفی میکنیم. جزئیات را در صفحهی هر کتاب بخوانید.
- قرآن کریم عثمان طه: با جلدهای مختلف و چاپ به خط عثمان طه.
- قرآن کریم با چهار ترجمهی کهن: برای مقایسهی ترجمههای قدیمی.
- آموزش قرائت قرآن کریم: روخوانی و روانخوانی.
- آیات منتخب از کلام الله مجید: گزیدهی آیهها.
- چهرههای محبوب در قرآن: دربارهی شخصیتهای قرآنی.
- امیرالمومنین علی در قرآن: موضوعی دربارهی آیههای مرتبط با این شخصیت.
نسخهی چاپی این کتابها را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و قیمت و موجودی هر کتاب هر روز بهروز میشود.
قرآن بهعنوان هدیه
قرآن هدیهی معمول در مناسبتهای زیادی است: عروسی، خانهی نو، اولین سفر زیارتی، فارغالتحصیلی، تولد یا رسیدن به سن تکلیف. چند نکته برای انتخاب هدیه:
- مناسبت را در نظر بگیرید. برای عروسی، قرآن با جعبه، آینه و قاب رایج است. برای دانشآموز، قرآن آموزشی یا ساده بهتر است.
- سلیقهی گیرنده را بسنجید. بعضی قرآن با ترجمه، بعضی بدون ترجمه ترجیح میدهند.
- قطع را با نیاز هماهنگ کنید. برای سالمند، قطع بزرگتر با خط درشت مناسبتر است.
- بستهبندی را ببینید. جعبهدار بودن به هدیه شکل مناسبی میدهد.
- یک یادداشت دستنویس در صفحهی اول، هدیه را شخصیتر میکند.
اگر مطمئن نیستید، قرآن ساده در قطع وزیری با جلد مناسب، معمولا انتخاب امنی است.
نگهداری از قرآن کریم
قرآن برای مسلمانان مقدس است و نگهداری از آن با احترام همراه است. بسیاری از خانوادهها آن را در جای بلند و تمیز، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگه میدارند. جلد را با پارچهی نرم گردگیری کنید و از قرار دادن اشیای سنگین روی آن خودداری کنید. اگر قرآن جعبه دارد، از جعبه برای محافظت استفاده کنید. کاغذ اگر نم بکشد، ورقها به هم میچسبند؛ پس در جای خشک نگه دارید.
این توصیهها بیشتر جنبهی نگهداری دارند و عادتهای دینی افراد و خانوادهها ممکن است متفاوت باشد. هر کس مطابق باور و آداب خود عمل کند.
کاغذ، چاپ و خوانایی: نکتههایی که در عکس دیده نمیشود
در فروشگاه اینترنتی، بیشتر عکس جلد را میبینید و کمتر به کاغذ فکر میکنید. اما کسی که هر روز قرآن میخواند، بیشتر از جلد با صفحهها سروکار دارد. کاغذ نازک و کمکدر ممکن است نوشتهی پشت صفحه را نشان بدهد و خواندن را خستهکننده کند. کاغذ کدر و مات برای چشم راحتتر است و برق زدن ندارد. کاغذ گلاسه هم زیباست، اما اگر زیر نور مستقیم بخوانید ممکن است انعکاس نور اذیتتان کند.
اندازهی حروف و فاصلهی سطرها هم اهمیت دارد. اگر به دلیل سن یا ضعف بینایی نیاز به خط درشت دارید، قطع بزرگتر را انتخاب کنید. جوهر چاپ هم باید پررنگ و یکدست باشد. در صفحهی هر کتاب، مشخصات کاغذ و تعداد صفحه را ببینید. کتاب سنگینتر و قطورتر، برای نگه داشتن طولانی در دست خستهکننده است؛ رحل یا پایهی مخصوص میتواند کمک کند.
رحل، کیف و لوازم همراه قرآن
خیلی از خانوادهها برای قرآن رحل، جاقرآنی یا کیف مخصوص تهیه میکنند. رحل چوبی یا فلزی به شما اجازه میدهد قرآن را در ارتفاع مناسب باز نگه دارید و خواندن راحتتر شود. کیف یا جلد پارچهای برای حمل به مسجد یا سفر مفید است. اگر قرآن هدیه میدهید، میتوانید یکی از اینها را هم کنارش بگذارید.
البته این لوازم اختیاریاند و عادتهای هر خانواده متفاوت است. مهمترین چیز، خود کتاب و استفادهی درست از آن است.
قرآن در مدرسه، دانشگاه و محیط آموزشی
در بسیاری از مدارس و دانشگاهها درس قرآن یا برنامههای قرآنی وجود دارد. معلمها و مربیان معمولا فهرست منبع مشخصی معرفی میکنند. اگر دانشآموز یا دانشجو هستید، پیش از خرید از معلم خود بپرسید کدام چاپ یا کدام ترجمه مدنظر است، چون گاهی امتحان یا کلاس بر یک نسخهی خاص تکیه دارد. اگر مربی هستید و میخواهید برای گروه کتاب تهیه کنید، از قطع و مشخصات یکسان استفاده کنید تا شمارهی صفحهها برای همه یکی باشد.
برای شروع، کتابهای آموزش قرائت با روش مرحلهای بهتر است. اول حرفها و حرکتها، بعد کلمهها، بعد آیههای کوتاه. اگر جلسهی گروهی دارید، هر بار چند آیه را با هم بخوانید و دربارهی معنایش صحبت کنید. این روش یادگیری را دوستانه میکند.
یک خانوادهی خیالی و انتخاب قرآن
فرض کنید خانوادهی محمدی میخواهند برای خانهی تازهشان قرآن بخرند. پدر خانواده دوست دارد قرآنی باشد که بتواند هر صبح چند صفحه از آن بخواند. مادر میخواهد قرآن را در جای مناسبی از خانه نگه دارد. پسر نوجوان میخواهد بداند آیهها چه میگویند. آنها تصمیم میگیرند دو قرآن بگیرند: یکی وزیری با ترجمه و جلد سخت برای تلاوت روزانه، و یک کتاب آیههای برگزیده برای پسر.
این خانواده ساختگی است و برای تجسم یک انتخاب معمول آمده است. اما نکته این است که لازم نیست یک قرآن همهی نیازها را برآورده کند. خانوادهها گاهی چند نسخه برای موارد مختلف دارند: یکی برای خانه، یکی جیبی برای مسافرت و یکی برای هدیهی مناسبتها.
ترجمهی امروزی و ترجمهی کهن: چه فرقی دارند؟
ترجمههای کهن قرآن، بخشی از میراث زبان فارسیاند. آنها فارسی قرنهای پیش را نشان میدهند و واژههایی دارند که امروز کم به کار میروند. خواندن آنها برای پژوهشگران زبان و ادبیات جذاب است. اما برای کسی که میخواهد سریع معنا را بفهمد، ترجمهی امروزی راحتتر است.
وقتی کتاب چند ترجمه را کنار هم میآورد
مقایسهی چند ترجمه به شما نشان میدهد که یک عبارت را چگونه میشود به شکلهای مختلف فهمید. این مقایسه برای دانشآموختگان زبان و علوم قرآنی مفید است. اما اگر تازهکارید، ممکن است زیاد بودن ترجمهها شما را گیج کند. در این حال، ابتدا با یک ترجمهی روان شروع کنید.
وقتی ترجمه کافی نیست
گاهی یک آیه نیاز به توضیح دارد: در چه زمانی نازل شده، به چه موضوعی اشاره دارد و چه برداشتهایی از آن شده است. در این موارد، کتابهای تفسیر کمک میکنند. تفسیرها دیدگاههای مختلفی دارند و بهتر است با آگاهی از رویکرد مفسر آنها را بخوانید.
حفظ آیهها: چند توصیهی ساده
بعضی خوانندهها میخواهند بخشی از قرآن را حفظ کنند، مثلا سورههای کوتاه. برای این کار، قرآنی با خط درشت و چاپ ثابت مناسب است، چون حافظهی تصویری هم درگیر میشود: صفحهای که همیشه با همان شکل میبینید، در ذهن ثبت میشود. پس بهتر است برای حفظ از یک نسخه استفاده کنید و آن را عوض نکنید.
روشهای سادهی حفظ اینهاست: هر روز مقدار کم، مثلا یک یا دو آیه. آیه را چند بار با صدای بلند بخوانید. بعد بدون نگاه تکرار کنید. آیههای قبلی را هر روز مرور کنید. و اگر میتوانید، با یک همدوره یا معلم تمرین کنید تا اشتباهها اصلاح شود. صبر و تکرار مهمترین عوامل هستند و لازم نیست عجله کنید.
قرآن برای سالمندان و کمبینایان
برای پدربزرگ و مادربزرگها، اندازهی خط بسیار مهم است. قطع رحلی و خط درشت انتخاب خوبی است، هرچند سنگینتر است و بهتر است رحل هم همراهش باشد. اگر قرآن را در بستر یا روی صندلی میخوانند، وزن کتاب را در نظر بگیرید. قرآنهای سبکتر و قطع میانه شاید راحتتر باشند. نور کافی و کاغذ مات هم به کمبینایان کمک میکند.
اگر میخواهید برای سالمند خانواده هدیه بگیرید، پیش از خرید یک بار قرآنی که در دست دارند را ببینید و اندازهی خطش را ملاک قرار دهید. هدیهای که راحت خوانده شود، از هدیهی فاخری که خوانده نشود ارزشمندتر است.
معنا و مفهوم: از کجا شروع کنیم؟
کسی که برای اولین بار میخواهد معنای قرآن را بداند، ممکن است نداند از کجا شروع کند. یک راه ساده این است که سورههای کوتاه را با ترجمهی روان بخوانید و بعد کتابهایی را که آیههای برگزیده را جمع کردهاند ببینید. کتابهایی مثل «آیات منتخب» با انتخاب آیهها در موضوعهای مشخص، راه ورود ملایمی هستند.
بعد از آن میتوانید موضوعمحور بروید: مثلا آیههای مربوط به صبر، امید، خانواده یا طبیعت. و اگر به شخصیتهای قرآنی علاقه دارید، کتابهایی مثل «چهرههای محبوب در قرآن» را ببینید. هر گام را با آرامش بردارید و اگر پرسشی پیش آمد، از یک آگاه یا معلم بپرسید. قرآن کتابی است که میشود سالها با آن انس گرفت.
نکتهای دربارهی تفاوت دیدگاهها
کتابهای قرآنی، بهویژه تفسیر و پژوهش، ممکن است از دیدگاههای فکری و مذهبی مختلف نوشته شده باشند. ما در کتابجم دربارهی درستی یا نادرستی هیچ دیدگاهی داوری نمیکنیم و فقط کتابها را معرفی میکنیم. توصیهی ما این است که پیش از خرید، مشخصات، ناشر و توضیح کتاب را بخوانید تا بدانید با چه نگاهی نوشته شده و انتخابتان آگاهانه باشد. اگر دربارهی موضوعی مثل احکام و مسائل شرعی سؤال دارید، به مرجع و عالم مورد اعتماد خودتان مراجعه کنید؛ کتاب میتواند کمک کند اما جای مرجع نیست.
با این نگاه محترمانه، میتوان از کتابهای متنوع بهره برد و با احترام به تفاوتها، گفتوگو کرد. خانوادههایی که در خانه چند نوع کتاب دارند، معمولا فرصت بیشتری برای گفتوگو و آموختن هم دارند.
چند اشتباه رایج هنگام خرید قرآن کریم
- توجه نکردن به قطع: قرآن زیبا اما بسیار کوچک یا بسیار بزرگ ممکن است کاربردی نباشد.
- ندیدن صفحهی داخلی: خط و چاپ داخل کتاب مهمتر از جلد است.
- خلط ترجمه و تفسیر: ترجمه معنای کلمات است و تفسیر توضیح آیهها. یکی جای دیگری را نمیگیرد.
- انتخاب جلد فقط برای ظاهر: کاغذ و چاپ را هم بسنجید.
- بیتوجهی به سن کاربر: کودک و سالمند نیازهای متفاوت دارند.
- خرید بیمقایسه: مشخصات هر کتاب را در صفحهی خودش بخوانید.
قرآن در کنار دیگر کتابهای مذهبی و معنوی
خوانندهی قرآن کریم اغلب به موضوعهای نزدیک هم علاقه دارد. برای آشنایی با اصول عقاید، کلام و اعتقادات را ببینید. برای تاریخ، تاریخ اسلام جای مناسبی است. برای جنبهی معنوی و باطنی، عرفان و معنویت را مرور کنید. و برای نگاه کلی به همهی کتابهای این حوزه، صفحهی مذهبی و معنوی را ببینید. توجه کنید که کتابهای مذهبی از دیدگاههای متفاوتی نوشته شدهاند و بهتر است با آگاهی از نویسنده و رویکرد، انتخاب کنید. برای مسائل فقهی و درمانی و امثال آن هم همیشه به مراجع و متخصصان مربوط مراجعه کنید.
پرسشهای پرتکرار
برای خانه، کدام قرآن مناسبتر است؟
معمولا قرآن در قطع وزیری با جلد سخت و چاپ خوانا انتخاب رایجی است. اگر میخواهید معنا را هم بخوانید، نسخهی با ترجمه بگیرید.
فرق قرآن رحلی و وزیری چیست؟
رحلی بزرگتر است و خط درشتتری دارد، اما جای بیشتری میگیرد. وزیری میانه است و برای استفادهی خانگی مناسبتر.
قرآن بدون ترجمه بخرم یا با ترجمه؟
اگر هدف تلاوت و حفظ است، بدون ترجمه کافی است. اگر میخواهید معنا را هم بدانید، با ترجمه بگیرید. برخی هر دو را دارند.
برای کودک چه کتاب قرآنی مناسب است؟
کتابهای آموزشی ساده با خط درشت و راهنمای روخوانی. سن مناسب را در توضیح کتاب ببینید و بهتر است بزرگتری همراه کودک باشد.
آیا ترجمههای کهن برای خوانندهی امروزی مناسب است؟
بیشتر برای پژوهش و علاقهمندان به زبان و تاریخ است. برای فهم روان، ترجمهی امروزی راحتتر است.
چطور از درستی متن چاپی مطمئن شوم؟
مشخصات ناشر و مؤسسهی چاپکننده را در صفحهی کتاب ببینید. قرآنهای معتبر معمولا مجوز و مشخصات نشر مشخصی دارند.
آیا نسخهی چاپی را میتوانم آنلاین سفارش بدهم؟
بله، نسخهی چاپی را میتوانید آنلاین سفارش بدهید و مشخصات هر کتاب در صفحهی خودش است.
جمعبندی
خرید قرآن کریم، تصمیمی است که فقط به ظاهر کتاب مربوط نمیشود. قطع، خط، کاغذ، ترجمه و جلد باید با هدف شما بخوانند، چه برای تلاوت روزانه باشد، چه برای آموزش، چه برای هدیه. کتابهای این دسته، از قرآنهای جلدی و جعبهدار گرفته تا کتابهای آموزش قرائت و پژوهشهای قرآنی، همه در دسترساند.
حالا میتوانید کتابهای همین دسته را ببینید، مشخصات هر کدام را بخوانید و نسخهی چاپی دلخواهتان را آنلاین سفارش بدهید.