ادبیات آمریکا جوان‌تر از ادبیات اروپاست، ولی در دو قرن گذشته آن‌قدر نویسنده‌ی تأثیرگذار داشته که امروز بدون آن نمی‌شود از رمان مدرن حرف زد. از داستان‌های ترسناک ادگار آلن پو و ماجراهای هاکلبری فین مارک تواین تا رمان‌های اشتاین‌بک و فاکنر، و از کارآگاه‌های خسته‌ی ریموند چندلر تا رمان‌های پرفروش این سال‌ها مثل «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند». این لیست کتاب‌های ادبیات آمریکا را یکجا آورده است.
در این راهنما دوره‌های مهم ادبیات آمریکا را مرور می‌کنیم، نویسنده‌های اصلی این لیست را معرفی می‌کنیم و برای سلیقه‌های مختلف پیشنهاد می‌دهیم.
ادبیات آمریکا از کجا شروع شد
در قرن نوزدهم، نویسنده‌های آمریکایی تلاش می‌کردند صدایی جدا از اروپا پیدا کنند. ادگار آلن پو داستان کوتاه وحشت و معما را شکل داد، هنری دیوید ثورو در «والدن» از زندگی ساده کنار یک دریاچه نوشت، هرمان ملویل با سفرهای دریایی‌اش «موبی دیک» را ساخت و مارک تواین با زبان محاوره‌ای و طنزش نشان داد که رمان می‌تواند به زبان مردم کوچه و بازار هم نوشته شود.
قرن بیستم دوران اوج ادبیات آمریکا بود. نسلی که بعد از جنگ جهانی اول نوشتند، فیتزجرالد، همینگوی و فاکنر، رمان را عوض کردند. بعد اشتاین‌بک آمد با داستان کارگرها و کشاورزهای بحران اقتصادی، و بعد نسل‌های تازه‌تری که هر کدام گوشه‌ای از آمریکا را نوشتند.
این لیست برای چه کسی است
اگر به ادبیات آمریکا علاقه دارید و می‌خواهید آثار مهمش را یکجا ببینید، این لیست برای شماست. کتاب‌های موجود اول آمده‌اند. هم کلاسیک‌ها هستند و هم رمان‌های این دهه‌ها، هم داستان کوتاه و هم نمایشنامه.
کلاسیک‌های قرن نوزدهم در ادبیات آمریکا
ادگار آلن پو
پو را پدر داستان کوتاه جنایی و یکی از استادان داستان وحشت می‌دانند. «گربه‌ی سیاه» و «سوسک طلایی» از او در این لیست هستند. «گربه‌ی سیاه» داستان مردی است که خشم و الکل او را به جنایت می‌کشاند و «سوسک طلایی» ماجرای پیدا کردن گنجی با رمزگشایی یک پیام مخفی. داستان‌های پو کوتاه‌اند و هر کدام در یک نشست تمام می‌شوند؛ شروع خوبی برای شب‌های زمستان.
مارک تواین
«هاکلبری فین» از مهم‌ترین رمان‌های ادبیات آمریکا است. هاک، پسری فراری، همراه جیم که برده‌ای فراری است، با یک کلک روی رودخانه‌ی میسیسیپی سفر می‌کند. رمان پر از طنز است ولی زیر این طنز، نقد تندی از برده‌داری و ریاکاری جامعه هست. «زندگی سخت» هم از تواین در لیست آمده؛ روایت سال‌هایی که او در غرب آمریکا گذراند.
هنری دیوید ثورو
«والدن» رمان نیست. ثورو دو سال در کلبه‌ای کنار دریاچه‌ی والدن زندگی کرد و این کتاب حاصل آن تجربه است: درباره‌ی ساده زیستن، طبیعت و کم کردن چیزهایی که فکر می‌کنیم لازم داریم. امروز که حرف از مینیمالیسم زیاد است، «والدن» دوباره خواننده پیدا کرده.
جک لندن
جک لندن با داستان‌های ماجرایی در شمال سرد و یخ‌زده شناخته می‌شود. «سپیددندان» داستان سگ‌گرگی است که میان دنیای وحشی و دنیای انسان‌ها بزرگ می‌شود. «طاعون سرخ» هم داستانی درباره‌ی آینده‌ای است که بیماری‌ای همه‌گیر تمدن را از بین برده؛ کتابی که بعد از سال‌های همه‌گیری کرونا خواندنش حس عجیبی دارد.
نسل طلایی ادبیات آمریکا در قرن بیستم
جان اشتاین‌بک
اشتاین‌بک در این لیست با چند کتاب آمده: «خوشه‌های خشم»، «دشت بهشت» و «به خدای ناشناخته». «خوشه‌های خشم» داستان خانواده‌ی جود است که در سال‌های بحران اقتصادی دهه‌ی ۱۹۳۰ از اوکلاهما به کالیفرنیا کوچ می‌کنند به امید کار، و آنجا با فقر و بی‌عدالتی روبه‌رو می‌شوند. این رمان یکی از مهم‌ترین رمان‌های اجتماعی ادبیات آمریکا است و هنوز هم تکان‌دهنده است.
ویلیام فاکنر
فاکنر جنوب آمریکا را در شهری خیالی به نام جفرسون در ایالت میسیسیپی نوشت. «حرامیان» و «میس جینی و زنان دیگر» از او در این لیست هستند. «حرامیان»، آخرین رمان فاکنر، داستان سفری بامزه و پرماجراست و برای شروع با فاکنر از رمان‌های سخت‌ترش مثل «خشم و هیاهو» مناسب‌تر است.
جان دوس پاسوس
«ینگه دنیا: مدار ۴۲» بخش اول سه‌گانه‌ی بزرگ دوس پاسوس است. او در این رمان تکه‌های خبر روزنامه، زندگی‌نامه‌های کوتاه و داستان چند شخصیت را کنار هم می‌گذارد تا تصویری از آمریکای اوایل قرن بیستم بسازد. شکل نوشتن این رمان برای زمان خودش تازه بود.
جان فانته
جان فانته با چند کتاب در این لیست هست: «رگ و ریشه» و «جاده‌ی لس‌آنجلس». فانته درباره‌ی مهاجرهای ایتالیایی و نویسنده‌های جوان فقیر در لس‌آنجلس می‌نوشت. صدایش صادق و گاهی خشن است و نویسنده‌هایی مثل چارلز بوکوفسکی او را استاد خودشان می‌دانستند.
نمایشنامه در ادبیات آمریکا
تنسی ویلیامز یکی از بزرگ‌ترین نمایشنامه‌نویس‌های آمریکایی است و دو نمایشنامه از او در این لیست هست: «باغ‌وحش شیشه‌ای» و «ناگهان تابستان گذشته». «باغ‌وحش شیشه‌ای» داستان خانواده‌ای کوچک است: مادری که در گذشته زندگی می‌کند، دختری خجالتی که مجسمه‌های کوچک شیشه‌ای جمع می‌کند و پسری که آرزوی رفتن دارد. نمایشنامه‌ای آرام و غمگین که نسل‌ها روی صحنه رفته.
نمایشنامه‌های آمریکایی معمولا درباره‌ی خانواده و رؤیای آمریکایی‌اند؛ اینکه آن رؤیا برای چه کسانی شکست خورده. برای نمایشنامه‌های بیشتر، دسته‌ی نمایشنامه و فیلمنامه را ببینید.
رمان جنایی و نوآر در ادبیات آمریکا
ادبیات آمریکا شکلی خاص از رمان جنایی به دنیا داد: رمان کارآگاهی خشن یا «نوآر». ریموند چندلر با کارآگاهش فیلیپ مارلو در این لیست با «ماهی آکواریوم» و «بدرود محبوب من» آمده. مارلو کارآگاهی تنها، باهوش و کمی تلخ است که در لس‌آنجلس پر از فساد کار می‌کند. نثر چندلر پر از تشبیه‌های عجیب و بامزه است و خواندنش، حتی برای کسی که اهل رمان جنایی نیست، لذت‌بخش است.
دنیس لیهان هم با «رفته، عزیزم، رفته» نماینده‌ی نسل جدیدتر این نوع رمان است. داستان دو کارآگاه خصوصی که دنبال دختر بچه‌ای گمشده می‌گردند. اگر از این نوع کتاب‌ها خوشتان می‌آید، دسته‌ی جنایی و معمایی کتاب‌های بیشتری دارد.
ادبیات آمریکا در این سال‌ها
ادبیات آمریکا امروز هم پرکار است. چند کتاب از این سال‌ها در لیست:
- جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند از دیلیا اوئنز: داستان دختری که تنها در مرداب‌های کارولینای شمالی بزرگ می‌شود و سال‌ها بعد متهم به قتل می‌شود. ترکیبی از رمان رشد، عاشقانه و معمایی که میلیون‌ها نسخه فروخت.
- زن‌ها از کریستین هانا: داستان پرستاری که در جنگ ویتنام خدمت کرده و بعد از برگشت به آمریکا انگار دیده نمی‌شود.
- گیلیاد از مریلین رابینسون: نامه‌ی بلند کشیشی پیر به پسر کوچکش. رمانی آرام درباره‌ی ایمان، پدر و پسر و زندگی در یک شهر کوچک.
- شناگرها از جولی اتسوکا: رمانی کوتاه درباره‌ی شناگرهای یک استخر عمومی و زنی که حافظه‌اش را از دست می‌دهد.
- داستان‌های اوهایو از دونالد ری پولاک: داستان‌های تند و تاریک از یک شهر کوچک.
- غم از دونالد بارتلمی: داستان‌های کوتاه تجربی و عجیب از یکی از نویسنده‌های پست‌مدرن آمریکایی.
داستان کوتاه در ادبیات آمریکا
آمریکا سرزمین داستان کوتاه است. از پو در قرن نوزدهم تا ریموند کارور در قرن بیستم، داستان کوتاه آمریکایی همیشه جایگاه ویژه‌ای داشته. در این لیست، علاوه بر داستان‌های پو، کارهای بارتلمی و پولاک هم هست. برای داستان کوتاه بیشتر از نویسنده‌های مختلف، دسته‌ی داستان کوتاه را ببینید.
داستان کوتاه برای کسی که وقت کمی دارد انتخاب خوبی است. می‌شود در مسیر کار یا قبل از خواب یکی را تمام کرد. ولی کوتاه بودن به معنای ساده بودن نیست؛ بهترین داستان‌های کوتاه آمریکایی گاهی بیشتر از یک رمان در ذهن می‌مانند.
از کجا شروع کنیم؛ پیشنهاد بر اساس سلیقه
اگر داستان ماجرایی و پرکشش می‌خواهید
«سپیددندان» جک لندن، «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند» دیلیا اوئنز یا «رفته، عزیزم، رفته» دنیس لیهان.
اگر رمان اجتماعی و جدی دوست دارید
«خوشه‌های خشم» اشتاین‌بک یا «زن‌ها» کریستین هانا.
اگر داستان کوتاه می‌خواهید
داستان‌های پو، «داستان‌های اوهایو» پولاک یا «غم» بارتلمی.
اگر کتاب آرام و تأملی می‌خواهید
«والدن» ثورو یا «گیلیاد» رابینسون.
اگر طنز دوست دارید
«هاکلبری فین» و «زندگی سخت» مارک تواین، یا «حرامیان» فاکنر.
چند کتاب الهام‌گرفته از ادبیات آمریکا که در این لیست هستند
در لیست ادبیات آمریکا چند کتاب هم هست که شاید انتظارش را نداشته باشید. «جاناتان مرغ دریایی» ریچارد باخ، قصه‌ای کوتاه و تمثیلی درباره‌ی مرغ دریایی‌ای که می‌خواهد فراتر از بقیه پرواز کند، در دهه‌ی هفتاد میلادی پرفروش‌ترین کتاب آمریکا شد و در ایران هم بارها ترجمه شده. «انجمن شاعران مرده» هم، که بر اساس فیلم مشهور نوشته شده، داستان معلمی است که شاگردانش را به فکر کردن مستقل تشویق می‌کند.
یک نکته: «تخم‌مرغ‌های شوم» میخائیل بولگاکف و «تایپی» که در این لیست دیده می‌شوند، به ترتیب نویسنده‌ی روس و کتابی از هرمان ملویل‌اند. در صفحه‌ی هر کتاب نام نویسنده و زبان اصلی را ببینید.
ترجمه‌ی ادبیات آمریکا؛ نکته‌هایی برای انتخاب
- زبان محاوره: بعضی نویسنده‌های آمریکایی، مثل مارک تواین و جان فانته، به زبان کوچه و بازار می‌نوشتند. ترجمه‌ی این لحن به فارسی سخت است و ترجمه‌های مختلف با آن به شکل‌های متفاوت کنار آمده‌اند. اگر می‌توانید، چند صفحه‌ی اول ترجمه‌ها را مقایسه کنید.
- نام‌های گوناگون: «خوشه‌های خشم» تقریبا همیشه همین نام را دارد ولی «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند» گاهی با نام‌های دیگر هم چاپ شده.
- چاپ‌های کلاسیک: بعضی ناشرها کلاسیک‌های آمریکایی را در مجموعه‌هایی با جلد و قطع یکسان چاپ کرده‌اند. اگر کلکسیون جمع می‌کنید، به نام مجموعه در عنوان کتاب دقت کنید.
ادبیات آمریکا برای نوجوان‌ها
چند کتاب این لیست برای نوجوان‌ها هم مناسب است: «سپیددندان»، «هاکلبری فین»، «سوسک طلایی» پو و «جاناتان مرغ دریایی». این کتاب‌ها هم داستان پرکشش دارند و هم چیزی برای فکر کردن. برای نوجوانی که تازه به رمان علاقه‌مند شده، شروع با یکی از این‌ها می‌تواند علاقه‌اش را بیشتر کند.
ادبیات آمریکا برای هدیه دادن
- برای دوستی که رمان پرفروش و پرکشش دوست دارد: «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند».
- برای کسی که کلاسیک می‌خواند: «خوشه‌های خشم» یا «هاکلبری فین».
- برای کسی که اهل طبیعت و آرامش است: «والدن».
- برای کسی که تئاتر دوست دارد: «باغ‌وحش شیشه‌ای».
- برای کسی که رمان جنایی می‌خواند: «بدرود محبوب من» چندلر.
دسته‌های مرتبط با ادبیات آمریکا
سؤال‌های رایج درباره‌ی لیست ادبیات آمریکا
همه‌ی نویسنده‌های این لیست آمریکایی‌اند؟
بیشترشان بله، ولی چند کتاب هم هست که به هر دلیلی کنار ادبیات آمریکا آمده‌اند. نام و ملیت نویسنده در صفحه‌ی هر کتاب مشخص است.
کتاب‌های جدید کی اضافه می‌شوند؟
هر وقت ترجمه‌ی تازه‌ای از ادبیات آمریکا در سایت ثبت شود، به این لیست هم اضافه می‌شود.
چرا بعضی کتاب‌ها بعد از بقیه آمده‌اند؟
کتاب‌های موجود اول می‌آیند و کتاب‌های ناموجود بعد. موجودی هر روز بررسی می‌شود. در صفحه‌ی کتاب ناموجود می‌توانید درخواست بدهید وقتی موجود شد خبرتان کنیم.
کدام کتاب برای شروع از همه بهتر است؟
اگر بخواهیم فقط یک کتاب پیشنهاد بدهیم، «خوشه‌های خشم» اشتاین‌بک است؛ هم داستان قوی دارد، هم تصویر روشنی از بخشی از تاریخ آمریکا می‌دهد و هم ترجمه‌اش در دسترس است. ولی اگر رمان بلند نمی‌خواهید، «سپیددندان» یا داستان‌های پو شروع ساده‌تری‌اند.
ادبیات آمریکا و رؤیای آمریکایی
یکی از موضوع‌هایی که در بیشتر کتاب‌های این لیست تکرار می‌شود، «رؤیای آمریکایی» است: این باور که هر کسی با تلاش می‌تواند زندگی بهتری بسازد. نویسنده‌های آمریکایی بارها سراغ این رؤیا رفته‌اند، ولی بیشتر برای نشان دادن جاهایی که این رؤیا شکست خورده. خانواده‌ی جود در «خوشه‌های خشم» به امید کار به کالیفرنیا می‌روند و فقر پیدا می‌کنند. شخصیت‌های جان فانته مهاجرهایی‌اند که در سرزمین تازه جا نمی‌افتند. خانواده‌ی «باغ‌وحش شیشه‌ای» در آپارتمانی کوچک با رؤیاهای کوچک‌تر زندگی می‌کنند. خواندن کتاب‌های ادبیات آمریکا کنار هم، تصویر پیچیده‌تری از آمریکا می‌دهد؛ چیزی که در فیلم‌های پرزرق‌وبرق کمتر دیده می‌شود.
نویسنده‌های مهم ادبیات آمریکا که خوب است بشناسید
کنار نام‌هایی که در این لیست کتاب دارند، چند نویسنده‌ی دیگر هم هستند که بدون آن‌ها تصویر ادبیات آمریکا کامل نمی‌شود. بعضی از کتاب‌هایشان در سایت هست و بعضی ممکن است بعدا به این لیست اضافه شوند.
اف. اسکات فیتزجرالد
فیتزجرالد با «گتسبی بزرگ» تصویر دهه‌ی ۱۹۲۰ آمریکا را ساخت: مهمانی‌های پرزرق‌وبرق، پول تازه و عشقی که با هیچ ثروتی به دست نمی‌آید. رمان کوتاه است و نثرش از زیباترین نثرهای ادبیات آمریکا شمرده می‌شود.
ارنست همینگوی
همینگوی با جمله‌های کوتاه و ساده، روش نوشتن نسلی از نویسنده‌ها را عوض کرد. «پیرمرد و دریا» داستان ماهیگیری پیر است که با ماهی‌ای بزرگ کلنجار می‌رود و یکی از پرخواننده‌ترین کتاب‌های آمریکایی در ایران است.
هارپر لی
«کشتن مرغ مقلد» داستان وکیلی در جنوب آمریکاست که از مردی سیاه‌پوست دفاع می‌کند، از چشم دختر کوچکش. رمانی درباره‌ی عدالت و نژادپرستی که هنوز در مدرسه‌های آمریکا خوانده می‌شود.
جی. دی. سلینجر
«ناطور دشت» صدای نوجوانی سرگردان در نیویورک است و از زمان انتشار، نسل‌به‌نسل نوجوان‌های زیادی خودشان را در هولدن کالفیلد دیده‌اند.
تونی موریسون
موریسون، برنده‌ی نوبل ۱۹۹۳، درباره‌ی تجربه‌ی سیاه‌پوستان آمریکا نوشت. «دلبند» داستان زنی است که از بردگی فرار کرده و گذشته رهایش نمی‌کند.
کورمک مک‌کارتی
مک‌کارتی رمان‌های خشن و شاعرانه‌ای درباره‌ی غرب آمریکا نوشت. «جاده» داستان پدر و پسری در دنیای پس از فاجعه است و شاید تلخ‌ترین و در عین حال لطیف‌ترین کتاب این فهرست باشد.
ادبیات آمریکا و سینمای هالیوود
کمتر ادبیاتی به اندازه‌ی ادبیات آمریکا به سینما راه پیدا کرده است. «خوشه‌های خشم» را جان فورد در ۱۹۴۰ به فیلم درآورد و فیلم هم مثل کتاب کلاسیک شد. «باغ‌وحش شیشه‌ای» چند بار فیلم شد. رمان‌های چندلر، به‌ویژه «خواب بزرگ» و «بدرود محبوب من»، شکل سینمای نوآر را تعیین کردند و همفری بوگارت در نقش فیلیپ مارلو ماندگار شد. «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند» هم چند سال پیش فیلم شد.
این ارتباط دوطرفه است. خیلی از نویسنده‌های آمریکایی در هالیوود فیلمنامه نوشتند؛ فاکنر و فیتزجرالد و چندلر از جمله‌شان. شاید یکی از دلیل‌هایی که رمان آمریکایی معمولا تصویری و پرکشش است همین نزدیکی به سینما باشد.
یک برنامه‌ی خواندن شش‌ماهه از ادبیات آمریکا
اگر می‌خواهید در چند ماه تصویری کلی از ادبیات آمریکا به دست بیاورید، این ترتیب کمک می‌کند. از قرن نوزدهم شروع می‌کند و به امروز می‌رسد:
- داستان‌های کوتاه ادگار آلن پو، مثل «گربه‌ی سیاه» و «سوسک طلایی»
- «والدن» هنری دیوید ثورو، چند فصل در هفته
- «هاکلبری فین» مارک تواین
- «سپیددندان» جک لندن
- «خوشه‌های خشم» جان اشتاین‌بک
- «باغ‌وحش شیشه‌ای» تنسی ویلیامز
- «بدرود محبوب من» ریموند چندلر
- «حرامیان» ویلیام فاکنر
- «گیلیاد» مریلین رابینسون
- «جایی که خرچنگ‌ها آواز می‌خوانند» دیلیا اوئنز
با این ده کتاب، صد و پنجاه سال ادبیات آمریکا را دیده‌اید: داستان کوتاه، جستار، رمان ماجرایی، رمان اجتماعی، نمایشنامه، رمان جنایی و رمان معاصر. بعد می‌توانید هر کدام را که بیشتر دوست داشتید دنبال کنید.
موضوع‌های تکرارشونده در ادبیات آمریکا
اگر چند کتاب از این لیست را پشت هم بخوانید، چند موضوع را بارها می‌بینید. شناختن این موضوع‌ها کمک می‌کند کتاب‌ها را عمیق‌تر بفهمید.
جاده و سفر
از کلک هاکلبری فین روی میسیسیپی تا کامیون خانواده‌ی جود در جاده‌ی ۶۶، سفر در ادبیات آمریکا همیشه بیشتر از جابه‌جایی است. شخصیت‌ها راه می‌افتند تا چیزی تازه پیدا کنند، و معمولا چیزی که پیدا می‌کنند همانی نیست که دنبالش بودند.
طبیعت وحشی
ثورو در کنار دریاچه، جک لندن در یخ‌های شمال و دیلیا اوئنز در مرداب‌های کارولینا، هر کدام طبیعت را جایی برای شناختن خود می‌بینند. برای نویسنده‌ی آمریکایی، طبیعت هم پناه است و هم خطر.
تنهایی در شهر بزرگ
کارآگاه‌های چندلر در لس‌آنجلس، نویسنده‌های جوان جان فانته و شخصیت‌های نمایشنامه‌های تنسی ویلیامز همه در شهرهایی زندگی می‌کنند که پر از آدم است ولی کسی آن‌ها را نمی‌بیند. این تنهایی شهری یکی از امضاهای ادبیات آمریکا در قرن بیستم است.
جنوب و گذشته‌ای که نمی‌گذرد
فاکنر می‌گفت گذشته هرگز نمی‌میرد، حتی نگذشته است. نویسنده‌های جنوب آمریکا، از فاکنر تا هارپر لی، همیشه با سایه‌ی برده‌داری و جنگ داخلی نوشته‌اند. کتاب‌هایشان را که بخوانید، می‌فهمید چرا بعضی زخم‌ها در جامعه‌ی آمریکا هنوز تازه‌اند.
خانواده و فاصله‌ی نسل‌ها
در «گیلیاد» پدری پیر برای پسری می‌نویسد که بزرگ شدنش را نخواهد دید. در «باغ‌وحش شیشه‌ای» مادری در گذشته مانده و فرزندانش راه دیگری می‌خواهند. در «رگ و ریشه» جان فانته، پسری مهاجرزاده میان فرهنگ پدر و فرهنگ آمریکا گیر کرده. خانواده در ادبیات آمریکا کمتر جای آرامش است و بیشتر جای کشمکش؛ کشمکشی که خواننده‌ی ایرانی هم خیلی وقت‌ها با آن آشناست.
حرف آخر درباره‌ی ادبیات آمریکا
ادبیات آمریکا ادبیات تنوع است: شرق و غرب، شمال و جنوب، مهاجر و بومی، شهر بزرگ و مزرعه. هر نویسنده‌ی این لیست گوشه‌ای از این سرزمین بزرگ را نشان می‌دهد. پیشنهاد ما این است که از یک کتاب شروع کنید که به سلیقه‌تان نزدیک است و بعد کم‌کم سراغ صداهای دیگر بروید.
و اگر بعد از چند کتاب احساس کردید آمریکای رمان‌ها با آمریکای فیلم‌ها فرق دارد، درست حس کرده‌اید. ادبیات آمریکا همیشه جایی بوده که آمریکایی‌ها با خودشان صادق‌تر بوده‌اند.
