تا چند سال پیش، خواننده‌ی ایرانی کره‌ی جنوبی را بیشتر با سریال‌ها، فیلم‌ها و موسیقی پاپش می‌شناخت. ولی در دهه‌ی اخیر، ادبیات کره هم با سرعت به کتاب‌فروشی‌های ایران رسیده است. «گیاهخوار» هان کانگ، که در ۲۰۲۴ نوبل ادبیات گرفت، «بادام» سون وون‌پیونگ، «کیم جی‌یونگ، متولد ۱۹۸۲» چو نام‌جو، «به کتابفروشی هیونام‌دونگ خوش آمدید» و «فروشگاه رویای دالرگات» از پرفروش‌ترین ترجمه‌های سال‌های اخیرند. این لیست کتاب‌های ادبیات کره را کنار هم آورده است: از رمان‌های جدی و تکان‌دهنده تا رمان‌های گرم و آرام‌بخش، از رمان هیجانی تا علمی‌تخیلی و کتاب کودک.
در این راهنما ادبیات کره را به زبان ساده معرفی می‌کنیم، نویسنده‌های اصلی این لیست را می‌شناسانیم و برای هر سلیقه پیشنهاد می‌دهیم. یک نکته هم از همین اول: چند رمان ژاپنی هم‌حال‌وهوا، مثل «روزها در کتابفروشی موریساکی» و «کافه‌ی ماه کامل»، هم در این لیست آمده‌اند، چون خواننده‌های این رمان‌ها اغلب هر دو را با هم می‌خوانند.
ادبیات کره در یک نگاه
کره تاریخ ادبی طولانی دارد ولی ادبیات کره‌ی مدرن با تاریخ پرآشوب قرن بیستم این سرزمین شکل گرفته است: سی و پنج سال استعمار ژاپن، جنگ کره و تقسیم شبه‌جزیره به شمال و جنوب، دهه‌ها دیکتاتوری نظامی در جنوب، قیام گوانگجو در ۱۹۸۰ و سرانجام دموکراسی و رشد اقتصادی شگفت‌انگیز. این زخم‌ها در بسیاری از رمان‌های کره‌ای حاضرند: حافظه‌ی خشونت، خانواده‌های از هم پاشیده، فشار جامعه‌ی رقابتی و جایگاه زنان.
از دهه‌ی ۲۰۱۰، همراه با «موج کره‌ای» در فرهنگ عامه، ادبیات کره هم جهانی شد. «گیاهخوار» هان کانگ در ۲۰۱۶ جایزه‌ی بوکر بین‌المللی را برد و درها را برای نویسنده‌های دیگر باز کرد. امروز رمان‌های کره‌ای در دو مسیر به جهان رسیده‌اند: رمان‌های ادبی جدی که درباره‌ی خشونت، تن و حافظه‌اند، و رمان‌های «شفابخش» یا آرام‌بخش که در کتابفروشی، کافه و فروشگاه‌های کوچک می‌گذرند و حال خواننده را خوب می‌کنند.
این لیست چه کتاب‌هایی دارد
رمان ادبی، رمان شفابخش، رمان هیجانی و جنایی، علمی‌تخیلی و فانتزی، رمان نوجوان، کتاب کودک و چند کتاب خودیاری کره‌ای. کتاب‌های موجود اول آمده‌اند و موجودی هر روز بررسی میشود.
هان کانگ؛ برنده‌ی نوبل ادبیات
هان کانگ در ۲۰۲۴ اولین نویسنده‌ی کره‌ای و اولین زن آسیایی شد که نوبل ادبیات گرفت. آکادمی سوئد نثر او را «نثر شاعرانه‌ای که با زخم‌های تاریخی روبه‌رو میشود و شکنندگی زندگی انسان را آشکار می‌کند» توصیف کرد. چند کتاب از او در این لیست هست:
- گیاهخوار: که با نام «زنی که درخت شد» هم ترجمه شده. یونگ‌هه، زنی معمولی و آرام، پس از یک خواب خونین تصمیم می‌گیرد دیگر گوشت نخورد. این تصمیم کوچک، در جامعه و خانواده‌ای که اطاعت می‌خواهد، به فاجعه می‌رسد. رمان در سه بخش، از چشم شوهر، شوهرخواهر و خواهرش روایت میشود و خود یونگ‌هه تقریبا هیچ‌وقت حرف نمی‌زند. رمانی کوتاه، عجیب و تکان‌دهنده درباره‌ی تن، خشونت، آزادی و میل به گیاه شدن.
- اعمال انسانی: درباره‌ی قیام گوانگجو در ۱۹۸۰، وقتی ارتش کره‌ی جنوبی صدها دانشجو و شهروند معترض را کشت. رمان با پسری پانزده‌ساله شروع میشود که در سالن ورزشی جسدها را برای شناسایی خانواده‌ها مرتب می‌کند. هر فصل صدای کسی است که درگیر آن روزها بوده. هان کانگ خودش اهل گوانگجوست و این کتاب را از سخت‌ترین کارهایش می‌داند.
- درس‌های یونانی: زنی که توانایی سخن گفتن را از دست داده، کلاس یونانی باستان می‌رود؛ معلمش مردی است که آرام‌آرام بینایی‌اش را از دست می‌دهد. رمانی شاعرانه و آرام درباره‌ی زبان، سکوت و پیوند دو آدم زخمی.
- ما جدا نمی‌شویم: که با نام «وداع نمی‌کنیم» هم ترجمه شده. درباره‌ی کشتار جزیره‌ی ججو در ۱۹۴۸، فاجعه‌ای که دهه‌ها درباره‌اش سکوت شده بود. نویسنده‌ای در برف به خانه‌ی دوستش در ججو می‌رود و با حافظه‌ی آن کشتار روبه‌رو میشود.
رمان‌های ادبی امروز در ادبیات کره
کیم جی‌یونگ، متولد ۱۹۸۲
رمان چو نام‌جو، که با دو ترجمه در این لیست است، زندگی زنی معمولی را از کودکی تا سی و چند سالگی روایت می‌کند: تبعیض در خانه، جایی که برادر کوچک‌تر همیشه سهم بیشتری دارد؛ آزار در مدرسه؛ تبعیض در استخدام؛ و سرانجام کنار گذاشتن کار پس از مادر شدن. یک روز کیم جی‌یونگ با صدای زن‌های دیگر حرف می‌زند و شوهرش او را پیش روانپزشک می‌برد. رمان با لحنی سرد و مستند، با آمار و پانوشت، نوشته شده و همین آن را قوی‌تر کرده. این کتاب در کره به نماد جنبش برابری زنان تبدیل شد و بحث‌های داغی به راه انداخت.
بادام
«بادام» سون وون‌پیونگ، که با دو ترجمه در این لیست هست، داستان یون‌جه، پسری است که بادامه‌ی مغزش، بخشی کوچک و بادامی‌شکل که در احساس ترس و خشم نقش دارد، کوچک‌تر از معمول است و برای همین احساس‌ها را نمی‌فهمد. مادر و مادربزرگش با کارت و تمرین به او یاد می‌دهند کی لبخند بزند و کی تشکر کند. وقتی در شب تولدش حادثه‌ای خونین رخ می‌دهد، یون‌جه تنها می‌ماند و با پسری خشن و زخمی به نام گون آشنا میشود. دوستی این دو پسر، یکی که احساس ندارد و یکی که پر از خشم است، قلب کتاب است. رمانی برای نوجوانان و بزرگسالان که در ایران هم بسیار پرخواننده بوده. برای رمان‌های نوجوان بیشتر، دسته‌ی کودک و نوجوان را ببینید.
به دیدن پدرم رفتم
شین کیونگ‌سوک، که با «لطفا مراقب مادر باش» در جهان مشهور شد، در این رمان داستان زنی را می‌گوید که پس از سال‌ها به روستای زادگاهش برمی‌گردد تا از پدر پیر و بیمارش مراقبت کند و کم‌کم زندگی پدر را، که با تاریخ سخت کره درآمیخته، می‌شناسد.
کتاب‌های دیگر
- هزار طیف آبی از چون سون‌ران: رمانی علمی‌تخیلی درباره‌ی رباتی سوارکار و اسبی مسابقه‌ای که دیگر نمی‌تواند بدود؛ داستانی گرم درباره‌ی مهربانی.
- خرگوش نفرین‌شده از بورا چانگ: مجموعه داستان‌هایی عجیب، ترسناک و طنزآلود که نامزد بوکر بین‌المللی شد.
- اگر صورت تو را داشتم از فرانسیس چا: چهار زن جوان در سئول و دنیای جراحی زیبایی و فشار جامعه برای بی‌نقص بودن.
- ناپیدا از سوآ بی: نویسنده‌ای تجربی که داستان‌هایش مرز خواب و بیداری را محو می‌کنند.
- گوی برفی: رمانی علمی‌تخیلی برای نوجوانان درباره‌ی شهری زیر گنبد که زندگی ساکنانش برای سرگرمی بقیه‌ی جهان پخش میشود.
برای رمان‌های خارجی بیشتر، دسته‌ی رمان خارجی را ببینید.
رمان‌های شفابخش؛ کتابفروشی، فروشگاه و رویا
یکی از محبوب‌ترین شاخه‌های ادبیات کره در سال‌های اخیر، رمان‌هایی‌اند که به آن‌ها «شفابخش» می‌گویند: داستان‌های آرام، گرم و کم‌حادثه که معمولا در مکانی کوچک، کتابفروشی، کافه یا فروشگاه، می‌گذرند و آدم‌های خسته‌ی شهر بزرگ در آن‌جا دوباره به زندگی برمی‌گردند. این رمان‌ها در کره، جامعه‌ای با ساعت‌های کاری طولانی و فشار رقابتی بالا، طرفداران زیادی پیدا کردند و بعد در جهان هم.
به کتابفروشی هیونام‌دونگ خوش آمدید
رمان هوانگ بورئوم، که با ترجمه‌ی فارسی و نسخه‌ی انگلیسی در این لیست است، داستان یونگ‌جو است که پس از فرسودگی شغلی و طلاق، کارش را رها می‌کند و در محله‌ای آرام در سئول کتابفروشی کوچکی باز می‌کند. آدم‌هایی که به کتابفروشی می‌آیند، از باریستای جوانی که نمی‌داند با زندگی‌اش چه کند تا نویسنده‌ای که دیگر نمی‌نویسد، هر کدام زخمی دارند و آرام‌آرام در کنار هم بهبود پیدا می‌کنند. برای کتاب‌دوست‌ها، کتابی دلنشین.
فروشگاه رویای دالرگات
رمان لی می‌یه، که در کره بیش از یک میلیون نسخه فروخت، در شهری خیالی می‌گذرد که آدم‌ها در خواب به آن می‌روند تا رویا بخرند. فروشگاه بزرگ دالرگات پنج طبقه دارد و هر طبقه نوعی رویا می‌فروشد. پنی، فروشنده‌ی تازه‌کار، کم‌کم می‌فهمد رویاها چطور زخم‌های مشتری‌ها را درمان می‌کنند. رمانی فانتزی، شیرین و پرتخیل. برای رمان‌های فانتزی بیشتر، دسته‌ی علمی‌تخیلی و فانتزی را ببینید.
فروشگاه‌های دیگر
«ناجورفروشی سئول» یا «فروشگاه فرصت‌های دوباره» از کیم هو‌یئون، داستان مرد بی‌خانمانی است که در یک فروشگاه شبانه‌روزی کوچک کار پیدا می‌کند و با مشتری‌ها و همکارانش، و با خودش، آشتی می‌کند. «شکلات‌فروشی مرموز» و «خیاط‌خانه‌ی سئول» هم در همین حال‌وهوایند.
همسایه‌های ژاپنی
«روزها در کتابفروشی موریساکی» و «روزهای بیشتر در کتابفروشی موریساکی» از ساتوشی یاگیساوا، و «کافه‌ی ماه کامل» از مایی موچیزوکی، رمان‌های ژاپنی‌اند ولی در همین سنت رمان‌های آرام و شفابخش. اگر رمان‌های کره‌ای این بخش را دوست دارید، این‌ها را هم امتحان کنید.
رمان هیجانی و جنایی در ادبیات کره
پسر خوب
یو‌جین، مرد جوانی که داروی ضدتشنج مصرف می‌کند، یک صبح در خون بیدار میشود و جسد مادرش را پایین پله‌ها پیدا می‌کند. هیچ چیز از شب قبل به یاد ندارد. رمان جانگ یوجانگ، که او را «استیون کینگ کره» نامیده‌اند، از زبان خود یو‌جین روایت میشود و خواننده همراه او آرام‌آرام حقیقت ترسناک را کشف می‌کند. رمانی روان‌شناختی و نفس‌گیر. برای رمان‌های جنایی بیشتر، دسته‌ی جنایی و معمایی را ببینید.
کتاب‌های دیگر
«عروسک‌گردان» و «گل اسکلتی» هم از رمان‌های هیجانی و رازآلود این لیست‌اند.
ادبیات کره برای بچه‌ها و نوجوانان
مرغی که رویای پرواز داشت
«مرغی که رویای پرواز داشت» از هوانگ سون‌می یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های کره است و انیمیشنش هم موفق بود. ایپ‌ساک، مرغی تخم‌گذار در قفس، آرزو دارد از قفس بیرون برود، روی یک تخم بنشیند و جوجه‌ای بزرگ کند. وقتی سرانجام فرار می‌کند، تخم اردکی وحشی را پیدا می‌کند و جوجه‌ای را بزرگ می‌کند که از او متفاوت است. داستانی درباره‌ی آزادی، مادری و پذیرفتن تفاوت که هم بچه‌ها و هم بزرگسالان دوستش دارند.
مروارید اژدها
یون‌ها لی، نویسنده‌ی آمریکایی کره‌ای‌تبار، در «مروارید اژدها» اساطیر کره‌ای را به فضا می‌برد: دختری روباه‌نما، از موجودات افسانه‌ای کره که می‌توانند شکل عوض کنند، برای پیدا کردن برادرش به سفینه‌ای فضایی می‌رود. رمانی فانتزی و علمی‌تخیلی برای نوجوانان.
برای کتاب‌های بیشتر کودک، دسته‌ی کودک و نوجوان را ببینید.
ریشه‌های کهن ادبیات کره
پیش از رمان‌های امروزی، ادبیات کره قرن‌ها سابقه داشت. تا قرن پانزدهم، کره‌ای‌ها با خط چینی می‌نوشتند و ادبیات بیشتر مال اشراف و دانشمندان بود. در ۱۴۴۳، پادشاه سجونگ بزرگ الفبای کره‌ای، هانگول، را ساخت تا مردم عادی هم بتوانند بنویسند و بخوانند؛ الفبایی ساده و علمی که زبان‌شناسان آن را از هوشمندانه‌ترین خط‌های جهان می‌دانند. در کره روز هانگول هنوز تعطیل رسمی است.
از قرن‌های بعد، شعرهای کوتاهی به نام «سیجو» رواج یافت که از نظر کوتاهی و تصویرپردازی به هایکوی ژاپنی و رباعی فارسی نزدیک‌اند. داستان «هونگ گیل‌دونگ»، درباره‌ی پسری که چون فرزند کنیز است از ارث و مقام محروم میشود و رهبر گروهی از راهزنان نیک‌منش میشود، از اولین رمان‌های نوشته‌شده به هانگول است؛ داستانی شبیه رابین‌هود که هنوز در کره محبوب است. «داستان چونهیانگ»، عشق دختر یک رقاصه و پسر یک اشراف‌زاده، هم از کلاسیک‌هایی است که بارها فیلم و سریال شده. این ریشه‌ها نشان می‌دهند که مضمون‌های امروز ادبیات کره، مثل بی‌عدالتی طبقاتی و عشق در برابر سنت، تازه نیستند.
ادبیات کره و موج سریال‌ها
رابطه‌ی ادبیات کره و سریال‌ها و فیلم‌های کره‌ای دوطرفه است. بسیاری از سریال‌های موفق بر اساس رمان یا وب‌تون، یعنی داستان مصور اینترنتی، ساخته شده‌اند و بسیاری از خواننده‌های جوان پس از دیدن سریال سراغ کتاب آمده‌اند. «کیم جی‌یونگ، متولد ۱۹۸۲» فیلم شد و در کره میلیون‌ها نفر آن را دیدند. «مرغی که رویای پرواز داشت» به انیمیشنی پرفروش تبدیل شد. رمان‌های جانگ یوجانگ هم به سینما رفته‌اند. اگر از طرفداران سریال‌های کره‌ای هستید، این کتاب‌ها راهی برای آشنایی عمیق‌تر با فرهنگ، زبان و جامعه‌ی کره‌اند؛ چیزهایی که در یک ساعت سریال جا نمی‌شوند.
خودیاری به سبک کره‌ای
در کنار رمان‌ها، کتاب‌های خودیاری کره‌ای هم در سال‌های اخیر در جهان پرخواننده شده‌اند. این کتاب‌ها، برخلاف بسیاری از کتاب‌های خودیاری آمریکایی که از موفقیت و ثروت می‌گویند، بیشتر درباره‌ی پذیرفتن خود، کنار آمدن با افسردگی و اضطراب، استراحت و مهربانی با خود در جامعه‌ای پرفشارند. نویسنده‌هایشان اغلب از تجربه‌ی شخصی‌شان با فرسودگی و افسردگی می‌نویسند. «من تنبل نیستم» از کتاب‌های این حال‌وهوا در این لیست است. برای کتاب‌های بیشتر خودیاری، دسته‌ی موفقیت و خودیاری را ببینید.
ویژگی‌های ادبیات کره
- حافظه‌ی زخم: استعمار، جنگ، دیکتاتوری و کشتارها در بسیاری از رمان‌ها حاضرند؛ نه به شکل تاریخ، بلکه به شکل زخمی که آدم‌ها با خود حمل می‌کنند.
- هان: کره‌ای‌ها از احساسی به نام «هان» حرف می‌زنند؛ اندوهی عمیق و جمعی، آمیخته با حسرت و خشمی فروخورده که به تجربه‌ی تاریخی این ملت گره خورده. این احساس در بسیاری از آثار ادبیات کره حس میشود.
- فشار جامعه: رقابت در تحصیل و کار، تنهایی در شهر بزرگ، جراحی زیبایی و انتظار خانواده.
- زن و تن: از هان کانگ تا چو نام‌جو، بدن زن و آن‌چه جامعه بر آن تحمیل می‌کند، مضمونی اصلی است.
- مهربانی کوچک: در رمان‌های شفابخش، نجات از قهرمانی‌های بزرگ نمی‌آید؛ از یک فنجان قهوه، یک کتاب یا یک گفت‌وگوی ساده.
چرا ادبیات کره برای خواننده‌ی ایرانی آشناست
خواننده‌ی ایرانی در ادبیات کره چیزهای آشنای زیادی پیدا می‌کند. خانواده‌هایی که پسر را بر دختر ترجیح می‌دهند، فشار کنکور و رقابت تحصیلی، پدر و مادرهایی که برای آینده‌ی بچه‌ها از همه‌چیز می‌گذرند، و نسلی که میان سنت و زندگی مدرن سرگردان است. شاید برای همین است که «کیم جی‌یونگ» و «بادام» در ایران این‌قدر خواننده پیدا کردند. علاقه به سریال‌ها و فرهنگ کره هم، به‌خصوص میان نوجوان‌ها و جوان‌ها، راه را برای کتاب‌ها باز کرده است.
از کجا شروع کنیم؛ ادبیات کره برای هر سلیقه
اگر رمان جدی و تکان‌دهنده می‌خواهید
«گیاهخوار» یا «اعمال انسانی» هان کانگ.
اگر رمان گرم و حال‌خوب‌کن می‌خواهید
«به کتابفروشی هیونام‌دونگ خوش آمدید» یا «فروشگاه رویای دالرگات».
اگر برای نوجوان کتاب می‌خواهید
«بادام» یا «مرغی که رویای پرواز داشت».
اگر رمان هیجانی دوست دارید
«پسر خوب» جانگ یوجانگ.
اگر به مسائل زنان علاقه دارید
«کیم جی‌یونگ، متولد ۱۹۸۲» و «اگر صورت تو را داشتم».
اگر علمی‌تخیلی دوست دارید
«هزار طیف آبی» یا «گوی برفی».
یک پیشنهاد دیگر برای کسانی که می‌خواهند با فرهنگ کره بیشتر آشنا شوند: کتاب‌ها را همراه با غذایی که در داستان‌ها می‌آید تجربه کنید. در بسیاری از رمان‌های کره‌ای، غذا نقش مهمی دارد: کیمچی که مادرها برای بچه‌ها می‌فرستند، رامیون نیمه‌شب، دوکبوکی تند در خیابان‌های سئول و سوپی که در روزهای سخت دل آدم را گرم می‌کند. شناختن این چیزهای کوچک، خواندن را زنده‌تر می‌کند.
نکته‌هایی برای انتخاب ترجمه
- ترجمه از کره‌ای یا انگلیسی: بیشتر ترجمه‌های فارسی از انگلیسی‌اند. چند مترجم مستقیم از کره‌ای هم کار می‌کنند و ترجمه‌هایشان ارزش بیشتری دارد.
- عنوان‌های متفاوت: «گیاهخوار» همان «زنی که درخت شد» است و «ما جدا نمی‌شویم» همان «وداع نمی‌کنیم».
- نام‌ها: در کره نام خانوادگی اول می‌آید. «کیم جی‌یونگ» یعنی جی‌یونگ از خانواده‌ی کیم.
- نسخه‌ی انگلیسی: برای «هیونام‌دونگ» و «موریساکی» نسخه‌ی انگلیسی هم در لیست است.
کتاب‌های ادبیات کره برای هدیه
برای نوجوانی که طرفدار سریال‌ها و موسیقی کره‌ای است، «بادام» یا «گوی برفی» هدیه‌ای است که احتمالا او را کتاب‌خوان می‌کند. برای دوستی کتاب‌دوست که از کار خسته شده، «به کتابفروشی هیونام‌دونگ خوش آمدید». برای کسی که رمان جدی ادبی می‌خواند، «گیاهخوار» هان کانگ با برچسب نوبل. برای خواهر یا مادری که از تبعیض‌های روزمره خسته است، «کیم جی‌یونگ، متولد ۱۹۸۲»؛ کتابی که خیلی از زن‌ها می‌گویند انگار داستان خودشان است. و برای بچه‌ها، «مرغی که رویای پرواز داشت»، که پیامش درباره‌ی آزادی و مادری برای همه‌ی سن‌ها معنا دارد. کنار کتاب، یک بسته چای یا قهوه، حال‌وهوای رمان‌های شفابخش را کامل می‌کند.
دسته‌های مرتبط با ادبیات کره
سؤال‌های رایج درباره‌ی لیست ادبیات کره
کتاب‌های هان کانگ را از کدام شروع کنم؟
«گیاهخوار» مشهورترین و کوتاه‌ترین است. اگر تاریخ دوست دارید، «اعمال انسانی».
«بادام» برای چه سنی مناسب است؟
از حدود سیزده چهارده سالگی؛ چند صحنه‌ی خشونت دارد. برای بزرگسالان هم خواندنی است.
کتاب ناموجود چه میشود؟
کتاب‌های ناموجود بعد از موجودها می‌آیند و موجودی هر روز بررسی میشود. در صفحه‌ی کتاب ناموجود می‌توانید درخواست اطلاع از موجود شدن بدهید.
حرف آخر درباره‌ی ادبیات کره
ادبیات کره دو چهره دارد که مکمل همدیگرند: یکی با هان کانگ به زخم‌ها نگاه می‌کند و سکوت‌های تاریخ را می‌شکند، و دیگری با کتاب‌فروشی‌ها و فروشگاه‌های رویا، مرهمی بر خستگی آدم امروز می‌گذارد. هر دو صادق‌اند و هر دو خواندنی.
اگر نمی‌دانید از کجا شروع کنید، «بادام» را بردارید. کوتاه است، پرکشش و احتمالا تا آخرش زمین نمی‌گذاریدش.
