مغز متفکر جهان شیعه

کتاب مغز متفکر جهان شیعه نوشتۀ جمعی از اندیشمندان مرکز مطالعات اسلامی استراسبورگ به ترجمه و اقتباس ذبیح‌الله منصوری گزیده‌ای از متن کتاب مقدمه مسائل اسلامی از قرن هفدهم میلادی موردتوجه دانشمندان اروپا بود و بعد از اینکه دانشگاه‏ها در آمریکا وسعت گرفت دانشمندان آمریکایی هم درصدد برآمدند که راجع به مسائل اسلامی تحقیق نمایند و فضلا می‏دانند که از قرن هفدهم میلادی تا امروز از طرف دانشمندان اروپا و آمریکا کتب تحقیقی بسیار راجع به مسائل اسلامی و بزرگان اسلام از هر طبقه نوشته شده که از پنجاه سال قبل معدودی از آنها به زبان فارسی ترجمه شده و ازجمله، این ناتوان، چند مجلد از آنها را به زبان فارسی برگردانیدم و به شکل کتاب منتشر شده است. اما دانشمندان اروپایی و آمریکایی تا آغاز این قرن و حتی تا قبل از جنگ دوم جهانی توجهی به تحقیق در مسائل مربوط به مذهب شیعۀ دوازده‏امامی و بزرگان این مذهب نداشتند و فقط بعد از جنگ دوم جهانی نسبت به مذهب شیعۀ دوازده‏امامی و بزرگان این مذهب ابراز علاقه کردند. باید گفت مجمع مطالعات مربوط به مسائل اسلامی در استراسبورگ، یکی از شهرهای فرانسه، اختصاص به مطالعات اسلامی ندارد، بلکه مجمعی است برای مطالعه در تمام ادیان جهان ازجمله دین اسلام. کسانی که در آن مجمع تحقیق می‏کنند ساكن دائمی استراسبورگ نیستند و غیر از استادان دانشگاه استراسبورگ (و عضو مجمع مربوط به مطالعه در ادیان جهان) دیگران در کشورهای دیگر به سر می‏برند، ولی تحقیقات خود را برای دبیرخانۀ مجمع واقع در استراسبورگ می‏فرستند و گاهی هم (به‏طوری‏که از یکی از استادان دانشگاه استراسبورگ که زبان فارسی را در آن دانشگاه تدریس می‏کند شنیدم هر دو سال يک بار) در استراسبورگ مجتمع می‏شوند و تبادل‏نظر می‏کنند. یکی از تحقیقاتی که از طرف دانشمندان مجمع مطالعات استراسبورگ صورت گرفته تحقیقی است مربوط به مذهب شیعۀ دوازده‏امامی که ۲۵ تن از دانشمندان عضو مجمع استراسبورگ در آن شرکت داشته‏اند و این ناتوان قسمتی از آن تحقیق‏ها را در کتاب امام حسین و ایران منعکس کردم و قسمتی از آن تحقیق‏ها هم مربوط به حضرت امام ششم جعفرصادق (ع) است. به‏طوری‏که در مقدمۀ دیگر که در همین کتاب چاپ شده تذکر داده‏ام، آنچه در این کتاب می‏خوانیم ترجمۀ دقیق و لفظی آن تحقیق نیست، بلکه من تحقیق را به شکلی تنظیم کرده‏ام که خواندنش برای فارسی‏زبانان آسان باشد و به‏طوری‏که مشاهده می‏شود در این کتاب راجع به حضرت امام ششم مطالبی به نظر می‏رسد که در کتب دانشمندان ایران و سایر کشورهای اسلامی که به زبان‏های عربی و فارسی نوشته شده نیست. این را هم می‏گویم که مرتبۀ علمی و انسانی حضرت جعفرصادق (ع) بسی برتر از این است که در این کتاب می‏خوانیم و شاید این کتاب مبدئی بشود برای اینکه بعد دانشمندان ایرانی و سایر اقوام شیعه‏مذهب تحقیقی وسیع‏‏تر و جامع‏تر را راجع به حضرت جعفرصادق (ع) منتشر کنند. اسامی دانشمندان عضو مجمع تحقیقات استراسبورگ که تحقيق وسیع مربوط به مذهب شیعۀ دوازده‏امامی ازجمله تحقیق مربوط به حضرت امام ششم را به انجام رسانیدند ازاین‏قرار است: 1_ آقای «آرمان بل» استاد دانشگاه‏های بروکسل و گان در بلژيک، ۲_ آقای «ژان اوبن» استاد دانشگاه گان، ۳_ آقای «روبرت برونشويک» استاد دانشگاه پاریس، ۴_ آقای «كلود کاهن» استاد دانشگاه پاریس، ۵- آقای «انریکو جردلی» استاد دانشگاه در ايتاليا و معاون فرهنگستان، ۶_ آقای «هانری کوربن» استاد دانشگاه و مدیر مطالعات مربوط به علوم مذهب‏شناسی، ۷_ آقای «توفيق فحل» استاد دانشگاه استراسبورگ، ۸_ آقای «فرانسیسکو گابریلی» استاد دانشگاه روم، 9_ پروفسور «ریچارد گرام‏ليخ» استاد دانشگاه در آلمان غربی، ۱۰_ دوشیزه «آن لمبتون» استاد دانشگاه لندن، ۱۱_ آقای «ژرار لوكنت» استاد دانشگاه السنۀ شرقی در پاریس، ۱۲_ آقای «ایوون‏لینان دویل‏فوند» مدير انستیتوی تحقیقات علمی در پاریس، ۱۳_ آقای «ویلفرید مادلونگ» استاد دانشگاه شیکاگو در آمریکا، ۱۴_ آقای «هانری ماسه» استاد دانشگاه در فرانسه، ۱۵_ آقای «حسين نصر» دانشمند جوان و معروف که در موقع تحریر این سطور رئیس دانشگاه صنعتی تهران هستند، ۱۶_  آقای «شارل پلا» استاد دانشگاه در پاریس، ۱۷_  آقای «موسی صدر» مدير مؤسسۀ علمی مطالعات اسلامی در صور واقع در لبنان، ۱۸_  آقای «ژورژ وازدا» [: ژرژ وایدا] استاد دانشگاه لیون در فرانسه، ۱۹_ آقای «آرنالدز» استاد دانشگاه لیون در فرانسه، ۲۰_  آقای «الیاش» [: الیاس] استاد دانشگاه کالیفرنیا واقع در شهر لس آنجلس در آمریکا، ۲۱_  بانو «دورن هینچ‏کلیف» استاد دانشگاه لندن، ۲۲_ آقای «فریتز مه‏یر» استاد دانشگاه بال در سوئیس، ۲۳_  آقای «ژوزف مانوز» استاد دانشگاه فرايبورگ در آلمان غربی، ۲۴_  آقای «هانس مولر» استاد دانشگاه فرايبورگ، ۲۵_ آقای «هانس رومر» اس