نقد و سیاحت دکتر فاطمه سیاح

دکتر فاطمه سیاح (1281ـ1326ش) نخستین‌ بانوی ایرانی است که نقد ادبی علمی را در ایران پایه‌گذاری کرد. پیش از او بیش‌تر نوشته‌های زنان ایران در زمینه‌ی حجاب، تعلیم و تربیت، شوهرداری و خانه‌داری دور می‌زد. سیاح مطالبی را نوشت که برای زنان ایرانی تازگی داشت و هنوز هم دارد! او مدتی با سید احمد کسروی بر سرمسئله‌ی رمان و اثر آن در جامعه بحث و اختلاف‌نظر داشت. او حتی می‌گفت اگر ما بخواهیم به رمان بی‌توجه باشیم، آثار نظامی گنجه‌ای هم در ساختمان نوشتاری و گفتاری یک رمان است. دکتر سیاح در نخستین کنگره‌ی نویسندگان ایران خطابه‌ای ایراد کرد، در ماهیت انتقاد و این‌که انتقاد درست چه اثرهای سازنده‌ای در پیشرفت اندیشه‌‌های اجتماعی ما دارد. سیاح زنان ایران را با دنیای واقعیت‌ها آشنا کرد و گرد خیال‌پرستی را از چهره‌ی اندیشه‌ی آنان زدود. آن‌چه درباره‌ی زنان نوشت هنوز درخشندگی خاصی دارد. زنان ایران باید به خود ببالند که ایران چنین زنانی داشته است.