پرستوی دهلاویه (چاپ دوم) (تاریخ شفاهی زندگانی و مبارزات شهید مصطفی چمران)

برای شهیدان راه خدا صفات بی‌شماری را می‌توان برشمرد، اما شاید بهترین صفتی كه گویای شخصیت شهید مصطفی چمران است، همان فرمایش امیرمومنان می‌باشد كه در وصف پرهیزگاران فرمودند: «شیران روز و زاهدان شب».مصطفى چمران كه در سال ١٣١١ ش متولد شد، دوران كودكى و تحصیلات ابتدایى خود را در دبستان انتصاریه‌ی تهران و دوره‌ی متوسطه را در دبیرستان‌هاى دارالفنون و البرز سپرى كرد و سپس وارد دانشكده‌ی فنى دانشگاه تهران شد و در سال ١٣٣٥ ش در رشته‌ی برق فارغ‌التحصیل و شاگرد ممتاز گشت. او با استفاده از بورس شاگردان ممتاز دانشگاه براى ادامه‌ی تحصیل راهى آمریكا شد و ابتدا در دانشگاه تگزاس فوق لیسانس مهندسى برق و سپس در یكى از بزرگ‌ترین و مهم‌ترین دانشگاه‌هاى معروف آمریكا «بركلی» دكترى خود را در رشته‌ی الكترونیك و فیزیك پلاسما دریافت نمود و مدتى در یكى از مراكز مهم تحقیقاتى آمریكا مشغول به كار بود. پس از شكست اعراب در جنگ ١٩٦٧م، چمران براى فراگیرى فنون نظامى و جنگ‌هاى چریكى راهى مصر شد و مدتی در مصر ماند. بعد از فوت جمال عبدالناصر به دعوت امام موسى صدر رهبر شیعیان لبنان به آن سرزمین قدم نهاد. در لبنان پایه‌گذارى سازمان چریكى مسلّحی را برعهده گرفت و هم‌زمان با روشنگرىِ اسلامى و مذهبى و تقویت روحیه و اعتقادات اسلامى و مكتبى، ورزیده‌ترین، زبده‌ترین و شجاع‌ترین رزمندگان اسلام را تربیت نمود كه فرزندان و شاگردان آنها امروز نیز در لبنان براساس همین اعتقادات و روحیه‌ی شهادت‌طلبى، حماسه‌ها مى‌آفرینند.مصطفی چمران پس از پیروزى انقلاب اسلامى ایران مشتاقانه همراه با گروه ٩٢ نفره نخبگان مذهبى و سیاسى لبنان به ایران آمد و به دیدار امام خمینی (ره) شتافت و بنا به توصیه امام راحل در ایران ماند. سپس برای فرونشاندن توطئه‌هاى جدایىطلبانه در كردستان ـ با آنكه معاون نخست‌وزیر بود ـ لباس رزم بر تن كرد و سلاح بر دوش گرفت و با سازماندهى و به‌كارگیرى نیروهاى مسلّح و به‌خصوص قوای مردمى، به خنثى‌سازى توطئه‌هاى دشمنان انقلاب اسلامی برآمد و نام خود و پاوه و حوادث حماسه‌ساز آن و فرمان تاریخى امام خمینى(ره) را براى همیشه در تاریخ ثبت نمود. سپس با آغاز جنگ تحمیلى راهى خوزستان شد و فرماندهى نیروهاى داوطلب مردمى ـ نظامى را تحت عنوان «ستاد جنگ‌هاى نامنظم» برعهده گرفت. او در ماه‌های آغازین جنگ رشادت‌های زیادی از خود نشان داد و سرانجام در سی و یكم خرداد ماه ۱۳۶۰ در مسیر دهلاویه ـ سوسنگرد براثر اصابت تركش خمپاره به شهادت رسید. امام خمینی در پیامی به مناسبت شهادت شهید چمران فرمودند: «او جنگجویی پرهیزگار و معلمی متعهد بود كه كشور اسلامی ما به او و امثال او احتیاج مبرم داشت… او در حیات، با نور معرفت و پیوستگی به خدا قدم نهاد و در راه آن به جهاد برخاست و جان خود را نثار كرد. او با سرافرازی زیست، و با سرافرازی شهید شد و به حق رسید…».