تبارنامه اشراقیان

شیخ شهاب‌الدین سهروردی، بنیانگذار حکمت اشراق، در کتاب المشارع و المطارحات حکمت خویش را میراثی معنوی و حِکمی دانسته است که از خمیرۀ مقدسۀ ازلی سرچشمه گرفته و در قالب دو شاخۀ شرقی (ایرانی) و غربی (یونانی) تداوم یافته است. شاخۀ غربی حکمت را که سهروردی «خمیرۀ فیثاغورثی» نامیده است، هرمس والدالحکما از طریق وحی و مکاشفه دریافت کرده و به وسیلۀ حکمای متألّه یونانی همچون اسقلبیوس، فیثاغورث، انباذقلس و افلاطون به عرفایی چون ذوالنّون مصری و سهل تستری رسیده است. آغازگر شاخۀ شرقی حکمت، که «حکمت خسروانی» نام دارد، شهریاران روحانی ایران از جمله کیومرث و فریدون و کیخسرو هستند و این حکمت فهلوی در تعالیم عرفایی چون بایزید بسطامی، حلّاج، قصاب آملی و ابوالحسن خرقانی به یادگار مانده است. سپس جانب شرقی و غربی حکمت در آموزه‌های حکمای مشرقی از جمله حکیم ترمذی ممزوج شده و سرانجام درحکمت اشراق تجلی دوباره یافته است. در این کتاب، در پرتو نگاهی تاریخی-تحلیلی، این تبارنامۀ معنوی بازکاوی و مختصّات روشنی از وجوه حکمت خسروانی و فیثاغورثی ترسیم می‌شود.