ادوارد فیتز جرالد شاعر و مترجم انگلیسی قرن نوزدهم است که نام عمر خیام را در غرب بلندآوازه کرد. ترجمه‌ی آزاد و شاعرانه‌ی او از رباعیات خیام، یکی از پرخواننده‌ترین کتاب‌های شعر در زبان انگلیسی شد و راه آشنایی میلیون‌ها خواننده با شعر فارسی را باز کرد. امروز هم بسیاری از نسخه‌های چندزبانه‌ی رباعیات خیام که در ایران منتشر می‌شوند، متن انگلیسی همین ترجمه را کنار متن فارسی می‌آورند. در این صفحه با زندگی، شیوه‌ی ترجمه و اثر ماندگار او آشنا می‌شوید.
ادوارد فیتز جرالد کیست؟
ادوارد فیتز جرالد در سال ۱۸۰۹ در انگلستان به دنیا آمد و در سال ۱۸۸۳ درگذشت. او از خانواده‌ای مرفه بود و به همین دلیل هیچ‌گاه مجبور نشد برای امرار معاش شغلی پیدا کند. بیشتر عمرش را در روستاها و شهرهای کوچک منطقه‌ی سافک در شرق انگلستان گذراند و زندگی‌ای آرام، کتاب‌خوانانه و دور از هیاهوی لندن داشت.
او در دانشگاه کمبریج درس خواند و در همان سال‌ها با کسانی دوست شد که بعدها از چهره‌های مهم ادبیات انگلیسی شدند. از جمله دوستان نزدیکش می‌توان از آلفرد تنیسون، شاعر بزرگ عصر ویکتوریا، و ویلیام تکری، رمان‌نویس مشهور، نام برد. نامه‌هایی که او برای دوستانش نوشته، امروز خودشان بخشی از میراث ادبی او به شمار می‌روند و نثری شیرین و صمیمی دارند.
با این همه، اگر ترجمه‌ی رباعیات نبود، شاید نام او امروز فقط در میان پژوهشگران ادبیات انگلیسی شناخته می‌شد. همین یک کتاب بود که او را به یکی از مشهورترین مترجم‌های تاریخ ادبیات تبدیل کرد.
زندگی‌نامه ادوارد فیتز جرالد و آشنایی با زبان فارسی
آشنایی او با زبان فارسی دیرهنگام بود. در میانسالی، دوست جوان‌ترش ادوارد کاول، که بعدها استاد زبان سنسکریت در کمبریج شد، او را به یادگیری فارسی تشویق کرد. کاول خودش به زبان‌های شرقی علاقه‌ی زیادی داشت و این دو با هم متن‌های فارسی را می‌خواندند.
نقطه‌ی عطف این آشنایی، نسخه‌ای خطی از رباعیات خیام بود که کاول در کتابخانه‌ی بادلین آکسفورد پیدا کرد و رونوشتی از آن را برای دوستش فرستاد. بعدها کاول در سفر به هند نسخه‌ی دیگری هم یافت و آن را هم به انگلستان فرستاد. مترجم آینده با این رباعی‌ها رابطه‌ای عمیق و شخصی پیدا کرد. اندیشه‌های خیام درباره‌ی گذرایی عمر، رازهای هستی و دعوت به غنیمت شمردن لحظه، با روحیه‌ی او هماهنگ بود.
پیش از رباعیات، او اثر دیگری از ادبیات فارسی را هم به انگلیسی برگردانده بود: منظومه‌ی «سلامان و ابسال» جامی. این ترجمه توجه چندانی جلب نکرد، اما تمرینی برای کار بزرگ بعدی بود. او همچنین روی «منطق‌الطیر» عطار کار کرد و برداشتی از آن را با نام «مجمع پرندگان» نوشت.
رباعیات خیام؛ ترجمه‌ای که جهانی شد
نخستین چاپ ترجمه‌ی رباعیات در سال ۱۸۵۹ و بدون نام مترجم منتشر شد. این چاپ کوچک بود و در ابتدا تقریبا هیچ خریداری پیدا نکرد. نسخه‌ها مدتی در کتاب‌فروشی ماندند تا قیمتشان به حداقل رسید. سپس اتفاقی رخ داد که سرنوشت کتاب را عوض کرد: چند تن از شاعران و نقاشان جوان انگلیسی، از جمله دانته گابریل روزتی، به این نسخه‌های ارزان برخوردند و شیفته‌ی آن شدند. از آن پس کتاب دست‌به‌دست گشت و شهرتش به تدریج بالا رفت.
مترجم در سال‌های بعد چند بار متن را بازنگری کرد و چاپ‌های تازه‌ای با تغییرات، گاه بسیار زیاد، منتشر کرد. تعداد رباعی‌ها، ترتیب آن‌ها و حتی واژه‌ها از چاپی به چاپ دیگر تفاوت دارد. به همین دلیل پژوهشگران معمولا از «چاپ اول»، «چاپ دوم» و چاپ‌های بعدی جداگانه حرف می‌زنند و هر کدام دوستداران خاص خود را دارد.
تا پایان قرن نوزدهم، رباعیات به پدیده‌ای فرهنگی در انگلستان و آمریکا تبدیل شده بود. انجمن‌هایی به نام خیام تشکیل شد، نسخه‌های مصور پرشماری منتشر شد و شعرهای این ترجمه به نقل‌قول‌های رایج تبدیل شدند. شاید کمتر کتاب شعری را بتوان یافت که در زبان انگلیسی به این اندازه چاپ و بازچاپ شده باشد.
شیوه‌ی ترجمه‌ی ادوارد فیتز جرالد
مهم‌ترین نکته‌ای که درباره‌ی ترجمه‌ی ادوارد فیتز جرالد باید دانست، این است که او ترجمه‌ی تحت‌اللفظی انجام نداد. کار او بیشتر بازآفرینی بود تا ترجمه به معنای دقیق. گاهی چند رباعی فارسی را در یک رباعی انگلیسی ترکیب کرد، گاهی اندیشه‌ای را از جای دیگر آورد و گاهی تصویرهایی افزود که در متن فارسی نیست. خودش هم این را پنهان نمی‌کرد و در نامه‌هایش گفته بود که ترجیح می‌دهد شعری زنده بسازد تا ترجمه‌ای دقیق اما بی‌روح.
او رباعی‌ها را در قالبی چهارسطری با قافیه‌ای شبیه رباعی فارسی سرود؛ یعنی سطرهای اول، دوم و چهارم هم‌قافیه‌اند و سطر سوم آزاد است. این قالب بعدها در زبان انگلیسی به نام خود او یا به نام «قالب رباعی» شناخته شد و شاعران دیگری هم از آن استفاده کردند.
ویژگی دیگر کار او، چیدن رباعی‌ها در یک روایت پیوسته است. در دیوان‌های فارسی، رباعی‌ها معمولا مستقل‌اند و بر اساس حرف قافیه مرتب می‌شوند. اما در ترجمه‌ی انگلیسی، شعرها در یک ترتیب فکری کنار هم قرار گرفته‌اند: از سپیده‌دم آغاز می‌شود، از گذر عمر و رازهای هستی می‌گذرد و با شامگاه و یاد مرگ پایان می‌یابد. همین ساختار، مجموعه را به یک منظومه‌ی یکپارچه شبیه کرده است.
نقدها بر وفاداری ترجمه
از همان قرن نوزدهم تا امروز، بحث درباره‌ی وفاداری این ترجمه ادامه داشته است. منتقدان می‌گویند تصویری که از خیام ساخته، بیشتر تصویر یک شاعر بدبین و خوشباش ویکتوریایی است تا حکیم نیشابوری. برخی دیگر معتقدند بخشی از رباعی‌هایی که او از آن‌ها استفاده کرده، در اصل از خیام نیستند. این بحث‌ها از ارزش ادبی ترجمه نمی‌کاهد، اما خواننده‌ی امروز خوب است بداند که متن انگلیسی یک «برداشت» است، نه آینه‌ی دقیق متن فارسی.
ترجمه‌های ادوارد فیتز جرالد در کتاب‌جم
در کتاب‌جم، نام او بیشتر روی نسخه‌های چندزبانه و نفیس رباعیات خیام دیده می‌شود. این کتاب‌ها معمولا متن فارسی رباعی‌ها را همراه با ترجمه‌ی انگلیسی او و گاه ترجمه به زبان‌های دیگر می‌آورند. دو نمونه‌ی برجسته در فهرست کتاب‌جم:
- رباعیات خیام فرشچیان (پنج‌زبانه، گلاسه، باقاب)
- رباعیات خیام فرشچیان با مینیاتور (گلاسه، باقاب)
این نسخه‌ها با نگاره‌های استاد محمود فرشچیان، نقاش و مینیاتوریست نامدار ایرانی، همراه‌اند. چاپ روی کاغذ گلاسه و جلد قاب‌دار آن‌ها را به کتاب‌هایی مناسب برای هدیه و نگه‌داری در کتابخانه‌ی خانوادگی تبدیل کرده است. اگر به این نوع کتاب‌ها علاقه دارید، دسته‌ی خیام در کتاب‌جم را ببینید.
نسخه‌های چندزبانه و نفیس؛ چرا این‌قدر محبوب‌اند؟
کتاب‌های چندزبانه‌ی رباعیات در ایران جایگاه ویژه‌ای دارند. برای خیلی‌ها این کتاب‌ها فقط کتاب شعر نیستند، بلکه هدیه‌ای فرهنگی‌اند که می‌شود به دوستان خارجی، مهمانان و هم‌وطنان مقیم خارج داد. وقتی کسی که فارسی نمی‌داند، کتابی در دست می‌گیرد که متن اصلی خیام را با ترجمه‌ی انگلیسی و نگاره‌های مینیاتور کنار هم دارد، با بخشی از فرهنگ ایران آشنا می‌شود.
برای فارسی‌زبان‌ها هم این نسخه‌ها جذاب‌اند. می‌توانید رباعی فارسی را بخوانید و بعد ببینید مترجم انگلیسی چطور آن را بازآفرینی کرده است. این مقایسه هم برای علاقه‌مندان ادبیات جالب است و هم برای زبان‌آموزانی که می‌خواهند با شعر انگلیسی قرن نوزدهم آشنا شوند.
نکته‌ای که هنگام خواندن این نسخه‌ها باید در نظر داشت، این است که چون ترجمه‌ی انگلیسی آزاد است، همیشه رباعی انگلیسی دقیقا روبه‌روی رباعی فارسی متناظرش قرار نمی‌گیرد. ویراستاران این کتاب‌ها معمولا تلاش کرده‌اند نزدیک‌ترین رباعی فارسی را کنار هر بند انگلیسی بگذارند، اما گاهی رابطه‌ی آن‌ها کلی است.
خیام کیست و چرا ترجمه‌اش این‌قدر اثر گذاشت؟
عمر خیام نیشابوری، ریاضیدان، ستاره‌شناس و فیلسوف ایرانی قرن پنجم و ششم هجری است. در زمان خودش بیشتر به‌عنوان دانشمند شناخته می‌شد و کارهایش در جبر و تقویم شهرت داشت. رباعی‌هایی که به او نسبت داده می‌شوند، در طول قرن‌ها در جنگ‌ها و دیوان‌ها گرد آمده‌اند و تشخیص اینکه کدام‌یک واقعا از خود اوست، از دشوارترین مسائل ادبیات فارسی است.
مضمون‌های اصلی این رباعی‌ها پرسش درباره‌ی آغاز و انجام هستی، ناپایداری عمر، حیرت در برابر راز جهان و دعوت به غنیمت شمردن لحظه‌ی حال است. این مضمون‌ها در اروپای قرن نوزدهم، که با تحولات علمی و تردیدهای فکری روبه‌رو بود، طنینی ویژه یافت. خوانندگان انگلیسی در این شعرها صدای شاعری را شنیدند که قرن‌ها پیش همان پرسش‌هایی را مطرح کرده بود که ذهن خودشان را مشغول می‌کرد.
به همین دلیل، ترجمه‌ی رباعیات فقط یک رویداد ادبی نبود؛ رویدادی فرهنگی بود که نگاه غرب به شعر فارسی را تغییر داد. پس از آن، توجه به حافظ، سعدی، مولوی و دیگر شاعران فارسی‌زبان در غرب افزایش یافت. علاقه‌مندان می‌توانند آثار این شاعران را در دسته‌ی سایر شاعران کلاسیک کتاب‌جم ببینند.
آثار دیگر ادوارد فیتز جرالد
هرچند رباعیات مهم‌ترین کار ادوارد فیتز جرالد است، او آثار دیگری هم دارد. از ادبیات فارسی، همان‌طور که گفته شد، «سلامان و ابسال» جامی را ترجمه کرد و برداشتی از «منطق‌الطیر» عطار نوشت. از ادبیات اسپانیایی، چند نمایشنامه‌ی کالدرون را به انگلیسی برگرداند و از ادبیات یونان باستان هم نمایشنامه‌هایی از آیسخولوس و سوفوکل را با همان شیوه‌ی آزاد بازآفرینی کرد.
او همچنین کتاب «یوفرانور» را نوشت که گفت‌وگویی فلسفی درباره‌ی تربیت جوانان است. نامه‌هایش هم، چنان‌که اشاره شد، از نظر ادبی ارزشمندند و چند مجموعه از آن‌ها منتشر شده است. با این همه، هیچ‌کدام از این آثار به شهرت رباعیات نرسیدند.
اثر ترجمه‌ی رباعیات بر فرهنگ غرب
اثر این ترجمه را می‌توان در جاهای مختلف دید. نقاشان و تصویرگران زیادی برای آن تصویر کشیدند و نسخه‌های مصور فراوانی منتشر شد که برخی از آن‌ها امروز اشیای کلکسیونی‌اند. شاعران انگلیسی و آمریکایی از قالب و لحن آن تقلید کردند. نویسندگان در رمان‌ها و داستان‌هایشان به سطرهایی از آن اشاره کردند و عنوان‌های بسیاری از کتاب‌ها و فیلم‌ها از همین سطرها گرفته شد.
جالب اینجاست که این ترجمه گاهی موجب شد مترجم‌های دیگر هم سراغ متن فارسی بروند و ترجمه‌های دقیق‌تری ارائه دهند. یعنی کار او هم خودش ماندگار شد و هم انگیزه‌ای برای پژوهش و ترجمه‌های بعدی ایجاد کرد. بسیاری از خاورشناسان و پژوهشگران، علاقه‌شان به ادبیات فارسی را از خواندن همین کتاب آغاز کرده‌اند.
در خود ایران هم این ترجمه بی‌اثر نبود. توجه جهانی به خیام باعث شد پژوهشگران ایرانی با دقت بیشتری به رباعیات بپردازند و تلاش کنند رباعی‌های اصیل را از منسوب جدا کنند. چاپ‌های انتقادی و پژوهش‌های گسترده درباره‌ی خیام در قرن بیستم، بخشی از همین جریان است.
نگاره‌های فرشچیان و پیوند شعر و تصویر
محمود فرشچیان از برجسته‌ترین نقاشان معاصر ایران است که سبک مینیاتور ایرانی را با نگاهی تازه ادامه داده است. نگاره‌های او با خط‌های روان، رنگ‌های لطیف و حرکت‌های پیچان شناخته می‌شوند. وقتی این نگاره‌ها کنار رباعی‌های خیام قرار می‌گیرند، کتاب به اثری هنری تبدیل می‌شود که می‌توان آن را بارها ورق زد و هر بار جزئیات تازه‌ای در آن دید.
پیوند شعر و نقاشی در فرهنگ ایرانی سابقه‌ای طولانی دارد. نسخه‌های خطی دیوان‌های شاعران بزرگ در دوره‌های مختلف با نگاره‌هایی همراه می‌شدند که هنرمندان دربارها می‌کشیدند. نسخه‌های مصور امروزی رباعیات به نوعی ادامه‌ی همین سنت‌اند. در این کتاب‌ها، تصویر فقط تزیین نیست؛ تفسیری بصری از شعر است که حال و هوای آن را به چشم می‌آورد.
برای خواننده‌ی غیرفارسی‌زبان، این نگاره‌ها اهمیتی دوچندان دارند. او شاید معنای دقیق متن فارسی را نفهمد و ترجمه‌ی انگلیسی هم برداشتی آزاد باشد، اما نگاره‌ها بی‌واسطه با او حرف می‌زنند و حس شعر را منتقل می‌کنند. به همین دلیل این نسخه‌ها در میان هدیه‌های فرهنگی ایرانی جایگاهی ویژه پیدا کرده‌اند.
مضمون‌های اصلی رباعیات در ترجمه‌ی انگلیسی
اگر ترجمه‌ی انگلیسی را از ابتدا تا انتها بخوانید، چند مضمون اصلی را به روشنی می‌بینید که مترجم آن‌ها را برجسته کرده است:
- گذر زمان: عمر مثل کاروانی است که به سرعت می‌گذرد و هیچ لحظه‌ای بازنمی‌گردد. این اندیشه در سراسر مجموعه تکرار می‌شود.
- حیرت در برابر هستی: شاعر از خود می‌پرسد از کجا آمده و به کجا می‌رود، و هیچ‌کس پاسخ قطعی برایش ندارد.
- غنیمت شمردن لحظه: چون آینده نامعلوم است و گذشته رفته، باید از اکنون بهره برد.
- کوزه و کوزه‌گر: تصویر خاک و گل که از آن کوزه ساخته می‌شود، یادآور آن است که انسان هم از خاک است و به خاک بازمی‌گردد. بخشی از ترجمه به این تصویر اختصاص دارد.
- طبیعت و فصل‌ها: بهار، گل، سبزه و باران در رباعی‌ها حضوری پررنگ دارند و یادآور زیبایی و ناپایداری‌اند.
این مضمون‌ها همان‌هایی‌اند که خواننده‌ی فارسی‌زبان هم در رباعیات خیام می‌شناسد. اما لحن انگلیسی گاهی اندوهگین‌تر و گاهی سرخوش‌تر از متن فارسی است، و همین تفاوت لحن موضوع بسیاری از بحث‌های منتقدان بوده است.
عصر ویکتوریا و زمینه‌ی پذیرش ترجمه
برای فهم موفقیت این کتاب، باید زمانه‌اش را شناخت. انگلستان نیمه‌ی دوم قرن نوزدهم دوره‌ی پیشرفت صنعتی، گسترش شهرها و تحولات علمی بزرگ بود. نظریه‌های تازه در زیست‌شناسی و زمین‌شناسی، باورهای سنتی بسیاری از مردم را به چالش کشیده بود. در چنین فضایی، شعرهایی که با تردید و پرسش درباره‌ی معنای هستی سخن می‌گفتند، مخاطبان زیادی یافتند.
از سوی دیگر، این دوره دوره‌ی علاقه‌ی فراوان اروپاییان به فرهنگ‌های شرقی هم بود. نقاشان، نویسندگان و مسافران، تصویری رمانتیک از شرق می‌ساختند و هر چیزی با رنگ و بوی شرقی خریدار داشت. رباعیات با تصویرهای باغ، شراب، ماه و کاروان، با این ذوق زمانه هماهنگ بود. البته این تصویر شرق گاهی ساده‌شده و خیال‌پردازانه بود، و پژوهشگران امروز به این نکته هم توجه کرده‌اند.
ترکیب این دو عامل، یعنی بحران فکری و شیفتگی به شرق، زمینه را برای استقبال از کتابی فراهم کرد که در آغاز کسی به آن توجه نکرده بود. داستان کتابی که از ته قفسه‌ی کتاب‌فروشی به یکی از پرفروش‌ترین کتاب‌های شعر رسید، خودش یکی از روایت‌های شیرین تاریخ نشر است.
رباعی؛ قالبی کوتاه با معنایی بلند
رباعی یکی از قدیمی‌ترین قالب‌های شعر فارسی است. چهار مصراع دارد که معمولا مصراع‌های اول، دوم و چهارم هم‌قافیه‌اند. وزن رباعی هم وزنی ویژه است که آن را از دوبیتی متمایز می‌کند. کوتاهی این قالب باعث می‌شود شاعر اندیشه‌اش را فشرده و بی‌حاشیه بیان کند؛ معمولا سه مصراع اول زمینه را می‌چینند و مصراع چهارم ضربه‌ی نهایی را می‌زند.
همین ساختار فشرده، رباعی را برای بیان اندیشه‌های فلسفی مناسب کرده است. شاعر در چند سطر پرسشی بزرگ مطرح می‌کند و خواننده را با آن تنها می‌گذارد. رباعی‌های منسوب به خیام نمونه‌ی برجسته‌ی این نوع شعرند و شاید به همین دلیل بوده که مترجم انگلیسی توانست با حفظ ساختار چهارسطری، چیزی از این فشردگی را به زبان خودش منتقل کند.
یکی از دستاوردهای این ترجمه، معرفی همین قالب به شعر انگلیسی بود. پیش از آن، شاعران انگلیسی‌زبان کمتر با رباعی آشنا بودند. پس از انتشار رباعیات، این قالب چهارسطری با قافیه‌ی ویژه‌اش در شعر انگلیسی جا افتاد و شاعران دیگر هم با آن تجربه کردند.
اگر به شعر کلاسیک فارسی علاقه دارید، خواندن رباعیات می‌تواند شروع خوبی باشد. کوتاهی هر شعر باعث می‌شود بتوانید روزی یکی دو رباعی بخوانید و درباره‌اش فکر کنید. بسیاری از خوانندگان، رباعیات را کتابی کنار تخت می‌دانند که هر شب چند صفحه‌اش را ورق می‌زنند.
برای درک بهتر رباعی‌ها، می‌توانید هر شعر را دو بار بخوانید: بار اول برای لذت بردن از موسیقی و تصویر، و بار دوم برای فکر کردن به معنایش. گاهی خوب است رباعی را برای کسی بلند بخوانید و درباره‌اش گفت‌وگو کنید. شعرهای کوتاه و پرمعنا وقتی در جمع خوانده شوند، معمولا بحث‌های جالبی به راه می‌اندازند و هر کس برداشت خودش را از آن‌ها دارد. همین تنوع برداشت‌ها یکی از دلایل زنده ماندن این شعرها در طول قرن‌هاست.
از کجا شروع کنیم؟ پیشنهاد خواندن
اگر می‌خواهید با ترجمه‌ی انگلیسی رباعیات آشنا شوید، این مسیر را پیشنهاد می‌کنیم:
- اول متن فارسی: چند رباعی خیام را به فارسی بخوانید و مضمون‌هایشان را به خاطر بسپارید.
- بعد ترجمه: سراغ نسخه‌ای دوزبانه یا چندزبانه بروید و بندهای انگلیسی را کنار رباعی‌های فارسی بخوانید.
- بلند بخوانید: ریتم و موسیقی شعر انگلیسی وقتی بلند خوانده شود، بهتر حس می‌شود.
- مقایسه کنید: ببینید مترجم کجا وفادار مانده و کجا آزادانه بازآفرینی کرده است.
- تصویرها را تماشا کنید: در نسخه‌های مصور، نگاره‌ها بخشی از تجربه‌ی خواندن‌اند.
اگر زبان انگلیسی‌تان در حد متوسط است، نگران نباشید. زبان این ترجمه هرچند کمی قدیمی است، اما جمله‌ها کوتاه‌اند و با کمک متن فارسی می‌توانید معنا را دنبال کنید.
انتخاب نسخه‌ی مناسب رباعیات
نسخه‌های رباعیات در بازار کتاب ایران بسیار متنوع‌اند. هنگام انتخاب، به چند نکته توجه کنید:
- هدف از خرید: اگر برای هدیه می‌خواهید، نسخه‌های نفیس با جلد قاب‌دار و کاغذ گلاسه مناسب‌ترند.
- تعداد زبان‌ها: نسخه‌های پنج‌زبانه برای هدیه به دوستان غیرفارسی‌زبان گزینه‌ی خوبی‌اند، چون هر کس زبان خودش را در آن پیدا می‌کند.
- تصویرگری: نگاره‌های مینیاتور ارزش هنری کتاب را بالا می‌برند.
- قطع و وزن: نسخه‌های نفیس معمولا بزرگ و سنگین‌اند؛ برای همراه داشتن در سفر نسخه‌ی کوچک‌تری انتخاب کنید.
- مشخصات چاپ: ناشر و تعداد رباعی‌ها را در صفحه‌ی کتاب بررسی کنید.
در کتاب‌جم مشخصات هر نسخه روی صفحه‌ی همان کتاب آمده تا بتوانید با آگاهی انتخاب کنید. همچنین در دسته‌ی ادبیات و داستان آثار دیگری را می‌یابید که در کنار رباعیات خواندنی‌اند.
خرید کتاب‌های ترجمه‌ی ادوارد فیتز جرالد از کتاب‌جم
برای خرید نسخه‌های رباعیات خیام که ترجمه‌ی ادوارد فیتز جرالد را در خود دارند، فهرست کتاب‌ها را در همین صفحه ببینید، نسخه‌ی دلخواهتان را انتخاب کنید و سفارش آنلاین نسخه‌ی چاپی را ثبت کنید. کتاب‌جم فقط کتاب چاپی عرضه می‌کند و قیمت و موجودی هر عنوان روزانه بررسی و به‌روز می‌شود.
کسانی که «ترجمه‌های ادوارد فیتز جرالد» را جست‌وجو می‌کنند، معمولا دنبال همین نسخه‌های چندزبانه‌اند. اگر قصد هدیه دادن دارید، نسخه‌ی پنج‌زبانه با نگاره‌های فرشچیان انتخابی است که هم ارزش ادبی دارد و هم ارزش هنری.
پرسش‌های پرتکرار درباره ادوارد فیتز جرالد
او اهل کجا بود؟
او شاعر و مترجم انگلیسی بود که بیشتر عمرش را در منطقه‌ی سافک در شرق انگلستان گذراند.
ترجمه‌ی رباعیات اولین بار کی منتشر شد؟
نخستین چاپ در سال ۱۸۵۹ بدون نام مترجم منتشر شد و چاپ‌های بازنگری‌شده‌ی بعدی در سال‌های پس از آن آمدند.
آیا ترجمه‌ی او دقیق است؟
نه به معنای کلمه‌به‌کلمه. او رباعی‌ها را آزادانه بازآفرینی کرد، گاهی چند رباعی را با هم ترکیب کرد و گاهی تصویرهایی افزود. ارزش کارش بیشتر شاعرانه است تا دقیق.
او فارسی را از کجا یاد گرفت؟
در میانسالی و با تشویق و کمک دوستش ادوارد کاول، که به زبان‌های شرقی علاقه‌مند بود، فارسی آموخت.
به جز خیام، چه آثاری از فارسی ترجمه کرد؟
او «سلامان و ابسال» جامی را ترجمه کرد و برداشتی از «منطق‌الطیر» عطار نوشت.
نسخه‌های چندزبانه‌ی رباعیات در کتاب‌جم موجود است؟
بله، نسخه‌هایی مانند رباعیات خیام با نگاره‌های فرشچیان در کتاب‌جم عرضه می‌شود و موجودی هر عنوان روی صفحه‌ی کتاب نمایش داده می‌شود.
جمع‌بندی
ادوارد فیتز جرالد مترجمی بود که با یک کتاب، پلی ماندگار میان شعر فارسی و خواننده‌ی انگلیسی‌زبان ساخت. ترجمه‌ی او از رباعیات خیام شاید وفادار به معنای امروزی نباشد، اما روح پرسشگر و شاعرانه‌ی این رباعی‌ها را به جهانی تازه برد و نام خیام را در همه‌جا بر سر زبان‌ها انداخت. امروز خواندن این ترجمه کنار متن فارسی، تجربه‌ای است که هم با شعر کهن ایران آشنایتان می‌کند و هم نشان می‌دهد شعر چگونه از زبانی به زبان دیگر سفر می‌کند.
اگر می‌خواهید این سفر را تجربه کنید یا هدیه‌ای فرهنگی برای عزیزی می‌جویید، نسخه‌ی چاپی رباعیات چندزبانه را با قیمت روز و موجودی به‌روز از کتاب‌جم سفارش دهید.
