پرش به محتوای صفحه
مترجم

ذبیح‌الله‌منصوری

۱۳۲ ترجمه در کتاب‌جم

ذبیح‌الله منصوری مترجم و پاورقی‌نویس پرکار ایرانی بود که با ترجمه‌های آزاد و داستان‌گوی خود، رمان‌های تاریخی و ماجرایی را به خانه‌ی میلیون‌ها خواننده برد. از اسپارتاکوس و کاترین کبیر تا ژوزف بالسامو، کتاب‌هایش هنوز پرخواننده‌اند، هرچند دقت ترجمه‌هایش همیشه موضوع بحث بوده است.

چینشجدیدترین
جلد کتاب نابغه ای که 32 سال در زندان بود

جوهن برت لاو مارتین

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۷۵٬۰۰۰۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نامزد زیبای من

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۷۰٬۰۰۰۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب نامزد من پدری وحشت انگیز دارد

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۲۱۰٬۰۰۰۱۶۸٬۰۰۰تومان
جلد کتاب عشق یک کارگر

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۰۰٬۰۰۰۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب دام خطرناک

ویلی فرانتز

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۰۰٬۰۰۰۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب زن فتنه گر

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۳۰٬۰۰۰۱۰۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب در تعقیب یک مرد مرموز

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب در دنیایی که سرعت حکمفرمایی می کند انسان پیر نمی شود

سرلیس

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۵۵٬۰۰۰۴۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب محبوس داوطلب

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۴۰٬۰۰۰۱۱۲٬۰۰۰تومان
جلد کتاب یک سفیر کبیر عجیب

آندریو

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۷۵٬۰۰۰۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب زهر سوسمار

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۷۰٬۰۰۰۵۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب وقتی که امید از بین رفت گریه قطع می شود

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۷۵٬۰۰۰۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب تبهکار یک چشم

روبر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۵۰٬۰۰۰۱۲۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب مرده خواران لنین گراد

آناتول دارف

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۰۰٬۰۰۰۸۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب من دیکتاتور خواهم شد

آندره دال

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۱۸۰٬۰۰۰۱۴۴٬۰۰۰تومان
جلد کتاب غیر از خود به هیچکس اعتماد نداشته باشید

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۲۰۰٬۰۰۰۱۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب عبور بدون گذرنامه ممنوع

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۲۰۰٬۰۰۰۱۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب از دست های لطیف بترسید

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۲۰۰٬۰۰۰۱۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب ماری آنتوانت

پیر نزلف

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

مصدق

۲٪۸۸۰٬۰۰۰۸۶۲٬۴۰۰تومان
جلد کتاب لرد ادگار می میرد

آگاتا کریستی

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

دبیر، نگارستان کتاب

۲۰٪۵۰۰٬۰۰۰۴۰۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب بهار زندگی من

کرونین

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

نگارستان کتاب، دبیر

۲۰٪۳۰۰٬۰۰۰۲۴۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب قتل مرموز

لسلی شارتریس

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

سمیر

۲۰٪۲۰۰٬۰۰۰۱۶۰٬۰۰۰تومان
جلد کتاب برخورد غیر منتظره

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

سمیر

۲۰٪۱۲۰٬۰۰۰۹۶٬۰۰۰تومان
جلد کتاب چگونه امپراتوری تزار بر اثر انقلاب روسیه از بین رفت

الکساندر دوما

ترجمه‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

سمیر

۲۰٪۱۰۰٬۰۰۰۸۰٬۰۰۰تومان

درباره‌ی ذبیح‌الله‌منصوری

ذبیح‌الله منصوری یکی از پرخواننده‌ترین و در عین حال بحث‌برانگیزترین مترجم‌های تاریخ نشر ایران است. نسل‌های مختلفی از کتاب‌خوان‌های ایرانی، اولین تجربه‌ی رمان تاریخی و ماجرایی را با ترجمه‌های او داشته‌اند: از سرگذشت پادشاهان و ملکه‌ها تا ماجراهای پرکشش رمان‌های فرانسوی. در این صفحه با کارنامه‌ی ترجمه‌ی او، سبک خاصش، نویسنده‌هایی که آثارشان را به فارسی برگردانده و بحث‌هایی که درباره‌ی روش کارش وجود دارد آشنا می‌شوید و می‌توانید نسخه‌ی چاپی کتاب‌هایش را با قیمت روز سفارش دهید.

ذبیح‌الله منصوری کیست؟

ذبیح‌الله منصوری مترجم و روزنامه‌نگار ایرانی بود که بخش بزرگی از عمر کاری‌اش را در مطبوعات گذراند. او سال‌ها برای مجله‌ها و روزنامه‌ها پاورقی می‌نوشت؛ یعنی داستان‌های بلندی که قسمت به قسمت در هر شماره منتشر می‌شد و خواننده‌ها را هفته به هفته منتظر ادامه نگه می‌داشت. بسیاری از کتاب‌هایی که امروز با نام او می‌شناسیم، ابتدا به همین شکل پاورقی منتشر شده و بعدها به صورت کتاب درآمده‌اند.

او در سال ۱۳۶۵ درگذشت، اما کتاب‌هایش هنوز هم تجدید چاپ می‌شوند و در قفسه‌ی کتابفروشی‌ها جای ثابتی دارند. در کتاب‌جم به تنهایی بیش از صد و شصت عنوان با نام او ثبت شده است؛ رقمی که کمتر مترجمی در ایران به آن می‌رسد.

آنچه نام او را ماندگار کرده، فقط پرکاری نیست. او توانست میان ادبیات خارجی و خواننده‌ی عادی ایرانی پلی بسازد. کسانی که شاید هیچ‌وقت سراغ رمان‌های سنگین نمی‌رفتند، با ترجمه‌های روان و پرکشش او، رمان‌خوان شدند.

کارنامه‌ی ترجمه ذبیح‌الله منصوری

کارنامه‌ی او را می‌شود به چند شاخه‌ی اصلی تقسیم کرد. شاخه‌ی اول، رمان‌های تاریخی است: داستان‌هایی که در دل تاریخ روم، مصر باستان، روسیه‌ی تزاری یا فرانسه‌ی قرن هجدهم می‌گذرند. شاخه‌ی دوم، زندگی‌نامه‌ها و سرگذشت‌های مشهور است که زندگی شخصیت‌های تاریخی را به زبانی داستانی روایت می‌کنند. شاخه‌ی سوم، داستان‌های جنایی و ماجرایی است که با هیجان و تعلیق خواننده را با خود می‌برند.

در فهرست کتاب‌جم عنوان‌هایی مثل «اسپارتاکوس»، «کاترین کبیر»، «فرزند نیل»، «سرگذشت دون ژوان»، «ژوزف بالسامو»، «زندگی پرافتخار علی، خداوند علم و شمشیر»، «چگونه یک تبهکار شدم» و «شش قدم به مرگ» دیده می‌شود. همین چند عنوان، گستره‌ی کار او را نشان می‌دهد: از قهرمان شورشی روم باستان تا ملکه‌ی روسیه، از مصر فرعون‌ها تا افسانه‌ی دون ژوان و از رمان‌های الکساندر دوما تا داستان‌های جنایی.

این گستره برای خواننده‌ی امروز یک فرصت است. اگر به تاریخ علاقه دارید، اگر رمان ماجرایی دوست دارید یا اگر دنبال داستان‌های معمایی هستید، در میان کتاب‌های او چیزی برای شما پیدا می‌شود.

زبان مبدأ و نویسنده‌هایی که ترجمه کرد

بخش مهمی از ترجمه‌های او از زبان فرانسه است. فرانسه در دوره‌ای که او کار می‌کرد، زبان اصلی ارتباط فرهنگی ایرانی‌ها با ادبیات اروپا بود و بسیاری از آثار انگلیسی، روسی و آلمانی هم از طریق ترجمه‌های فرانسوی به دست مترجم‌های ایرانی می‌رسید.

یکی از نویسنده‌های محبوب او الکساندر دوما است؛ نویسنده‌ی فرانسوی رمان‌های تاریخی پرماجرا. «ژوزف بالسامو» یکی از رمان‌های دوماست که داستانش در فرانسه‌ی پیش از انقلاب می‌گذرد و ماجراهای مردی مرموز را دنبال می‌کند که با جادو و توطئه در دربار نفوذ می‌کند. نسخه‌ی دوجلدی این کتاب در کتاب‌جم ثبت شده است.

از دیگر ترجمه‌های مشهور او «سینوهه، پزشک مخصوص فرعون» است؛ رمانی تاریخی از میکا والتاری، نویسنده‌ی فنلاندی، که داستان یک پزشک مصری را در دوران فرعون‌ها روایت می‌کند. این کتاب در ایران یکی از پرفروش‌ترین رمان‌های ترجمه‌شده شد و نام مترجم را بیش از پیش بر سر زبان‌ها انداخت.

در کنار این‌ها، او آثار متعددی را ترجمه یا اقتباس کرد که منبع اصلی‌شان همیشه روشن نیست. همین موضوع، یکی از بحث‌های جدی درباره‌ی کارنامه‌ی اوست که جلوتر به آن می‌پردازیم.

سبک ترجمه ذبیح‌الله منصوری؛ آزاد و داستان‌گو

اگر بخواهیم سبک او را در یک جمله خلاصه کنیم، باید بگوییم او بیش از آنکه مترجم به معنای امروزی باشد، یک قصه‌گو بود. ترجمه‌های او آزاد است؛ یعنی به‌جای اینکه جمله به جمله به متن اصلی وفادار بماند، روح داستان را می‌گرفت و آن را به زبانی که برای خواننده‌ی ایرانی جذاب باشد بازگو می‌کرد.

این روش چند ویژگی آشکار داشت. نثر او ساده و روان است و خواننده را خسته نمی‌کند. توضیح‌های تاریخی و فرهنگی زیادی در دل متن آمده که به خواننده کمک می‌کند فضای داستان را بفهمد. گاهی بخش‌هایی به داستان اضافه شده یا بخش‌هایی کوتاه شده است تا ریتم روایت حفظ شود. و حجم بعضی از کتاب‌ها، از نسخه‌ی اصلی بیشتر است.

برای خواننده‌ی عادی، این سبک یعنی کتابی که از دستش نمی‌افتد. برای پژوهشگر و منتقد ادبی، اما همین سبک سؤال‌برانگیز است: آیا آنچه می‌خوانیم، دقیقا همان چیزی است که نویسنده‌ی اصلی نوشته؟ پاسخ این سؤال در بسیاری از موارد منفی است و خواننده‌ی امروز بهتر است این را بداند.

بحث‌ها درباره ترجمه‌های ذبیح‌الله منصوری

کمتر مترجمی در ایران به اندازه‌ی او موضوع بحث بوده است. منتقدها سال‌هاست درباره‌ی روش کار او حرف می‌زنند و دیدگاه‌ها را می‌شود در دو گروه کلی خلاصه کرد.

گروه اول می‌گویند او در بسیاری از کتاب‌ها از متن اصلی فاصله گرفته، مطالبی از خودش افزوده و گاهی حتی منبع روشنی برای کتاب وجود ندارد. از نگاه این گروه، بعضی از کتاب‌هایی که با عنوان ترجمه منتشر شده‌اند، بیشتر به تالیف یا اقتباس آزاد شبیه‌اند و نباید آن‌ها را منبع دقیق تاریخی دانست.

گروه دوم بر نقش او در گسترش کتاب‌خوانی تاکید می‌کنند. از نگاه آن‌ها، او در دوره‌ای که کتاب‌خوانی در ایران همگانی نبود، با داستان‌های پرکشش، میلیون‌ها نفر را به خواندن عادت داد و راه را برای ترجمه‌های دقیق‌تر بعدی باز کرد.

ما در کتاب‌جم قصد قضاوت نداریم. پیشنهادمان این است که کتاب‌های او را همان‌طور که هستند بخوانید: داستان‌هایی جذاب با زمینه‌ی تاریخی، نه مرجع دقیق تاریخ. اگر به جزئیات تاریخی یک دوره علاقه دارید، کنار این کتاب‌ها، منابع پژوهشی معتبر را هم بخوانید.

رمان‌های تاریخی ترجمه‌ی ذبیح‌الله منصوری

بیشترین شهرت او از رمان‌های تاریخی است. «اسپارتاکوس» داستان گلادیاتور شورشی روم باستان را روایت می‌کند که بردگان را علیه امپراتوری برانگیخت. این داستان، روایتی از آزادی‌خواهی و ایستادگی است و خواننده را با فضای خشن و پرتنش روم آشنا می‌کند.

«فرزند نیل» به مصر باستان می‌رود؛ سرزمینی که همیشه برای خواننده‌ی ایرانی جذاب بوده است. فرعون‌ها، کاهنان، معبدها و رود نیل، زمینه‌ای رازآلود برای داستانی پرماجرا می‌سازند.

«ژوزف بالسامو» از رمان‌های دوما، خواننده را به دربار فرانسه پیش از انقلاب می‌برد؛ جایی که توطئه، عشق و جاه‌طلبی در هم می‌آمیزند. این کتاب برای کسانی که رمان‌های بلند و پرشخصیت دوست دارند، انتخاب خوبی است.

این رمان‌ها را می‌توانید در فهرست رمان تاریخی در کنار آثار دیگر این ژانر ببینید و مقایسه کنید.

زندگی‌نامه‌ها و سرگذشت‌ها

شاخه‌ی دیگر کار او، روایت زندگی شخصیت‌های تاریخی است. «کاترین کبیر» زندگی ملکه‌ی مشهور روسیه را روایت می‌کند؛ زنی که از یک شاهزاده‌خانم آلمانی به یکی از قدرتمندترین فرمانروایان تاریخ روسیه تبدیل شد. داستان او پر از توطئه‌های درباری، جنگ و اصلاحات است.

«سرگذشت دون ژوان» به شخصیتی افسانه‌ای در ادبیات اروپا می‌پردازد که نامش با عشق‌های پرشمار و بی‌پروایی گره خورده است. «زندگی پرافتخار علی، خداوند علم و شمشیر» هم یکی از عنوان‌هایی است که با نام او منتشر شده و به زندگی امام اول شیعیان می‌پردازد؛ کتابی که مثل بسیاری دیگر از آثار او، بحث‌هایی درباره‌ی منبع و شیوه‌ی نگارشش وجود دارد.

این کتاب‌ها برای خواننده‌ای که دوست دارد تاریخ را در قالب داستان بخواند جذاب‌اند. فهرست زندگی‌نامه و خاطرات را هم برای دیدن کتاب‌های مشابه ببینید.

داستان‌های جنایی و معمایی

کمتر کسی می‌داند که او داستان‌های جنایی هم ترجمه کرده است. «شش قدم به مرگ» و «چگونه یک تبهکار شدم» از همین دسته‌اند. این کتاب‌ها حال و هوای پاورقی‌های پرتعلیق دهه‌های گذشته را دارند و برای کسانی که داستان‌های جنایی کلاسیک را دوست دارند، تجربه‌ای نوستالژیک می‌سازند.

ویژگی این دسته از کارها، ریتم تند و پایان‌بندی‌های غافلگیرکننده است. نویسنده‌ی پاورقی همیشه باید خواننده را تا شماره‌ی بعد نگه می‌داشت و این عادت در کتاب‌ها هم دیده می‌شود. اگر به این ژانر علاقه دارید، سری به فهرست رمان جنایی و معمایی بزنید.

ترجمه‌های ذبیح‌الله منصوری از کجا شروع کنیم؟

اگر تا امروز کتابی از او نخوانده‌اید، انتخاب از میان این همه عنوان ممکن است کمی گیج‌کننده باشد. چند پیشنهاد بر اساس سلیقه:

  • اگر عاشق روم باستان و داستان قهرمان‌ها هستید: «اسپارتاکوس».
  • اگر مصر باستان برایتان جذاب است: «فرزند نیل».
  • اگر رمان بلند و پرشخصیت فرانسوی دوست دارید: «ژوزف بالسامو».
  • اگر زندگی‌نامه‌ی فرمانروایان را دوست دارید: «کاترین کبیر».
  • اگر داستان جنایی کلاسیک می‌خواهید: «شش قدم به مرگ».
  • اگر دنبال یک داستان عاشقانه و افسانه‌ای هستید: «سرگذشت دون ژوان».

بعد از کتاب اول، احتمالا خودتان می‌فهمید که کدام شاخه از کارهای او بیشتر به سلیقه‌تان نزدیک است.

بهترین کتاب‌های ذبیح‌الله منصوری از نگاه خواننده‌ها

عبارت «بهترین کتاب‌های ذبیح‌الله منصوری» یکی از جست‌وجوهای پرتکرار است. واقعیت این است که پاسخ واحدی وجود ندارد، اما چند عنوان همیشه در گفت‌وگوی کتاب‌خوان‌ها تکرار می‌شوند. «سینوهه» تقریبا همیشه اولین نامی است که شنیده می‌شود. رمان‌های دوما و روایت‌هایی از زندگی فرمانروایان و قهرمانان تاریخ هم معمولا در همین فهرست جا دارند.

خواننده‌های قدیمی‌تر اغلب از خاطره‌ی خواندن این کتاب‌ها در نوجوانی حرف می‌زنند؛ از شب‌هایی که تا دیروقت بیدار ماندند تا ببینند آخر داستان چه می‌شود. همین تجربه است که باعث شده نسل‌های بعد هم سراغ این کتاب‌ها بیایند.

ناشرهای ترجمه‌ها

کتاب‌های او را ناشرهای مختلفی منتشر و تجدید چاپ کرده‌اند. در کتاب‌جم بیشتر عنوان‌ها از نشرهای نگاه، دبیر و سمیر ثبت شده است. نشر نگاه به‌خصوص عنوان‌های زیادی از او را در سال‌های اخیر دوباره منتشر کرده است؛ از جمله «اسپارتاکوس»، «کاترین کبیر»، «فرزند نیل» و «سرگذشت دون ژوان».

اگر عنوانی را با یک ناشر پیدا نکردید، ممکن است نسخه‌ی دیگری از آن با ناشر دیگری موجود باشد. نام ناشر در صفحه‌ی هر کتاب آمده و می‌توانید بر اساس آن، نسخه‌ی مورد نظرتان را انتخاب کنید. بعضی از کتاب‌ها هم چندجلدی هستند، مثل «ژوزف بالسامو» که در دو جلد منتشر شده است.

پاورقی‌نویسی؛ ریشه‌ی سبک پرکشش

برای فهمیدن سبک او باید به دنیای مطبوعات آن روزگار برگردیم. پاورقی، داستان دنباله‌داری بود که در پایین صفحه‌های روزنامه یا مجله چاپ می‌شد. موفقیت یک نشریه گاهی به جذابیت پاورقی‌اش بستگی داشت و خواننده‌ها برای خواندن ادامه‌ی داستان، نشریه را می‌خریدند.

این شرایط، از نویسنده‌ی پاورقی چند چیز می‌خواست: هر قسمت باید با تعلیق تمام شود، زبان باید ساده باشد تا همه بفهمند، و داستان باید آن‌قدر پرکشش باشد که خواننده هفته‌ی بعد دوباره برگردد. او استاد همین مهارت‌ها بود و وقتی پاورقی‌ها به کتاب تبدیل شدند، همین ویژگی‌ها در کتاب‌ها هم ماند.

دانستن این زمینه به شما کمک می‌کند کتاب‌های او را بهتر بفهمید. فصل‌های کوتاه، تکرارهای گاه‌به‌گاه و توضیح‌های اضافه، همه یادگار همان دوره‌ی پاورقی‌اند.

جایگاه ذبیح‌الله منصوری در تاریخ کتاب‌خوانی ایران

هر نظری درباره‌ی دقت ترجمه‌هایش داشته باشیم، نمی‌شود انکار کرد که او بخشی از حافظه‌ی فرهنگی ایرانی‌هاست. کتاب‌هایش در کتابخانه‌ی خانه‌های بسیاری از خانواده‌ها پیدا می‌شود؛ گاهی نسخه‌های قدیمی و ورق‌خورده‌ای که از پدر به فرزند رسیده‌اند.

او نشان داد که خواننده‌ی ایرانی تشنه‌ی داستان است و اگر داستان خوب و روان به دستش برسد، آن را می‌خواند. این درس، هنوز هم برای ناشرها و نویسنده‌ها ارزشمند است. امروز که ترجمه‌های دقیق‌تری از بسیاری از آثار وجود دارد، ترجمه‌های او جایگاه دیگری پیدا کرده‌اند: یادگار دوره‌ای از تاریخ نشر و نمونه‌ای از ترجمه‌ی آزاد که خواندنش هنوز لذت‌بخش است.

ترجمه‌ی آزاد چیست و چه فرقی با ترجمه‌ی وفادار دارد؟

در دنیای ترجمه، دو رویکرد کلی وجود دارد. در ترجمه‌ی وفادار، مترجم تلاش می‌کند تا جای ممکن به متن اصلی نزدیک بماند: جمله‌ها، تصویرها، لحن و حتی ساختار پاراگراف‌ها را حفظ کند. هدف او این است که خواننده‌ی فارسی‌زبان، همان چیزی را بخواند که خواننده‌ی زبان اصلی خوانده است.

در ترجمه‌ی آزاد، مترجم دست بازتری دارد. او ممکن است بخش‌هایی را که برای خواننده‌ی خودش خسته‌کننده یا نامفهوم می‌داند حذف کند، توضیح‌هایی اضافه کند، ترتیب رویدادها را عوض کند یا لحن را به سلیقه‌ی خواننده‌ی بومی نزدیک کند. نتیجه معمولا متنی روان‌تر و خوشخوان‌تر است، اما فاصله‌اش با اثر اصلی بیشتر است.

هیچ‌کدام از این دو رویکرد ذاتا خوب یا بد نیست؛ هر کدام کاربرد خودش را دارد. در دوره‌ای که ترجمه‌های منصوری منتشر می‌شد، ترجمه‌ی آزاد رایج‌تر بود و بسیاری از مترجم‌ها به همین شیوه کار می‌کردند. امروز اما انتظار خواننده‌ها و منتقدها تغییر کرده و ترجمه‌ی وفادار معیار اصلی شده است. دانستن این تفاوت به شما کمک می‌کند با انتظار درست سراغ این کتاب‌ها بروید.

یک نکته‌ی دیگر هم هست: وقتی کتابی از طریق زبان واسطه ترجمه می‌شود، مثلا اثری روسی از روی نسخه‌ی فرانسوی، هر مرحله کمی از متن اصلی فاصله می‌گیرد. این اتفاق در کارهای بسیاری از مترجم‌های آن دوره افتاده و مخصوص یک نفر نیست.

در پایان این بخش یادآوری یک نکته‌ی ساده لازم است: لذت خواندن و دقت علمی دو معیار جدا هستند. ممکن است کتابی از نظر دقت ترجمه نمره‌ی کاملی نگیرد، اما ساعت‌ها شما را سرگرم کند و کنجکاوی‌تان را درباره‌ی یک دوره‌ی تاریخی بیدار کند. و ممکن است ترجمه‌ای بسیار دقیق، برای خواننده‌ی تازه‌کار سنگین و خسته‌کننده باشد. خواننده‌ی آگاه کسی است که این دو را از هم جدا می‌کند و برای هر هدف، کتاب مناسب خودش را انتخاب می‌کند. اگر امروز فقط دنبال یک داستان خوب برای شب‌های طولانی هستید، این کتاب‌ها هنوز هم دوستان وفاداری‌اند.

مقایسه با ترجمه‌های تازه‌تر

برای بعضی از آثاری که او ترجمه کرده، امروز ترجمه‌های تازه‌تر و دقیق‌تری هم وجود دارد. اگر می‌خواهید متنی نزدیک به نسخه‌ی اصلی بخوانید، بهتر است سراغ آن ترجمه‌ها بروید. اما اگر دنبال تجربه‌ی خواندن یک داستان پرکشش با نثری آشنا و نوستالژیک هستید، نسخه‌ی او هنوز انتخابی دلپذیر است.

بعضی از کتاب‌خوان‌ها هر دو نسخه را می‌خوانند و تفاوت‌ها را مقایسه می‌کنند. این کار تمرین جالبی است و نشان می‌دهد که ترجمه چطور می‌تواند یک داستان را تغییر دهد. فهرست رمان خارجی جای خوبی برای پیدا کردن این ترجمه‌هاست.

چرا رمان تاریخی این‌قدر خواننده دارد؟

رمان تاریخی ژانری است که دو لذت را با هم می‌دهد: لذت داستان و لذت دانستن. خواننده همراه با شخصیت‌ها ماجرا را دنبال می‌کند و در همان حال، با شیوه‌ی زندگی، لباس، غذا، جنگ‌ها و باورهای مردم یک دوره‌ی دور آشنا می‌شود. این ترکیب برای خیلی‌ها از کتاب‌های درسی تاریخ جذاب‌تر است، چون تاریخ را از نگاه آدم‌ها و احساس‌هایشان روایت می‌کند.

در ایران، علاقه به تاریخ ریشه‌ای عمیق دارد. شاید به این دلیل که سرزمین ما خودش تاریخی طولانی و پرفراز و نشیب دارد و ایرانی‌ها همیشه با قصه‌های گذشتگان بزرگ شده‌اند. همین زمینه باعث شد رمان‌های تاریخی ترجمه‌شده، خیلی زود خواننده پیدا کنند و مترجم‌هایی که در این حوزه کار می‌کردند، محبوب شوند.

اما خواندن رمان تاریخی یک نکته‌ی مهم دارد: نویسنده‌ی رمان حق دارد خیال‌پردازی کند. گفت‌وگوها، احساس‌ها و حتی بعضی رویدادها ساخته‌ی ذهن نویسنده‌اند. وقتی این را با ترجمه‌ی آزاد ترکیب کنیم، فاصله‌ی متن با واقعیت تاریخی بیشتر هم می‌شود. پس بهترین کار این است که از داستان لذت ببریم و اگر جزئیاتی کنجکاوی‌مان را برانگیخت، سراغ منابع تاریخی برویم.

نکته‌هایی برای خواندن این کتاب‌ها

کتاب‌های بلند تاریخی، به‌خصوص آن‌هایی که چندجلدی‌اند، ممکن است در نگاه اول ترسناک به نظر برسند. چند پیشنهاد کمک می‌کند با خیال راحت‌تر شروع کنید:

  1. با یک کتاب تک‌جلدی شروع کنید. پیش از کتاب‌های دوجلدی، یک عنوان کوتاه‌تر بخوانید تا با نثر و سبک مترجم آشنا شوید.
  2. یادداشت بردارید. رمان‌های تاریخی شخصیت‌های زیادی دارند. یک برگه کنار کتاب بگذارید و نام شخصیت‌ها را با یک توضیح کوتاه یادداشت کنید.
  3. نقشه را فراموش نکنید. وقتی داستان در روم یا مصر یا روسیه می‌گذرد، نگاهی به نقشه‌ی آن منطقه بیندازید. تصور مکان‌ها، داستان را زنده‌تر می‌کند.
  4. به توضیح‌های مترجم توجه کنید. بخشی از جذابیت این کتاب‌ها همان توضیح‌هایی است که مترجم درباره‌ی رسم‌ها و رویدادها داده است؛ فقط یادتان باشد که این توضیح‌ها همیشه دقیق نیستند.
  5. با کسی درباره‌اش حرف بزنید. خیلی از پدرها و مادربزرگ‌ها این کتاب‌ها را در جوانی خوانده‌اند. گفت‌وگو با آن‌ها می‌تواند تجربه‌ی خواندن را دلنشین‌تر کند.

هدیه‌ای برای علاقه‌مندان تاریخ

اگر دنبال هدیه‌ای برای کسی هستید که تاریخ و داستان را دوست دارد، کتاب‌های این مترجم انتخاب مناسبی‌اند. یک رمان تاریخی پرحجم، مثل «ژوزف بالسامو» یا «کاترین کبیر»، هدیه‌ای است که چند هفته همراه گیرنده می‌ماند. برای کسانی که این کتاب‌ها را در جوانی خوانده‌اند، دریافت یک نسخه‌ی تازه از کتاب محبوب قدیمی، هدیه‌ای پر از خاطره است.

برای جوان‌ترها هم این کتاب‌ها می‌توانند دری به دنیای رمان‌خوانی باشند. نثر ساده و ریتم پرکشش، آن‌ها را برای کسی که تازه می‌خواهد رمان بلند بخواند مناسب می‌کند. شاید بعد از این کتاب‌ها، سراغ ترجمه‌های دقیق‌تر و رمان‌های کلاسیک دیگر هم برود.

یک پیشنهاد دیگر: چند کتاب از شاخه‌های مختلف را با هم هدیه بدهید؛ مثلا یک رمان تاریخی، یک زندگی‌نامه و یک داستان جنایی. این‌طوری گیرنده می‌تواند ببیند کدام شاخه بیشتر به سلیقه‌اش نزدیک است و بعدها خودش انتخاب کند. کتاب چاپی، برخلاف بسیاری از هدیه‌های دیگر، سال‌ها در قفسه می‌ماند و هر بار که دیده شود، یاد هدیه‌دهنده را زنده می‌کند.

خرید کتاب ذبیح‌الله منصوری از کتاب‌جم

در کتاب‌جم بیش از صد و شصت عنوان با نام این مترجم ثبت شده و بیش از صد عنوان در حال حاضر موجود است. قیمت هر کتاب، قیمت روز ناشر است و موجودی هر روز به‌روز می‌شود.

برای سفارش، کتاب مورد نظرتان را پیدا کنید، به سبد خرید اضافه کنید و سفارش آنلاین را کامل کنید. همه‌ی کتاب‌ها نسخه‌ی چاپی هستند و به نشانی شما فرستاده می‌شوند. برای کتاب‌های چندجلدی، دقت کنید که همه‌ی جلدها را انتخاب کرده باشید.

پرسش‌های پرتکرار درباره ذبیح‌الله منصوری

آیا ترجمه‌های او دقیق هستند؟

ترجمه‌های او آزاد است و در بسیاری از موارد با متن اصلی تفاوت دارد. بهتر است آن‌ها را به‌عنوان داستان‌های جذاب با زمینه‌ی تاریخی بخوانید، نه منبع دقیق تاریخ.

از چه زبانی ترجمه می‌کرد؟

بخش مهمی از کارهای او از زبان فرانسه است. بعضی از آثاری که اصلشان به زبان دیگری بوده، از طریق نسخه‌های فرانسوی به دست او رسیده است.

مشهورترین ترجمه‌ی او کدام است؟

«سینوهه، پزشک مخصوص فرعون» از میکا والتاری معمولا مشهورترین ترجمه‌ی او دانسته می‌شود.

کدام کتاب‌های او در کتاب‌جم موجود است؟

عنوان‌هایی مثل «اسپارتاکوس»، «کاترین کبیر»، «فرزند نیل»، «ژوزف بالسامو»، «سرگذشت دون ژوان» و «شش قدم به مرگ» در فهرست کتاب‌جم ثبت شده‌اند. موجودی هر عنوان را در صفحه‌ی همان کتاب ببینید.

کدام ناشرها کتاب‌هایش را منتشر می‌کنند؟

در کتاب‌جم بیشتر عنوان‌ها از نشرهای نگاه، دبیر و سمیر است.

این کتاب‌ها برای نوجوان مناسب‌اند؟

بیشتر کتاب‌های او برای بزرگسالان نوشته شده‌اند، اما نوجوان‌های علاقه‌مند به تاریخ و ماجرا هم معمولا از آن‌ها لذت می‌برند. بعضی از صحنه‌ها ممکن است برای سنین پایین مناسب نباشد.

جمع‌بندی؛ قصه‌گوی بزرگ ترجمه

ذبیح‌الله منصوری مترجمی بود که با نثر روان و داستان‌گوی خود، نسل‌ها خواننده‌ی ایرانی را با تاریخ و ادبیات جهان آشنا کرد. ترجمه‌های آزاد او همیشه موضوع بحث بوده‌اند، اما جذابیتشان را هیچ‌کس انکار نمی‌کند. از روم باستان تا مصر فرعون‌ها، از دربار روسیه تا فرانسه‌ی دوما، کتاب‌هایش سفری پرماجرا به گذشته‌اند.

اگر دنبال داستانی هستید که شب‌ها بیدارتان نگه دارد، فهرست ترجمه‌های او را در کتاب‌جم ببینید، با قیمت روز و موجودی به‌روز انتخاب کنید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش بدهید.