زبان شعر امروز

گزیده ای از کتاب “زبان شعر امروز” نوشته لیلا کردبچه : کتاب زبان شعر امروز در شعر معاصر مسألۀ زبان و تغییرات و دگرگونی‌های آن از اهمیّتی بسیار برخوردار است؛ چراکه شعر فارسی در صد سال اخیر نه‌تنها در حوزۀ محتوا و رویکردهای مضمونی دستخوش دگرگونی شده، بلکه در زمینۀ زبان نیز گونه‌های برجسته‌سازی‌ بسیاری را پذیرفته است. این برجسته‌سازی‌های زبانی در شعر معاصر اغلب با جانبداری افراطی منتقدان و پژوهشگران نوآوری قلمداد شده‌اند، به‌گونه‌ای‌که برخی شعر امروز و زبان شعر امروز را نتیجۀ گسستی ناگهانی و عظیم از ادبیات قدیم می‌دانند، حال آنکه شعر و ادبیات معاصر نیز اگرچه ممکن است دربرابر درخت پرشاخ‌وبرگ ادبیات کهنسال، نهالی نورس یا نارس به‌نظر برسد، امّا همین نهال جوان نیز ریشه در خاک زبان فارسی دارد و این طبیعی است که هر هنرمندی برای خلق اثر هنری، هربار خود را از صفر نیاغازد و الفبا، دستور زبان، فرهنگ لغات، معانی و بیان، بدیع و عروض و قافیه‌ای ویژۀ خویش نیافریند، بلکه از گنجینه‌ای که در اختیار دارد استفاده کند. . . . اساس کار این پژوهش بررسی عوامل برجسته‌ساز زبانی در دو گروه قاعده‌افزایی (توازن آوایی، توازن واژگانی، توازن نحوی) و قاعده‌کاهی (قاعده‌کاهی واژگانی، قاعده‌کاهی نحوی، قاعده‌کاهی معنایی، قاعده‌کاهی نوشتاری) در زبان شعر معاصر و تطبیق آن‌ها با نمونه‌های موجود در ادبیات قدیم می‌باشد. فصل‌بندی و تنظیم مطالب این کتاب نیز برمبنای شیوه‌های برجسته‌سازی‌های زبان شعر در دو گروه عمدۀ قاعده‌افزایی‌ها و قاعده‌کاهی‌ها صورت گرفته که درنهایت پنج مبحث را شکل داده ‌است: _ قاعده‌کاهی واژگان (فصل اول؛ دنیای واژه‌ها) _ قاعده‌افزایی (فصل دوم؛ موسیقی شعر امروز) _ قاعده‌کاهی نحوی (فصل سوم؛ ساختار نحوی زبان شعر امروز) _ قاعده‌کاهی نوشتاری (فصل چهارم؛ نمایش شعر) _ قاعده‌کاهی معنایی (فصل پنجم؛ صورخیال شعر امروز)