مارک تواین نامی است که برای بیشتر ما با یک پسر شیطان و یک رودخانهی بزرگ گره خورده است: تام سایر که دیوار را رنگ میکند و هاکلبری فین که با یک کلک چوبی روی آب میرود. اما مارک تواین فقط نویسندهی کتابهای نوجوانان نیست. او یکی از مهمترین چهرههای ادبیات آمریکاست، طنزنویسی که با خنده حرفهای جدی میزد و زبان مردم کوچه و بازار را به رمان آورد. در این صفحه با زندگی، سبک، آثار مهم و ترجمههای فارسی کتابهای مارک تواین آشنا میشوید و میبینید از کدام کتاب شروع کنید تا نسخهی چاپی مناسب خودتان یا فرزندتان را سفارش دهید.
مارک تواین کیست؟
نام واقعی این نویسنده ساموئل لنگهورن کلمنس بود. او در سال ۱۸۳۵ در ایالت میزوری آمریکا به دنیا آمد و کودکیاش را در شهر کوچک هانیبال، کنار رود میسیسیپی گذراند. همین شهر و همین رود بعدها به قلب مهمترین داستانهایش تبدیل شد. اگر سنت پترزبورگ خیالی در ماجراهای تام سایر را بخوانید، در واقع دارید هانیبال دوران کودکی نویسنده را میبینید، با کوچههای خاکی، کلیسای کوچک، مدرسهای که بچهها از آن فرار میکنند و رودخانهای که همیشه وسوسهی سفر را در دل آنها زنده نگه میدارد.
کلمنس زود پدرش را از دست داد و از نوجوانی کار کرد. شاگرد چاپخانه شد، حروفچینی یاد گرفت و کمکم با دنیای روزنامه آشنا شد. این تجربهی چاپخانه برای نویسندهی آینده بسیار مهم بود، چون او را با متن، خبر و نوشتن کوتاه و دقیق آشنا کرد. چیزی که بعدها در طنزهای روزنامهای او دیده میشود، ریشه در همین سالها دارد.
زندگینامه مارک تواین: از رودخانه تا قلم
یکی از جذابترین فصلهای زندگی او، سالهایی است که ناخدای کشتی بخار روی میسیسیپی بود. هدایت کشتی روی رودی که مدام شکلش را عوض میکند، کاری سخت و پر از دقت بود. ناخدا باید عمق آب، جریان، شنهای زیر آب و نشانههای ساحل را از بر میکرد. همین شغل نام قلمی او را هم ساخت. عبارت مارک تواین در زبان رودخانهنشینها به عمقی از آب اشاره داشت که کشتی میتوانست با خیال راحت از آن عبور کند. نویسنده این عبارت را برداشت و آن را به نامی ماندگار در ادبیات جهان تبدیل کرد.
جنگ داخلی آمریکا کار کشتیرانی روی رود را متوقف کرد و کلمنس راهی غرب شد. مدتی دنبال معدن و ثروت رفت، اما آنچه واقعا پیدا کرد، استعداد نوشتن بود. در روزنامههای غرب آمریکا گزارش و طنز نوشت و یکی از داستانهای کوتاهش دربارهی یک قورباغهی پرنده، او را در سراسر کشور مشهور کرد. از آن پس سفرنامهنویسی، سخنرانی و داستاننویسی کار اصلیاش شد.
مارک تواین سفرهای زیادی کرد، به اروپا و خاورمیانه رفت و از این سفرها کتابهایی پرخواننده نوشت که در آنها با نگاهی طنزآمیز، هم آمریکاییهای مغرور را دست میانداخت و هم اروپای پرادعا را. بعدها با اولیویا لنگدون ازدواج کرد و سالها در شهر هارتفورد زندگی کرد. همانجا بود که بسیاری از آثار مهمش را نوشت. اما زندگی او همیشه شیرین نبود. ورشکستگی مالی بر اثر سرمایهگذاریهای ناموفق، از دست دادن همسر و چند فرزند، سالهای پایانی زندگیاش را تلخ کرد و همین تلخی در نوشتههای آخرش هم پیداست. او در سال ۱۹۱۰ درگذشت. نکتهی جالبی که همیشه دربارهی او گفته میشود این است که سال تولد و سال مرگش با عبور ستارهی دنبالهدار هالی از آسمان زمین همزمان بود.
سبک نوشتن مارک تواین: خندهای که فکر میکند
اگر بخواهیم سبک او را در یک جمله بگوییم: مارک تواین با خنده آدم را به فکر وامیدارد. طنز او از جنس شوخیهای سطحی نیست. او از اغراق، از سادهلوحی ظاهری راوی، از تضاد میان حرف و عمل آدمها استفاده میکند تا ریاکاری، خرافه، نژادپرستی و غرور اجتماعی را نشان دهد. خواننده میخندد، اما بعد از خنده یک سؤال جدی در ذهنش میماند.
ویژگی مهم دیگر، زبان اوست. پیش از او بسیاری از نویسندههای آمریکایی تلاش میکردند شبیه نویسندههای انگلیسی بنویسند، با جملههای رسمی و ادبی. مارک تواین جرئت کرد که زبان واقعی مردم را وارد رمان کند: لهجهها، اصطلاحات محلی و طرز حرف زدن بچهها و آدمهای ساده. در ماجراهای هکلبری فین، کل داستان از زبان پسری بیسواد روایت میشود و همین انتخاب، رمان را زنده و باورپذیر کرده است. بسیاری از منتقدان و نویسندگان بزرگ بعدی، از جمله همینگوی، این رمان را نقطهی شروع ادبیات مدرن آمریکا دانستهاند.
سومین ویژگی، نگاه انسانی اوست. پشت طنز تند او، همدلی عمیقی با آدمهای ضعیف، بچهها و کسانی که جامعه آنها را نادیده میگیرد وجود دارد. او از آدمهای پرمدعا بدش میآمد و به آدمهای بیادعا علاقه داشت. برای همین است که قهرمانهایش اغلب بچههای بازیگوش، فقیرها یا آدمهای حاشیهای هستند.
کتابهای مارک تواین: آثار مهم
کارنامهی او بسیار گسترده است: رمان، داستان کوتاه، سفرنامه، مقاله، خاطره و نوشتههای طنز. اما چند کتاب هستند که نام مارک تواین را جاودانه کردهاند و تقریبا همهی آنها به فارسی هم ترجمه شدهاند.
ماجراهای تام سایر
این رمان داستان پسری باهوش، شیطان و خیالپرداز است که با خالهاش زندگی میکند و هر روز دنبال ماجرای تازهای است. صحنهی معروف رنگ کردن نرده، که تام با زرنگی بچههای دیگر را وادار میکند کار او را انجام دهند و تازه پول هم بدهند، یکی از شناختهشدهترین صحنههای ادبیات کودک و نوجوان جهان است. اما رمان فقط شوخی نیست؛ تام شاهد یک قتل میشود، در غار گم میشود و با ترس و وجدان خودش روبهرو میشود. کتاب تام سایر در کتابجم با ترجمهها و چاپهای مختلف موجود است، از جمله در مجموعهی رمانهای ماندگار جهان و با عنوانهایی مثل توم سایر.
ماجراهای هکلبری فین
هاک، دوست بیخانمان تام، از دست پدر الکلی و خشن خود فرار میکند و همراه جیم، مردی سیاهپوست که از بردگی گریخته، روی کلکی چوبی در میسیسیپی پیش میرود. این سفر، سفری به دل جامعهی آمریکاست: کلاهبردارها، خانوادههایی که سالها با هم دشمنی دارند، مردم سادهلوح و قانونی که بردگی را درست میداند. مهمترین لحظهی رمان جایی است که هاک باید میان آنچه جامعه به او یاد داده و آنچه دلش میگوید یکی را انتخاب کند و او دوستی با جیم را انتخاب میکند. ماجراهای هکلبری فین معمولا جدیترین و عمیقترین رمان مارک تواین شمرده میشود. نسخههای این کتاب در کتابجم شامل ترجمهی کامل و نسخهی دوزبانهی سادهشده برای زبانآموزان است.
شاهزاده و گدا
دو پسر همسن که شباهت عجیبی به هم دارند، یکی شاهزادهی انگلستان و دیگری پسری فقیر از کوچههای لندن، جایشان را با هم عوض میکنند. شاهزاده طعم فقر و بیعدالتی را میچشد و پسر فقیر با دربار و تشریفاتش آشنا میشود. این رمان تاریخی و ماجرایی، دربارهی عدالت، قدرت و این است که آدمها را نباید از روی لباسشان قضاوت کرد. شاهزاده و گدا یکی از محبوبترین کتابهای مارک تواین در ایران است و چاپهای مختلفی از آن را در کتابجم پیدا میکنید.
خاطرات آدم و حوا
مارک تواین چند نوشتهی طنز کوتاه دارد که از زبان آدم و حوا، نخستین انسانها، نوشته شده است. در این نوشتهها، اولین مرد و اولین زن با تعجب و بامزگی دنیا و یکدیگر را کشف میکنند. لحن این متنها شیرین و در عین حال لطیف است و تفاوت نگاه زن و مرد را با زبان طنز نشان میدهد. کتاب کوچک خاطرات آدم از نشر نیلا یکی از نسخههای فارسی همین نوشتههاست.
آثار دیگر
از کتابهای دیگر او میتوان به یک یانکی در دربار شاه آرتور اشاره کرد که در آن مردی آمریکایی به انگلستان قرون وسطی پرتاب میشود و با دانش امروزی خودش همه چیز را به هم میریزد. زندگی روی میسیسیپی، کتاب نیمهخاطرهای دربارهی سالهای ناخدایی او، و سفرنامهی معصومان در سفر هم از آثار شناختهشدهی او هستند. داستانهای کوتاهش هم بسیار خواندنیاند و در مجموعههای مختلف به فارسی منتشر شدهاند.
ترجمههای فارسی آثار مارک تواین
کتابهای این نویسنده از دههها پیش در ایران خواننده داشتهاند. تام سایر و شاهزاده و گدا از نخستین رمانهای خارجی بودند که بسیاری از نوجوانان ایرانی خواندند و برای همین ترجمههای فراوانی از آنها وجود دارد. ناشرانی مثل امیرکبیر، افق و نگاه در سالهای مختلف این آثار را منتشر کردهاند. برخی ترجمهها کامل و وفادار به متن اصلی هستند و برخی خلاصه و سادهشده برای گروه سنی کمتر.
وقتی میخواهید کتابی از مارک تواین بخرید، خوب است به این نکته دقت کنید که نسخهی موردنظر کامل است یا بازنویسی. برای کودک دبستانی، نسخهی سادهشده و مصور انتخاب خوبی است. اما برای نوجوان بزرگتر و بزرگسال، ترجمهی کامل لذت واقعی متن را منتقل میکند، بهخصوص در هکلبری فین که زبان راوی بخش مهمی از ارزش کتاب است. در صفحهی هر کتاب در کتابجم میتوانید نام مترجم، ناشر و مشخصات چاپ را ببینید و بر اساس آن تصمیم بگیرید.
یک انتخاب جالب دیگر برای زبانآموزان، نسخههای دوزبانه است. در کتابجم نسخهای از هاکلبری فین وجود دارد که متن سادهشدهی انگلیسی را همراه ترجمهی فارسی آورده است. این نوع کتابها برای تمرین خواندن انگلیسی با داستانی آشنا، بسیار کمککنندهاند.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای خواندن کتابهای مارک تواین
اگر تا امروز چیزی از این نویسنده نخواندهاید، این مسیر پیشنهادی را امتحان کنید:
- ماجراهای تام سایر: سبکترین و سرگرمکنندهترین ورودی به دنیای او. برای نوجوان و بزرگسال هر دو مناسب است.
- شاهزاده و گدا: داستانی پرکشش با فضای تاریخی که پیامی ساده و ماندگار دارد.
- ماجراهای هکلبری فین: وقتی با دنیای او آشنا شدید، سراغ این رمان بروید. عمیقتر، تلختر و مهمتر است.
- خاطرات آدم و حوا و داستانهای کوتاه: برای دیدن طنز خالص و بامزگی قلم او.
برای بچههای کوچکتر، با نسخهی مصور تام سایر شروع کنید و بعد شاهزاده و گدا را بخوانید. برای کسی که دنبال ادبیات جدی است، خواندن هکلبری فین بعد از تام سایر تجربهی جالبی است، چون همان دنیا را از چشم دیگری و با نگاه تلختری میبیند.
چرا هنوز هم مارک تواین را میخوانیم؟
بیش از صد سال از مرگ این نویسنده گذشته، اما کتابهایش هنوز در فهرست کتابهای محبوب دنیا هستند. دلیلش ساده است: او دربارهی چیزهایی نوشت که هیچوقت کهنه نمیشوند. کودکی و آزادی، دوستی، ترس، وجدان، بیعدالتی و ریاکاری بزرگترها، موضوعهایی هستند که هر نسلی دوباره با آنها روبهرو میشود.
از طرف دیگر، ماجراهای او واقعا سرگرمکنندهاند. خیلی از کلاسیکها خواندن سختی دارند، اما رمانهای مارک تواین روان، پرماجرا و پر از صحنههای خندهدارند. همین است که هم بچهها با آنها کتابخوان میشوند و هم بزرگترها با خواندن دوباره، لایههای تازهای در آنها پیدا میکنند. کتابی که در دوازدهسالگی فقط ماجرای یک پسر شیطان بود، در سیسالگی تصویری از جامعه و آدمها میشود.
دلیل دیگر، جایگاه تاریخی اوست. خواندن مارک تواین یعنی دیدن آمریکای قرن نوزدهم: شهرهای کوچک کنار رود، کشتیهای بخار، بردگی و پیامدهایش، و مردمی که میان سنت و دنیای تازه گیر افتادهاند. این کتابها پنجرهای به یک دورهی مهم تاریخی هستند، بیآنکه خشک و درسی باشند.
مارک تواین و ادبیات کودک و نوجوان
جالب است بدانید که خود نویسنده تام سایر را فقط برای بچهها ننوشته بود. او میخواست بزرگترها هم با خواندنش کودکی خودشان را به یاد بیاورند. اما این رمان به یکی از ستونهای ادبیات نوجوان تبدیل شد و الگویی برای داستانهای ماجرایی بعدی شد که در آن بچهها قهرمان اصلیاند.
اگر پدر یا مادری هستید و دنبال کتابی برای کتابخوان کردن فرزندتان میگردید، کتابهای مارک تواین انتخاب امنی هستند. ماجراها هیجان دارد، شخصیتها دوستداشتنیاند و پیامهای اخلاقی بدون نصیحت مستقیم در داستان جاری است. خواندن مشترک تام سایر با فرزندتان میتواند فرصتی برای گفتوگو دربارهی دروغ، شجاعت، دوستی و مسئولیت باشد.
البته برای هکلبری فین بهتر است کمی صبر کنید یا نسخهای مناسب سن کودک انتخاب کنید، چون موضوعهایی مثل بردگی و خشونت در آن جدیتر مطرح شده است. برای نوجوان بزرگتر، این رمان میتواند شروع خوبی برای فکر کردن به عدالت و انسانیت باشد.
طنز مارک تواین در نوشتههای کوتاه
کسانی که فقط رمانهای بلند او را خواندهاند، معمولا از دیدن داستانهای کوتاه و مقالههای طنزش شگفتزده میشوند. او در این نوشتهها آزادتر است و تیزتر. از آداب و رسوم جامعه، از سیاستمدارها، از آدمهایی که خودشان را باهوشتر از دیگران میدانند و از زبانهایی که یاد گرفتنشان سخت است، با شیطنت انتقاد میکند. داستان قورباغهی پرندهی شهرستان کالاوراس که او را مشهور کرد، نمونهی خوبی از همین طنز داستانگویانه است.
بسیاری از جملههای کوتاه و بامزهای که در فضای مجازی به نام او دستبهدست میشوند، در واقع از او نیستند. اگر میخواهید طنز واقعیاش را بشناسید، بهترین راه خواندن خود کتابهاست، نه جملههای پراکندهای که منبعشان معلوم نیست.
نقد اجتماعی در کتابهای مارک تواین
پشت ماجراهای شیرین، نگاهی منتقد و گاهی تلخ پنهان است. او در هکلبری فین نژادپرستی و بردگی را زیر سؤال میبرد، در شاهزاده و گدا قانونهای بیرحم و فاصلهی طبقاتی را نشان میدهد و در یانکی در دربار شاه آرتور، هم خرافه و اشرافیت قرون وسطی را مسخره میکند و هم غرور تکنولوژی جدید را. این نقد اجتماعی، کتابهای او را از سرگرمی صرف بالاتر برده است.
جالب است که خود هکلبری فین در طول زمان گاهی موضوع بحث و جدل بوده است. برخی خوانندهها زبان و واژههایی را که شخصیتها دربارهی سیاهپوستان به کار میبرند آزاردهنده دانستهاند. اما بسیاری از منتقدان معتقدند هدف نویسنده دقیقا نشان دادن همین زشتیها بوده تا خواننده با آنها روبهرو شود. این بحثها خودش نشان میدهد کتاب هنوز زنده است و حرف برای گفتن دارد.
دستههای مرتبط با آثار مارک تواین
کتابهای این نویسنده در کتابجم در چند دسته قرار گرفتهاند. رمانهای اصلی او را در دستهی رمان خارجی پیدا میکنید و برای دیدن آثار مشابه از نویسندههای دیگر، سری به دستهی ادبیات و داستان بزنید. اگر به داستانهای قدیمی و حالوهوای قصهگویی علاقه دارید، دستهی قصه و افسانه هم برایتان جالب است. برای خواندن زندگی نویسندگان و چهرههای مشهور، دستهی زندگینامه و خاطرات را ببینید.
شخصیتهای فراموشنشدنی دنیای سنت پترزبورگ
یکی از رازهای ماندگاری این داستانها، شخصیتهای آنهاست. هر کدام از آدمهای این شهر کوچک کنار رود، چهرهای روشن و بهیادماندنی دارند و خواننده بعد از بستن کتاب، هنوز صدایشان را در ذهن میشنود.
تام پسری است که از قانون و مدرسه و کلیسا فرار میکند، اما در عمق وجودش آدم خوبی است. او عاشق کتابهای ماجرایی و دزدان دریایی است و دوست دارد زندگیاش شبیه همان داستانها باشد. همین خیالپردازی گاهی او را به دردسر میاندازد و گاهی نجاتش میدهد. وقتی پای جان یک بیگناه در میان است، تام با ترس خودش کنار میآید و حقیقت را در دادگاه میگوید. این لحظه نشان میدهد که شیطنت با بیمسئولیتی یکی نیست.
خاله پالی زنی مهربان و سختگیر است که تام را بزرگ میکند. او مدام تهدید میکند و تنبیه میکند، اما خواننده بهخوبی میفهمد که پشت این سختگیری، محبتی عمیق نهفته است. صحنهای که خاله فکر میکند تام و دوستانش در رودخانه غرق شدهاند و برایشان سوگواری میکند، از تأثیرگذارترین صحنههای کتاب است.
بکی تاچر، دختری که تام دلباختهی اوست، تصویری شیرین از عشقهای کودکانه میسازد. دعواها، آشتیها و نگرانیهای کوچک این دو، هر خوانندهای را به یاد دوران مدرسهی خودش میاندازد. ماجرای گم شدن آن دو در غار هم یکی از پرهیجانترین بخشهای رمان است.
هاک پسری است که هیچکس او را نمیخواهد، نه خانهای دارد و نه مدرسهای. بچههای دیگر به آزادیاش حسادت میکنند و مادرها از او میترسند. اما همین پسر بیسرپرست، در رمان دوم، شرافتمندترین آدم داستان میشود. تبدیل یک شخصیت فرعی به قهرمان یک رمان بزرگ، از کارهای درخشان ادبی این نویسنده است.
جیم شاید مهمترین شخصیت کل این دنیا باشد. مردی که از بردگی فرار کرده تا روزی خانوادهاش را آزاد کند. در طول سفر روی رود، خواننده همراه هاک یاد میگیرد که جیم را نه به چشم یک برده، بلکه به چشم یک انسان، یک پدر و یک دوست ببیند. این تغییر نگاه، مرکز اخلاقی رمان است.
و بالاخره اینجان جو، شخصیت منفی تام سایر، که سایهی ترس را روی کل داستان انداخته است. حضور او باعث میشود رمان از یک داستان شاد کودکانه فراتر برود و هیجان و تعلیقی جدی پیدا کند.
رودخانه بهعنوان یک شخصیت
در این آثار، رود میسیسیپی فقط یک مکان نیست؛ خودش یک شخصیت است. رود هم آزادی میدهد و هم خطر دارد. شبهایی که هاک و جیم روی کلک دراز کشیدهاند و به ستارهها نگاه میکنند، از شاعرانهترین صحنههای ادبیات آمریکا هستند. در آن لحظهها، دنیای پر از قانون و تبعیض ساحل دور به نظر میرسد و دو آدم آزادانه با هم حرف میزنند. اما هر بار که کلک به ساحل نزدیک میشود، دوباره دردسر و دروغ و خشونت آغاز میشود.
این تقابل میان رود و ساحل، میان طبیعت و جامعه، یکی از کلیدهای فهم رمان است. نویسندهای که سالها روی همین آب کار کرده بود، رود را مثل کف دستش میشناخت و همین شناخت دقیق، توصیفهایش را زنده و واقعی کرده است. خواندن این بخشها حتی برای کسی که هرگز آمریکا را ندیده، حس آب و مه و صدای کشتی بخار را منتقل میکند.
نکتههایی برای خرید کتاب مارک تواین
- به سن خواننده توجه کنید: برای کودک، نسخهی سادهشده و مصور؛ برای نوجوان و بزرگسال، ترجمهی کامل.
- مترجم را ببینید: ترجمههای مختلف از نظر روانی و وفاداری با هم فرق دارند. اگر کتاب را برای اولین بار میخوانید، نسخهای را انتخاب کنید که نام مترجمی شناختهشده روی آن است.
- نسخهی دوزبانه برای زبانآموز: اگر هدفتان تقویت زبان انگلیسی است، نسخههای دوزبانه را امتحان کنید.
- مجموعهای بخرید: اگر تام سایر را دوست داشتید، هکلبری فین را هم کنارش داشته باشید؛ این دو کتاب مکمل هم هستند.
در کتابجم، قیمت روز و موجودی بهروز هر نسخه کنار مشخصات کتاب نمایش داده میشود و میتوانید نسخهی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
پرسشهای پرتکرار درباره مارک تواین
نام واقعی مارک تواین چه بود؟
نام واقعی او ساموئل لنگهورن کلمنس بود. نام مارک تواین را از اصطلاحی گرفت که ناخداهای رود میسیسیپی برای اندازهگیری عمق آب به کار میبردند.
معروفترین کتاب مارک تواین کدام است؟
ماجراهای تام سایر شناختهشدهترین و ماجراهای هکلبری فین مهمترین اثر او از نگاه منتقدان است. شاهزاده و گدا هم در ایران خوانندهی زیادی دارد.
کتابهای مارک تواین برای چه سنی مناسب است؟
تام سایر و شاهزاده و گدا از حدود دهسالگی به بعد مناسباند و نسخههای سادهشده برای سن کمتر هم وجود دارد. هکلبری فین برای نوجوانان بزرگتر و بزرگسالان مناسبتر است.
تفاوت تام سایر و هکلبری فین چیست؟
تام سایر داستانی شاد و ماجرایی دربارهی کودکی است. هکلبری فین از زبان دوست تام روایت میشود و موضوعات جدیتری مثل بردگی، آزادی و وجدان را مطرح میکند.
مارک تواین اهل کجا بود و کی زندگی میکرد؟
او آمریکایی بود، در سال ۱۸۳۵ در میزوری به دنیا آمد و در سال ۱۹۱۰ درگذشت. کودکیاش در شهر هانیبال کنار رود میسیسیپی گذشت.
کدام ناشرها کتابهای مارک تواین را منتشر کردهاند؟
ناشرانی مثل امیرکبیر، افق و نگاه از جمله ناشرانی هستند که نسخههایی از آثار او در کتابجم دارند.
آیا نسخهی دوزبانه از کتابهای مارک تواین وجود دارد؟
بله، برای نمونه نسخهی سادهشده و دوزبانهی هاکلبری فین برای زبانآموزان منتشر شده است.
جمعبندی: سفری با مارک تواین روی میسیسیپی
خواندن کتابهای مارک تواین مثل سوار شدن بر کلکی است که آرام روی رود پیش میرود: گاهی میخندید، گاهی میترسید و گاهی ناگهان به فکر فرو میروید. او نویسندهای است که هم کودک درون شما را بیدار میکند و هم وجدان بزرگسالتان را. از تام سایر شروع کنید، با شاهزاده و گدا ادامه دهید و وقتی آماده بودید، همراه هاک و جیم به سفر بروید.
همهی نسخههای موجود آثار این نویسنده را در همین صفحه میبینید. نسخهی موردنظرتان را بر اساس مترجم، ناشر و سن خواننده انتخاب کنید، قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخهی چاپی کتاب را از کتابجم سفارش دهید.