مگان مک دونالد نویسندهی آمریکایی کتابهای کودک است که بیشتر خوانندگان فارسیزبان او را با یک دختر کوچولوی پرانرژی و بدخلق میشناسند: جودی دمدمی. جودی دختری است که هر روز حالوهوای تازهای دارد؛ یک روز اخمو و عصبانی است، روز بعد میخواهد دنیا را نجات دهد و روز دیگر تصمیم میگیرد دکتر یا خبرنگار شود. اگر دنبال خرید کتاب مگان مک دونالد برای فرزندتان هستید، یا میخواهید بدانید چرا بچهها اینقدر جودی را دوست دارند، این راهنما به شما کمک میکند.
در ادامه با زندگی و کار مگان مک دونالد آشنا میشوید، شخصیت جودی و خانواده و دوستانش را میشناسید، جلدهای مختلف مجموعه را مرور میکنیم و میگوییم این کتابها برای چه سنی مناسباند و چطور میتوانید نسخهی چاپیشان را با قیمت روز سفارش دهید.
مگان مک دونالد کیست؟
مگان مک دونالد در آمریکا و در خانوادهای پرجمعیت بزرگ شد؛ او کوچکترین فرزند خانوادهای با چند دختر بود. خودش در گفتوگوهای مختلف گفته که بسیاری از ماجراهای جودی از خاطرات کودکی خودش و خواهرانش آمده است. همین ریشهی واقعی است که شخصیت جودی را اینقدر باورپذیر و زنده کرده؛ بچهها در جودی خودشان را میبینند و پدر و مادرها کودکی خودشان را.
او پیش از آنکه بهطور کامل به نوشتن رو بیاورد، در کارهای مرتبط با کتاب و کودکان، از جمله کتابداری و قصهگویی برای بچهها، تجربه داشت. قصهگویی برای کودکان به او یاد داد بچهها به چه چیزی میخندند، چه چیزی توجهشان را جلب میکند و چه زمانی حوصلهشان سر میرود. این تجربه در ریتم تند و طنز سادهی کتابهایش پیداست.
او کتابهای زیادی برای کودکان نوشته، از کتابهای تصویری گرفته تا داستانهای بلندتر. اما بیتردید مشهورترین کار او مجموعهی «جودی دمدمی» است که نخستین جلدش در سال ۲۰۰۰ منتشر شد و از آن زمان تا امروز جلدهای زیادی به آن اضافه شده است. تصویرگری کتابها را پیتر رینولدز انجام داده و طراحیهای ساده و پرحرکت او بخش جدانشدنی از هویت جودی شده است.
جودی دمدمی؛ مشهورترین شخصیت مگان مک دونالد
جودی دختری کلاس سومی است با موهای ژولیده و ذهنی پر از ایده. نامش در زبان اصلی با کلمهای همآواست که به معنای دمدمی و بدخلق است و مترجمان فارسی هم با عنوان «جودی دمدمی» همین بازی را به زیبایی منتقل کردهاند. جودی حالوهواهای مختلفی دارد و هیچوقت نمیشود حدس زد فردا چه تصمیمی میگیرد.
چیزی که جودی را دوستداشتنی میکند، کامل نبودن اوست. او گاهی حسود است، گاهی لجباز و گاهی بیحوصله؛ با برادر کوچکترش دعوا میکند، از چیزهای کوچک دلخور میشود و اشتباه میکند. اما در عین حال مهربان، خلاق و شجاع است و همیشه در پایان هر ماجرا چیزی یاد میگیرد. بچهها با جودی احساس راحتی میکنند، چون او هم مثل خودشان است: نه قهرمانی بینقص، بلکه کودکی واقعی.
جودی عاشق جمع کردن چیزهای مختلف است، به حیوانات و طبیعت علاقه دارد و همیشه در حال برنامهریزی برای یک کار بزرگ است. او تخیلی بیپایان دارد و از کوچکترین اتفاق روزمره ماجرایی بزرگ میسازد. همین تخیل، موتور محرک این داستانها است.
خانواده و دوستان جودی
یکی از شخصیتهای محبوب مجموعه، استینک، برادر کوچکتر جودی است. رابطهی جودی و استینک ترکیبی از رقابت، دعوا و عشق خواهر و برادری است که برای هر خانوادهای آشناست. استینک آنقدر محبوب شد که نویسنده مجموعهی جداگانهای هم برای او نوشت.
پدر و مادر جودی آدمهایی صبور و مهرباناند که در برابر ایدههای عجیب دخترشان معمولا آرامش خود را حفظ میکنند. آنها نمونهای از والدینیاند که به کودک اجازه میدهند تجربه کند، اشتباه کند و خودش راه درست را پیدا کند. این نگاه، برای پدر و مادرهایی که کتاب را با فرزندشان میخوانند هم الهامبخش است.
دوستان جودی هم نقش مهمی دارند. راکی، بهترین دوست جودی، پسری است که به شعبدهبازی علاقه دارد و فرانک، همکلاسیای که اول کمی عجیب به نظر میرسد اما کمکم به جمع دوستان نزدیک جودی میپیوندد. معلم مهربان مدرسه هم در بسیاری از ماجراها حضور دارد و جودی را به کشف و یادگیری تشویق میکند. این شخصیتها دنیای جودی را کامل و زنده میکنند.
کتابهای مگان مک دونالد به ترتیب؛ جلدهای جودی دمدمی
مجموعهی جودی دمدمی جلدهای زیادی دارد و هر جلد ماجرایی مستقل است. با این حال، خواندن به ترتیب کمک میکند تحول شخصیتها و رابطههایشان را بهتر دنبال کنید. در ترجمههای فارسی، جلدها شمارهگذاری شدهاند و پیدا کردن ترتیب آنها ساده است.
جلد نخست، جودی را در آغاز سال تحصیلی نشان میدهد؛ روزی که اصلا حال خوبی ندارد و همهچیز به نظرش بد پیش میرود. این جلد بهترین نقطهی شروع برای آشنایی با جودی و خانوادهاش است. در کتابجم، چند جلد از این مجموعه با شماره و عنوان مشخص دیده میشود:
- «جودی دمدمی ۲: جودی مشهور میشود»؛ جودی تصمیم میگیرد مثل آدمهای مشهور، اسمش در روزنامه بیاید.
- «جودی دمدمی ۳: جودی دنیا را نجات میدهد»؛ جودی به محیط زیست و حیوانات فکر میکند و میخواهد کاری بزرگ انجام دهد.
- «جودی دمدمی ۴: جودی آینده را پیشگویی میکند»؛ ماجرایی دربارهی پیشبینی آینده و نتیجههای خندهدارش.
- «جودی دمدمی ۵: جودی دکتر میشود»؛ جودی به بدن انسان و پزشکی علاقهمند میشود.
- «جودی و طلسم بدشانسی»، جلد دهم؛ وقتی جودی فکر میکند بدشانسی دست از سرش برنمیدارد.
- «جودی خبرنگار میشود»، جلد شانزدهم؛ جودی تصمیم میگیرد خبرها را خودش کشف و منتشر کند.
برای کسانی که میخواهند چند جلد را با هم تهیه کنند، مجموعهی پنججلدی جودی دمدمی با قاب هم در کتابجم دیده میشود که جلدهای یک تا پنج را یکجا در بر دارد. این مجموعه برای هدیه دادن هم انتخاب خوبی است.
جودی دنیا را نجات میدهد؛ نگاهی به یک جلد محبوب
یکی از جلدهای محبوب این مجموعه، «جودی مودی دنیا را نجات میدهد» است که در برخی چاپها با نام «جودی دنیا را نجات میدهد» منتشر شده است. در این داستان، جودی متوجه میشود کارهای روزمرهی آدمها چه اثری بر طبیعت و حیوانات دارد و تصمیم میگیرد کاری کند. او خانواده و همکلاسیهایش را به چالش میکشد، گاهی زیادهروی میکند و گاهی به نتیجههای غیرمنتظره میرسد.
این جلد نمونهی خوبی از شیوهی این نویسنده است: موضوعی جدی مثل حفاظت از محیط زیست را بدون موعظه و با طنز و ماجرا به بچهها معرفی میکند. کودک بعد از خواندن این کتاب، شاید بیآنکه کسی به او گفته باشد، بیشتر به زبالهها، حیوانات و طبیعت اطرافش فکر کند. این همان قدرت داستان است که این نویسنده به خوبی از آن استفاده میکند.
سبک نوشتن مگان مک دونالد
نثر او ساده، کوتاه و پرانرژی است. جملهها رواناند و گفتوگوها زیاد، که خواندن را برای کودکانی که تازه به کتابهای فصلدار رسیدهاند آسان میکند. فصلها کوتاهاند و هر فصل یک اتفاق کوچک و کامل دارد؛ کودک میتواند هر شب یک یا دو فصل بخواند و احساس کند کاری را تمام کرده است.
طنز این کتابها از دل موقعیتهای روزمره بیرون میآید: دعوای خواهر و برادری سر یک چیز کوچک، ماجراهای کلاس درس، نقشههایی که درست پیش نمیروند. نویسنده بازی با کلمات را هم دوست دارد و جودی واژهها و اصطلاحهای خاص خودش را میسازد. مترجمان فارسی تلاش کردهاند این بازیها را با معادلهای بامزهی فارسی منتقل کنند.
یکی دیگر از ویژگیهای این مجموعه، ترکیب متن و تصویر است. تصویرهای پیتر رینولدز حالتهای چهره و حرکات جودی را با چند خط ساده نشان میدهند و به کودک کمک میکنند حالوهوای هر صحنه را بهتر بفهمد. این تصویرها برای کودکانی که هنوز در خواندن متنهای طولانی مهارت کامل ندارند، پلی میان کتابهای تصویری و رمانهای کودک است.
چرا بچهها کتابهای مگان مک دونالد را دوست دارند؟
بچهها در جودی کسی را پیدا میکنند که احساساتشان را میفهمد. همهی کودکان روزهایی را تجربه میکنند که بیدلیل بدخلقاند، از برادر یا خواهرشان عصبانیاند یا فکر میکنند هیچکس درکشان نمیکند. جودی این حسها را دارد و دربارهشان حرف میزند، و همین به کودک کمک میکند احساسات خودش را بشناسد و نامگذاری کند.
از طرف دیگر، جودی الگوی کودکی فعال و کنجکاو است. او منتظر نمیماند تا بزرگترها برایش برنامه بریزند؛ خودش ایده میدهد، آزمایش میکند و دست به کار میشود. این روحیه برای کودکان الهامبخش است و آنها را به خلاقیت و ابتکار تشویق میکند.
و البته، این کتابها خندهدارند. خنده یکی از مهمترین دلیلهایی است که کودکان را به کتاب علاقهمند میکند. کودکی که با یک کتاب از ته دل خندیده، به احتمال زیاد سراغ کتاب بعدی هم میرود. مجموعهی جودی دمدمی برای بسیاری از کودکان، نخستین تجربهی دنبال کردن یک مجموعهی کتاب از جلد اول تا آخر بوده است.
کتابهای مگان مک دونالد برای چه سنی مناسب است؟
مجموعهی جودی دمدمی معمولا برای کودکان حدود هفت تا ده سال مناسب است. کودکانی که خواندن را به خوبی یاد گرفتهاند و میخواهند از کتابهای تصویری کوتاه به داستانهای فصلدار برسند، مخاطبان اصلی این کتابها هستند. کودکان کوچکتر هم میتوانند از شنیدن این داستانها، وقتی پدر یا مادر برایشان بلند میخواند، لذت ببرند.
برای کودکانی که خواندن را تازه شروع کردهاند، پیشنهاد میکنیم کتاب را با هم بخوانید؛ یک صفحه شما و یک صفحه کودک. این کار هم مهارت خواندن کودک را تقویت میکند و هم فرصتی برای گفتوگو دربارهی ماجراهای جودی فراهم میکند. میتوانید از کودک بپرسید اگر جای جودی بود چه میکرد یا چرا جودی در فلان موقعیت عصبانی شد.
کودکان بزرگتر، تا حدود دوازده سال، هم معمولا از این کتابها لذت میبرند، بهویژه اگر با جلدهای اول بزرگ شده باشند و بخواهند ادامهی ماجراها را بخوانند.
مگان مک دونالد و مهارتهای زندگی
اگرچه این داستانها کتاب آموزشی به معنای رایج نیستند، اما پر از درسهای ارزشمند زندگیاند. جودی یاد میگیرد با احساساتش کنار بیاید، حسادت را مدیریت کند، با دیگران همکاری کند و مسئولیت کارهایش را بپذیرد. این درسها نه با نصیحت، بلکه از دل ماجرا و تجربهی خود جودی بیرون میآیند.
موضوعهایی مثل دوستی، خانواده، محیط زیست، کنجکاوی علمی، انتخاب شغل و حتی شکست، در جلدهای مختلف مطرح شدهاند. برای مثال، وقتی جودی تصمیم میگیرد دکتر شود، بچهها با بدن انسان و کار پزشکان آشنا میشوند و وقتی خبرنگار میشود، با کار جمعآوری و نوشتن خبر. این تنوع موضوعی، کتابها را به ابزاری برای گسترش افق دید کودک تبدیل میکند.
به همین دلیل است که برخی از کتابهای این نویسنده در کتابجم در دستهی آموزشی و مهارتهای زندگی هم دیده میشوند. پدر و مادرها و معلمها میتوانند از این داستانها برای شروع گفتوگو دربارهی احساسات و رفتارها استفاده کنند.
ترجمههای فارسی آثار مگان مک دونالد
مجموعهی جودی دمدمی در ایران با استقبال گستردهای روبهرو شده است. در کتابجم، آثار این نویسنده از ناشرانی مثل افق و فنی ایران دیده میشود. نشر افق سالهاست در حوزهی ادبیات کودک و نوجوان ترجمه منتشر میکند و مجموعهی جودی یکی از شناختهشدهترین کارهای این حوزه است.
در ترجمهی این کتابها، مهمترین چالش حفظ لحن کودکانه و طنز جودی است. مترجم باید زبانی را انتخاب کند که برای کودک فارسیزبان طبیعی باشد و شوخیها و بازیهای کلامی را طوری منتقل کند که بچهها بخندند. عنوان «جودی دمدمی» خودش نمونهای موفق از این تلاش است.
اگر قصد دارید همهی جلدها را بخرید، بهتر است از یک ناشر تهیه کنید تا نام شخصیتها و لحن داستان یکدست بماند. در برخی چاپها نام جودی مودی آمده و در برخی جودی دمدمی؛ پیش از سفارش به این نکته دقت کنید.
چطور با کودک دربارهی جودی حرف بزنیم؟
یکی از زیباترین کارهایی که میشود با این کتابها کرد، گفتوگو بعد از خواندن است. داستانهای جودی پر از موقعیتهایی است که کودک در زندگی واقعی هم با آنها روبهرو میشود: دلخوری از دوست، حسادت به برادر یا خواهر، ترس از شکست در یک کار تازه یا ناراحتی از اینکه کسی حرفش را جدی نگرفته. وقتی کودک میبیند جودی هم همین حسها را دارد، راحتتر میتواند دربارهی حسهای خودش حرف بزند.
میتوانید بعد از هر فصل یا هر جلد، پرسشهای سادهای بپرسید. جودی امروز چه حسی داشت؟ چرا؟ تو هم تا حالا اینطوری شدهای؟ اگر جای استینک بودی چه میکردی؟ این پرسشها جواب درست و غلط ندارند و فقط فضایی امن برای گفتن و شنیدن میسازند. بسیاری از پدر و مادرها میگویند همین گفتوگوهای کوتاه شبانه، رابطهشان با کودک را گرمتر کرده است.
بازیهای کوچک هم میتواند خواندن را جذابتر کند. مثلا میتوانید با کودک یک «دفترچهی حالوهوا» درست کنید و هر روز با یک شکلک ساده بنویسید امروز چه حسی داشته است، درست مثل جودی که حالوهواهایش را دنبال میکند. یا وقتی جلدی دربارهی شغلی خاص است، مثل پزشکی یا خبرنگاری، با کودک دربارهی آن شغل بیشتر بخوانید و حرف بزنید.
جودی و مدرسه؛ دنیایی آشنا برای کودکان
بخش بزرگی از ماجراهای جودی در مدرسه میگذرد. کلاس درس، تکلیفهایی که باید تحویل داده شوند، پروژههای گروهی، زنگ تفریح و دعواهای کوچک با همکلاسیها، همه برای کودکی که خودش هر روز به مدرسه میرود آشناست. همین آشنایی باعث میشود کودک فاصلهای میان خودش و داستان احساس نکند.
در این ماجراها، معلم نقش مهمی دارد. او جودی را تشویق میکند، به ایدههایش اهمیت میدهد و در عین حال مرزها را هم یادآوری میکند. تصویر مثبتی که این کتابها از مدرسه و معلم نشان میدهند، میتواند به کودکانی که با مدرسه رابطهی خوبی ندارند هم کمک کند نگاه تازهای پیدا کنند.
پروژههای مدرسه در این کتابها معمولا نقطهی شروع ماجرا هستند. یک تکلیف ساده دربارهی خانواده یا یک موضوع علمی، در ذهن پرتخیل جودی به ماجرایی بزرگ تبدیل میشود که کل خانه و محله را درگیر میکند. این نشان میدهد یادگیری میتواند هیجانانگیز باشد، به شرطی که کنجکاوی کودک زنده بماند.
کتابی برای خواندن مستقل؛ قدم بعد از کتابهای تصویری
بسیاری از کودکان در سالهای اول دبستان به مرحلهای میرسند که کتابهای تصویری دیگر برایشان کافی نیست، اما رمانهای بلند هنوز سنگین به نظر میرسد. این دورهی گذار برای شکل گرفتن عادت کتابخوانی بسیار مهم است. اگر کودک در این مرحله کتابی پیدا کند که هم آسان باشد و هم سرگرمکننده، به احتمال زیاد کتابخوان باقی میماند.
مجموعهی جودی دقیقا برای همین مرحله ساخته شده است. حجم هر جلد معقول است، جملهها کوتاهاند، تصویرها لابهلای متن نفس تازه به خواننده میدهند و ماجراها آنقدر جذاباند که کودک دوست دارد بداند بعد چه میشود. وقتی کودک یک جلد کامل را بهتنهایی تمام میکند، احساس موفقیتی پیدا میکند که او را به سراغ جلد بعدی میفرستد.
برای کودکانی که هنوز در خواندن کمی کند هستند، تکرار نام شخصیتها و فضای آشنا در جلدهای مختلف کمک بزرگی است. کودک دیگر لازم نیست در هر کتاب با دنیایی تازه آشنا شود؛ جودی و خانوادهاش را میشناسد و میتواند تمام توجهش را به ماجرای تازه بدهد. این حس آشنایی، خواندن را آسانتر و لذتبخشتر میکند.
یک پیشنهاد ساده هم این است که کتابهای جودی را در جایی بگذارید که کودک خودش به آنها دسترسی داشته باشد، مثلا یک قفسهی کوتاه در اتاقش. کودکی که خودش کتاب را انتخاب میکند و برمیدارد، حس مالکیت و استقلال بیشتری نسبت به خواندن پیدا میکند. گاهی همین چیدمان کوچک، تفاوت بزرگی در علاقهی کودک به کتاب ایجاد میکند و او را بیآنکه کسی اصرار کند، سراغ جلد بعدی میفرستد.
جودی دمدمی در سینما
محبوبیت جودی دمدمی به سینما هم رسید و در سال ۲۰۱۱ فیلمی سینمایی بر اساس این شخصیت ساخته شد که ماجرای یک تابستان پرماجرای جودی را روایت میکرد. خود نویسنده در نوشتن فیلمنامهی این فیلم هم مشارکت داشت. با این حال، بسیاری از خوانندگان معتقدند لذت خواندن کتابها و همراهی با جودی در صفحهها چیز دیگری است.
اگر فرزندتان فیلم را دیده و از آن خوشش آمده، کتابها میتوانند ادامهی خوبی برای این آشنایی باشند. کتابها جزئیات بیشتری از زندگی جودی، خانواده و دوستانش را نشان میدهند و فرصت تخیل بیشتری به کودک میدهند.
استینک؛ مجموعهی دیگر مگان مک دونالد
همانطور که اشاره شد، استینک، برادر کوچک جودی، مجموعهی کتاب جداگانهای دارد. استینک پسری است که از کوتاه بودن قدش ناراحت است، به علم و چیزهای عجیب علاقه دارد و ماجراهای خودش را پشت سر میگذارد. این مجموعه برای کودکانی که جودی را خواندهاند و میخواهند بیشتر در این دنیا بمانند، انتخاب طبیعی است.
مجموعهی استینک بهویژه برای پسرهایی که شاید فکر کنند کتابهای جودی «دخترانه» است، راه ورود خوبی به دنیای مگان مک دونالد است. البته واقعیت این است که جودی هم میان پسرها طرفداران زیادی دارد، چون ماجراهایش برای همهی کودکان آشنا و خندهدار است.
از کجا شروع کنیم؟ راهنمای خرید کتاب مگان مک دونالد
اگر فرزندتان تازه با جودی آشنا میشود، بهترین شروع جلد اول یا مجموعهی پنججلدی است. جلدهای اول شخصیتها را معرفی میکنند و دنیای جودی را میسازند. بعد از آن، میتوانید بر اساس علاقهی کودک جلدهای بعدی را انتخاب کنید؛ مثلا اگر کودک به طبیعت علاقه دارد، «جودی دنیا را نجات میدهد» و اگر به پزشکی، «جودی دکتر میشود».
برای هدیه دادن، مجموعههای چندجلدی گزینهی خوبیاند، چون کودک میتواند چند هفته با جودی همراه باشد. برای کودکانی که مجموعه را شروع کردهاند، خرید جلد بعدی همیشه هدیهای خوشایند است.
در کتابجم، صفحهی هر کتاب اطلاعات ناشر، شمارهی جلد، قیمت روز و موجودی را نشان میدهد. میتوانید کتابهای این نویسنده را در کنار آثار مشابه در فهرست قصه و افسانه و رمان نوجوان ببینید و اگر دنبال سرگرمیهای دیگری برای کودک هستید، سری هم به سرگرمی و بازی بزنید.
پرسشهای پرتکرار درباره مگان مک دونالد
مگان مک دونالد اهل کجاست؟
مگان مک دونالد نویسندهای آمریکایی است و بیشتر به خاطر مجموعهی جودی دمدمی شناخته میشود.
جودی دمدمی چند جلد است؟
این مجموعه جلدهای زیادی دارد و در ترجمههای فارسی جلدها شمارهگذاری شدهاند؛ برای نمونه، «جودی خبرنگار میشود» جلد شانزدهم است. هر جلد ماجرایی مستقل دارد.
کتابهای جودی دمدمی برای چه سنی مناسب است؟
برای کودکان حدود هفت تا ده سال، بهویژه کسانی که تازه به کتابهای فصلدار رسیدهاند. کودکان کوچکتر هم میتوانند با بلندخوانی بزرگترها از آنها لذت ببرند.
آیا باید جلدها را به ترتیب خواند؟
ضروری نیست، چون هر جلد مستقل است. اما خواندن به ترتیب کمک میکند رابطهی شخصیتها را بهتر دنبال کنید.
تفاوت جودی مودی و جودی دمدمی چیست؟
هر دو نام به یک شخصیت اشاره دارند. «مودی» نام اصلی است و «دمدمی» معادل بامزهی فارسی آن که در بیشتر ترجمهها آمده است.
کتابهای مگان مک دونالد را از کدام ناشر بخرم؟
در کتابجم آثار او از نشر افق و فنی ایران دیده میشود. برای یکدستی ترجمه، بهتر است جلدها را از یک ناشر تهیه کنید.
جمعبندی؛ سفارش کتابهای مگان مک دونالد
مگان مک دونالد با خلق جودی دمدمی، شخصیتی ساخت که میلیونها کودک در او خودشان را دیدند: دختری کامل نه، اما واقعی؛ بدخلق و مهربان، لجباز و خلاق، کسی که اشتباه میکند و یاد میگیرد. کتابهای او راهی شاد و ساده برای علاقهمند کردن کودکان به خواندناند و در عین حال درسهای ارزشمندی دربارهی احساسات، دوستی و خانواده دارند.
اگر میخواهید فرزندتان با جودی آشنا شود یا مجموعهاش را کامل کند، کتابجم کتابهای مگان مک دونالد را با قیمت روز و موجودی بهروز در دسترس شما گذاشته است. جلد مورد نظرتان را پیدا کنید، اطلاعاتش را ببینید و نسخهی چاپی را آنلاین سفارش دهید. شاید همین کتاب، شروع یک عادت کتابخوانی ماندگار باشد.