۶۳ اثر در کتاب‌جم
ویلبرت اودری کشیش و نویسنده‌ی انگلیسی است که دنیای قطارهای سخنگوی جزیره‌ی سودور و لوکوموتیو مشهور توماس را ساخت. او این قصه‌ها را اول برای پسر بیمارش تعریف کرد و امروز کودکان ایرانی آن‌ها را با مجموعه‌ی رنگی «قصه‌های قطاری» می‌شناسند؛ قصه‌هایی کوتاه درباره‌ی همکاری، مهربانی و پذیرفتن اشتباه.
ویلبرت اودری کشیش و نویسنده‌ی انگلیسی است که دنیای قطارهای سخنگو را برای کودکان ساخت؛ دنیایی که توماس، لوکوموتیو کوچک آبی‌رنگ، معروف‌ترین ساکن آن است. او این قصه‌ها را اول برای پسر بیمارش تعریف کرد و بعد از آن، این قطارها راه خود را به کتاب‌ها، فیلم‌ها و اتاق‌های بچه‌ها در سراسر جهان باز کردند. در ایران هم کودکان این دنیا را با مجموعه‌ی «قصه‌های قطاری» می‌شناسند؛ کتاب‌های کوچک و رنگی که هر کدام قصه‌ی یک قطار، جرثقیل یا ماشین را تعریف می‌کنند. در این صفحه با نویسنده، دنیای قصه‌هایش و راه انتخاب کتاب مناسب برای کودکتان آشنا می‌شوید.
اگر کودک شما هم با دیدن هر قطاری ذوق می‌کند، یا اگر دنبال کتاب‌هایی هستید که هم سرگرم کنند و هم درس‌های ساده‌ی رفتاری بدهند، این مجموعه احتمالا یکی از بهترین انتخاب‌هاست. قصه‌ها کوتاه‌اند، شخصیت‌ها روشن‌اند و هر داستان معمولا با یک نتیجه‌ی کوچک اخلاقی تمام می‌شود.
او در سال ۱۹۱۱ در جنوب انگلستان به دنیا آمد. پدرش هم کشیش بود و خانه‌شان نزدیک خط راه‌آهن قرار داشت. ویلبرت کوچک شب‌ها در رختخواب صدای قطارها را می‌شنید؛ صدای لوکوموتیوهای بخار که بار سنگینی را از سربالایی بالا می‌کشیدند و انگار با هر نفس چیزی می‌گفتند. او بعدها گفته بود که در همان کودکی خیال می‌کرد این قطارها با هم حرف می‌زنند. این خیال کودکانه، سال‌ها بعد به یکی از مشهورترین مجموعه‌های کتاب کودک در جهان تبدیل شد.
اودری در بزرگسالی مثل پدرش کشیش شد و در کلیسای انگلستان خدمت کرد. اما علاقه‌اش به راه‌آهن هیچ‌وقت کم نشد. او مدل قطار می‌ساخت، درباره‌ی تاریخ راه‌آهن مطالعه می‌کرد و در طول زندگی‌اش یکی از دوستداران جدی این صنعت ماند. نویسندگی برای او شغل اصلی نبود، اما میراث اصلی‌اش شد. او در سال ۱۹۹۷ از دنیا رفت.
ماجرا از یک بیماری شروع شد. در سال‌های جنگ جهانی دوم، پسر خردسال او، کریستوفر، به سرخک مبتلا شد و چند هفته در رختخواب ماند. پدر برای سرگرم کردن او قصه‌هایی از قطارها تعریف کرد؛ قطارهایی که هر کدام شخصیت و حال و هوای خودشان را داشتند. کریستوفر کوچک این قصه‌ها را دوست داشت و هر بار که پدر جزئیاتی را عوض می‌کرد، اعتراض می‌کرد. همین اصرار کودک باعث شد پدر قصه‌ها را بنویسد تا همیشه یکسان بمانند.
همسر اودری او را تشویق کرد که این قصه‌ها را برای چاپ بفرستد. نخستین کتاب در سال ۱۹۴۵ منتشر شد و در آن سه لوکوموتیو حضور داشتند. سال بعد کتاب دوم با شخصیتی تازه به نام توماس منتشر شد؛ لوکوموتیو کوچکی که خیلی زود محبوب‌ترین شخصیت این دنیا شد. از آن پس اودری تقریبا هر سال یک کتاب کوچک تازه نوشت و مجموعه‌ای ساخت که در انگلستان به «مجموعه‌ی راه‌آهن» شهرت دارد.
قصه‌ها در جزیره‌ای خیالی به نام سودور می‌گذرند که نویسنده آن را میان انگلستان و جزیره‌ی من در دریای ایرلند تصور کرده بود. اودری به این جزیره خیلی جدی نگاه می‌کرد؛ برایش نقشه کشید، تاریخش را نوشت و خطوط راه‌آهن، ایستگاه‌ها و کوه‌هایش را با دقت طراحی کرد. حتی بعدها همراه برادرش کتابی درباره‌ی تاریخ و جغرافیای این جزیره‌ی خیالی منتشر کرد.
در این جزیره، لوکوموتیوها، واگن‌ها، اتوبوس‌ها و جرثقیل‌ها همه زنده‌اند. می‌خندند، دلخور می‌شوند، حسادت می‌کنند، به هم کمک می‌کنند و گاهی شیطنت. بالای سر همه‌شان مدیر راه‌آهن است که در ترجمه‌های مختلف با نام‌های گوناگونی آمده و نقش پدری سخت‌گیر اما منصف را دارد. وقتی قطاری اشتباه می‌کند، معمولا مدیر او را تنبیه نمی‌کند، بلکه فرصتی می‌دهد تا جبران کند. همین ساختار ساده، کلید محبوبیت قصه‌ها برای بچه‌هاست.
شاید بپرسید چه چیزی در قصه‌ی چند قطار این‌قدر بچه‌ها را جذب می‌کند. چند دلیل روشن وجود دارد:
در ایران این دنیا بیشتر با مجموعه‌ی «قصه‌های قطاری» شناخته می‌شود که کتاب‌های کوچک و رنگی آن هر کدام به یک شخصیت اختصاص دارد و با شماره مشخص شده‌اند. چاپ‌های گلاسه‌ی این مجموعه از انتشارات قدیانی و ناشران دیگر در کتاب‌جم عرضه می‌شود. چند نمونه از عنوان‌هایی که در کتاب‌جم می‌بینید:
نکته‌ای که خوب است بدانید: دنیای قطارهای سودور بعد از اودری هم ادامه پیدا کرد. پسرش کریستوفر کتاب‌های تازه‌ای به مجموعه افزود و بعدها مجموعه‌ی تلویزیونی محبوبی بر اساس این دنیا ساخته شد که شخصیت‌های تازه‌ای هم به آن اضافه کرد. بسیاری از عنوان‌هایی که امروز با نام این نویسنده منتشر می‌شوند، در واقع قصه‌هایی بر پایه‌ی دنیای اویند. برای کودک البته این تفاوت اهمیتی ندارد؛ آنچه برایش مهم است، قطارهایی است که دوستشان دارد.
قصه‌های قطاری فقط سرگرمی نیستند. پشت هر ماجرا، درس کوچکی درباره‌ی رفتار و زندگی جمعی هست. به همین دلیل این کتاب‌ها در کتاب‌جم در دسته‌ی آموزشی و مهارت‌های زندگی هم دیده می‌شوند. چند نمونه از این درس‌ها:
اودری قصه‌هایش را با جمله‌های کوتاه و ساده می‌نوشت، مثل کسی که برای کودکی کنار تخت قصه تعریف می‌کند. هر کتاب اصلی او معمولا چند داستان کوتاه به هم پیوسته داشت و هر صفحه‌ی متن، کنار یک تصویر رنگی بزرگ قرار می‌گرفت. این ساختار برای خواندن بلند و برای بچه‌هایی که هنوز خواندن بلد نیستند ولی تصویرها را دنبال می‌کنند، عالی است.
یکی از ویژگی‌های مهم کار او دقت فنی بود. چون خودش راه‌آهن را خوب می‌شناخت، بسیاری از ماجراهای قصه‌ها از اتفاق‌های واقعی در راه‌آهن انگلستان الهام گرفته شده بودند. او اصرار داشت که قطارها در قصه‌ها کاری نکنند که یک لوکوموتیو واقعی نمی‌تواند انجام دهد. این وسواس باعث شده که قصه‌ها با وجود خیالی بودن، حس واقعیت داشته باشند و بچه‌های بزرگ‌تر هم که کمی از ماشین‌ها سر درمی‌آورند، آن‌ها را جدی بگیرند.
او با طنزی آرام و انگلیسی می‌نوشت. شخصیت‌ها گاهی به‌خاطر غرورشان در موقعیت‌های خنده‌دار گرفتار می‌شوند، مثلا در گل می‌مانند یا واگن‌های شیطان آن‌ها را به دردسر می‌اندازند. این خنده‌ها همیشه مهربانانه‌اند و هیچ شخصیتی برای همیشه تحقیر نمی‌شود.
این کتاب‌ها برای کودکان پیش‌دبستانی و سال‌های اول دبستان مناسب‌اند. بچه‌های سه تا پنج ساله از گوش دادن به قصه و نگاه کردن به تصویرها لذت می‌برند و بچه‌های شش تا هشت ساله می‌توانند خودشان آن‌ها را بخوانند. متن کوتاه هر کتاب باعث می‌شود که کودک نوآموز احساس کند یک کتاب کامل را خودش خوانده است؛ حسی که برای علاقه‌مند شدن به کتاب‌خوانی بسیار مهم است.
برای کودکان کوچک‌تر بهتر است پدر یا مادر قصه را بلند بخوانند و درباره‌ی تصویرها با کودک حرف بزنند. از او بپرسید چرا فکر می‌کند قطار اخم کرده یا اگر جای جرثقیل بود چه می‌کرد. این گفت‌وگوها هم مهارت زبانی کودک را تقویت می‌کند و هم به او کمک می‌کند احساسات را بشناسد.
چون مجموعه‌ی قصه‌های قطاری عنوان‌های زیادی دارد، شاید ندانید از کدام شروع کنید. چند پیشنهاد:
در دهه‌ی ۱۹۸۰ مجموعه‌ی تلویزیونی‌ای در انگلستان بر اساس کتاب‌های او ساخته شد که با مدل‌های واقعی قطار فیلمبرداری می‌شد. این مجموعه بسیار موفق بود و دنیای سودور را به کودکان کشورهای بسیاری معرفی کرد. قسمت‌های نخست آن مستقیم از روی کتاب‌های اودری ساخته شده بودند و بعدها قصه‌ها و شخصیت‌های تازه‌ای به آن افزوده شد.
محبوبیت این مجموعه باعث شد که کتاب‌ها هم دوباره و در قالب‌های تازه منتشر شوند. بسیاری از کتاب‌های امروزی، از جمله بخشی از قصه‌های قطاری فارسی، از همین مجموعه‌ی تلویزیونی الهام گرفته‌اند. اگر کودکتان کارتون را دیده باشد، کتاب‌ها برایش آشنا و جذاب‌اند و اگر ندیده باشد، کتاب‌ها می‌توانند دروازه‌ی ورودش به این دنیا باشند.
از همان نخستین کتاب، تصویر در این مجموعه نقش اصلی داشت. اودری در انتخاب تصویرگر و در دقت تصویرها حساس بود و می‌خواست قطارها درست شبیه لوکوموتیوهای واقعی باشند، فقط با چهره‌ای که حس‌هایشان را نشان دهد. چهره‌ی خندان، اخمو یا نگران قطارها روی بدنه‌ی فلزی‌شان، از نشانه‌های شناخته‌شده‌ی این دنیاست.
چاپ‌های گلاسه‌ی فارسی هم با تصویرهای رنگی و بزرگ منتشر شده‌اند و برای کودکانی که هنوز به تصویر بیش از متن توجه دارند، مناسب‌اند. اگر به این نوع کتاب‌ها علاقه دارید، دسته‌ی کتاب‌های تصویری و قصه و افسانه را هم ببینید.
روان‌شناسان کودک و پدر و مادرها بارها دیده‌اند که بسیاری از بچه‌ها، به‌ویژه در سال‌های اول زندگی، شیفته‌ی قطار و ماشین‌های بزرگ‌اند. قطار بزرگ است، صدا دارد، حرکت می‌کند و همیشه در مسیر مشخصی می‌رود. این ترکیب قدرت و نظم برای ذهن کودک جذاب است. اودری این علاقه‌ی طبیعی را با شخصیت‌پردازی همراه کرد و نتیجه، دنیایی شد که کودک هم در آن هیجان پیدا می‌کند و هم احساس آرامش.
از طرف دیگر، قطارها در قصه‌های او بسیار شبیه خود بچه‌ها هستند. کوچک‌اند و می‌خواهند بزرگ دیده شوند، دوست دارند تحسین شوند، گاهی حسودی می‌کنند و گاهی از کار سخت فرار می‌کنند. کودک خودش را در آن‌ها می‌بیند و وقتی قطاری درس می‌گیرد، او هم بی‌آنکه کسی نصیحتش کند، چیزی یاد می‌گیرد.
کریستوفر همان کودکی بود که این قصه‌ها برای او ساخته شد. وقتی بزرگ شد، او هم مثل پدرش به راه‌آهن علاقه‌مند ماند و سال‌ها بعد از آنکه پدرش نوشتن را کنار گذاشت، نوشتن کتاب‌های تازه‌ای برای مجموعه را بر عهده گرفت. کتاب‌های کریستوفر به همان سبک و با همان دقت فنی نوشته شدند و شخصیت‌های تازه‌ای هم به جزیره‌ی سودور آوردند. این پیوند پدر و پسر، خودش قصه‌ی دلنشینی است: قصه‌ای که از کنار تخت یک کودک بیمار شروع شد، با همان کودک بزرگ شد و به نسل‌های بعد رسید.
قصه‌های این مجموعه برای بلندخوانی ساخته شده‌اند. اودری خودش آن‌ها را اول با صدای بلند برای پسرش تعریف کرده بود و همین حال و هوا در متن باقی مانده است. چند پیشنهاد که خواندن را برای شما و کودکتان شیرین‌تر می‌کند:
کتاب که تمام شد، بازی می‌تواند شروع شود. با قطعه‌های چوبی، جعبه‌های مقوایی یا حتی صندلی‌های خانه می‌شود یک خط راه‌آهن ساخت و قصه را دوباره بازی کرد. از کودک بخواهید چهره‌ی قطار محبوبش را بکشد و حسی را که در آن قصه داشت نشان دهد؛ شاد، ناراحت یا عصبانی. بچه‌های بزرگ‌تر می‌توانند قصه‌ی تازه‌ای برای قطاری خیالی بسازند و برایش اسم بگذارند.
این فعالیت‌ها هم خلاقیت را پرورش می‌دهند و هم کتاب را از یک شیء روی قفسه، به بخشی از زندگی روزانه‌ی کودک تبدیل می‌کنند. بسیاری از علاقه‌مندان به کتاب‌خوانی، عشقشان به کتاب را از همین بازی‌های کودکی با قهرمان‌های قصه‌ها به یاد دارند. اگر کودک شما هم با قصه‌های قطاری به کتاب علاقه‌مند شود، شاید سال‌ها بعد، او هم این کتاب‌ها را برای فرزند خودش بخواند؛ درست همان‌طور که اودری برای پسرش خواند و پسرش برای بچه‌های دیگر نوشت.
کتاب‌های گلاسه‌ی این مجموعه در برابر دست‌های کوچک مقاوم‌ترند، اما با کمی مراقبت عمر بیشتری پیدا می‌کنند. یک قفسه‌ی کوتاه که کودک خودش به آن دسترسی داشته باشد، کمک می‌کند هم کتاب‌ها مرتب بمانند و هم کودک یاد بگیرد که از وسایلش مراقبت کند. می‌توانید شماره‌ها را به ترتیب بچینید تا کودک ببیند مجموعه‌اش چطور بزرگ‌تر می‌شود؛ این خودش انگیزه‌ای برای خواندن کتاب بعدی است.
کتاب‌های کوتاه و تصویری، یکی از بهترین ابزارها برای رشد زبان در سال‌های اول زندگی‌اند. در قصه‌های قطاری، کودک با واژه‌های تازه‌ای مثل ایستگاه، واگن، ریل، سوت، بار و جرثقیل آشنا می‌شود. همچنین صفت‌هایی مثل اخمو، خوش‌خیال، نابلد، تند و تیز و بدجنس را یاد می‌گیرد و می‌فهمد که هر کدام چه رفتاری را توصیف می‌کنند. این واژه‌ها کم‌کم وارد گفتار روزانه‌اش می‌شوند و او را در بیان احساسات و توصیف دنیای اطرافش تواناتر می‌کنند.
جمله‌های کوتاه و ساختار تکرارشونده‌ی قصه‌ها هم به کودک نوآموز کمک می‌کند خواندن را تمرین کند. وقتی کودک چند شماره را خوانده باشد، الگوی قصه‌ها را می‌شناسد و با اعتمادبه‌نفس بیشتری سراغ شماره‌ی بعدی می‌رود. این احساس موفقیت در سال‌های اول دبستان اهمیت زیادی دارد.
پدر و مادرهایی که می‌خواهند عادت کتاب‌خوانی را در کودک بسازند، معمولا می‌گویند سخت‌ترین مرحله پیدا کردن اولین کتابی است که کودک واقعا دوستش داشته باشد. برای بسیاری از بچه‌های علاقه‌مند به ماشین و قطار، همین مجموعه آن کتاب اول بوده است. وقتی کودک بفهمد کتاب می‌تواند به اندازه‌ی کارتون سرگرم‌کننده باشد، راه برای کتاب‌های بعدی باز می‌شود و کم‌کم سراغ قصه‌های بلندتر و متنوع‌تر می‌رود.
در کتاب‌جم شماره‌های مختلفی از مجموعه‌ی «قصه‌های قطاری» با چاپ گلاسه عرضه می‌شود، از جمله «داک قطار اخمو»، «جرج جاده ساز»، «برتی اتوبوس خوش خیال»، «کولین جرثقیل خوشبخت»، «دنیس قطار نابلد»، «هیرو قطار فراموش شده»، «هاروی جرثقیل تند و تیز» و «کرنکی جرثقیل بدجنس». قیمت روز و موجودی هر شماره در صفحه‌ی خودش نمایش داده می‌شود و می‌توانید نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
اگر قصد دارید چند شماره را با هم بگیرید، پیش از سفارش شماره‌ی هر کتاب را در عنوان آن ببینید تا تکراری نخرید. ناشرانی مثل قدیانی و ذکر این کتاب‌ها را منتشر کرده‌اند و مشخصات هر چاپ در صفحه‌ی کتاب آمده است.
کشیش و نویسنده‌ی انگلیسی که دنیای قطارهای سخنگوی جزیره‌ی سودور و شخصیت مشهور توماس را برای کودکان ساخت.
برای کودکان حدود سه تا هشت ساله. کوچک‌ترها با شنیدن و تماشای تصویرها لذت می‌برند و بزرگ‌ترها می‌توانند خودشان بخوانند.
نه. او مجموعه‌ی اصلی را نوشت و بعدها پسرش کریستوفر و نویسندگان مجموعه‌ی تلویزیونی قصه‌های تازه‌ای بر پایه‌ی همان دنیا ساختند.
همکاری، فروتنی، پذیرفتن اشتباه، مهربانی با دیگران و شناختن احساساتی مثل خشم و حسادت.
اودری قصه‌ها را اول برای پسر بیمارش تعریف کرد و الهامش از صدای قطارهایی بود که در کودکی شب‌ها از خانه‌شان می‌شنید.
شماره‌ی مورد نظر را در فهرست همین صفحه پیدا کنید، قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخه‌ی چاپی را آنلاین سفارش دهید.
پدری که برای سرگرم کردن پسر بیمارش قصه‌ی قطار تعریف کرد، بی‌آنکه بداند، یکی از ماندگارترین دنیاهای ادبیات کودک را ساخت. قصه‌های او ساده‌اند، اما درس‌هایشان برای هر کودکی لازم است: با هم کار کنیم، اشتباهمان را بپذیریم و با تازه‌واردها مهربان باشیم. اگر کودک شما هنوز با توماس و دوستانش آشنا نشده، یک شماره از قصه‌های قطاری را امتحان کنید؛ به احتمال زیاد خیلی زود شماره‌ی بعدی را از شما خواهد خواست.
فهرست کامل کتاب‌های ویلبرت اودری در همین صفحه است. شماره‌های دلخواه را انتخاب کنید، قیمت روز و موجودی را ببینید و نسخه‌ی چاپی را سفارش دهید.
