پولت بورژوا نویسنده کانادایی کتابهای کودک است که بیشتر خانوادهها او را با یک لاکپشت کوچک و دوستداشتنی به نام فرانکلین میشناسند. داستانهای فرانکلین سالهاست که در خانهها، مهدکودکها و کلاسهای اول دبستان خوانده میشوند و به بچهها کمک میکنند ترس، دروغ، حسادت، شلختگی و دوستی را بهتر بفهمند. در این صفحه با زندگی پولت بورژوا، دنیای فرانکلین، شیوه خواندن این کتابها با کودک و نسخههای فارسی آنها آشنا میشوید.
پولت بورژوا کیست؟
پولت بورژوا در کانادا به دنیا آمد و پیش از اینکه نویسنده کتاب کودک شود، در کارهای دیگری مثل کاردرمانی و روزنامهنگاری تجربه داشت. همین پیشینه به او کمک کرد دنیای کودکان و احساسات آنها را از نزدیک بشناسد و بتواند دربارهاش با زبانی دقیق و ساده بنویسد. او بعدها به نوشتن برای بچهها رو آورد و با خلق شخصیت فرانکلین به یکی از نامهای شناختهشده ادبیات کودک در جهان تبدیل شد.
نخستین کتاب فرانکلین در دهه هشتاد میلادی منتشر شد و خیلی زود مورد استقبال قرار گرفت. پس از آن دهها داستان دیگر از ماجراهای این لاکپشت نوشته شد. تصویرگری این کتابها را برندا کلارک انجام داده است و ترکیب متن گرم بورژوا با تصویرهای نرم و رنگی کلارک، هویت ماندگاری به این مجموعه داده است.
موفقیت کتابها باعث شد فرانکلین به تلویزیون هم برسد. مجموعه پویانمایی فرانکلین در کشورهای زیادی پخش شد و نسلی از بچهها با آن بزرگ شدند. اما پایه همه این موفقیتها همان کتابهای تصویری سادهای است که پولت بورژوا نوشت.
زندگینامه پولت بورژوا و آغاز داستان فرانکلین
درباره زندگی شخصی پولت بورژوا اطلاعات عمومی زیادی در دسترس نیست و خود او بیشتر ترجیح داده کارش دیده شود. آنچه مشخص است این است که او در کانادا زندگی و کار کرده و نوشتن برای کودکان را بهعنوان حرفه اصلی خودش انتخاب کرده است.
ایده فرانکلین از یک موقعیت ساده آمد: کودکی که از تاریکی میترسد. نخستین داستان این مجموعه درباره لاکپشتی است که از تاریکی لاکش میترسد. این ایده که یک لاکپشت از خانه خودش بترسد، هم بامزه است و هم عمیق؛ چون بسیاری از ترسهای کودکان دقیقا از چیزهایی است که بزرگترها عادی میدانند. بورژوا با همین نگاه، داستانهای بعدی را هم نوشت: هر کتاب یک موقعیت آشنا از زندگی روزمره یک کودک را برمیدارد و نشان میدهد فرانکلین چطور با آن کنار میآید.
پولت بورژوا علاوه بر فرانکلین، کتابهای دیگری هم برای کودکان نوشته است، از جمله کتابهای اطلاعاتی و داستانهای تصویری دیگر. اما بیتردید فرانکلین شاخصترین و ماندگارترین اثر اوست و برای خواننده فارسی زبان هم نام او با همین شخصیت گره خورده است.
فرانکلین؛ قهرمان کتابهای پولت بورژوا
فرانکلین یک لاکپشت کوچک است که با پدر و مادرش زندگی میکند، به مدرسه میرود و دوستانی مثل خرس، خرگوش، حلزون، روباه و غاز دارد. او نه قهرمان بینقص است و نه بچه بد داستان. درست مثل کودکان واقعی، گاهی اشتباه میکند، گاهی میترسد، گاهی حسودی میکند و گاهی هم کار درست را انتخاب میکند.
جمله آغازین بسیاری از کتابهای فرانکلین این است که فرانکلین میتواند کارهای زیادی بکند، مثلا بند کفشش را ببندد یا تا عدد بالایی بشمارد، اما یک کار را هنوز بلد نیست یا با یک مشکل روبهرو است. این الگوی تکراری برای کودک خردسال آرامشبخش است. او میداند داستان از کجا شروع میشود و منتظر میماند ببیند این بار فرانکلین با چه چیزی درگیر است.
محبوبیت فرانکلین به همین شباهت او به کودک برمیگردد. بچه وقتی میبیند فرانکلین هم از تاریکی میترسد، هم گاهی دروغ میگوید و هم اتاقش را مرتب نمیکند، احساس میکند تنها نیست. از طرف دیگر، وقتی فرانکلین راه حلی پیدا میکند، کودک هم یاد میگیرد که میتواند همان راه را امتحان کند.
سبک نوشتن پولت بورژوا
متن کتابهای پولت بورژوا کوتاه، روشن و آهنگین است. جملهها سادهاند و هر صفحه معمولا چند جمله بیشتر ندارد تا تصویر بتواند نقش خودش را بازی کند. این ویژگی کتابها را برای بلندخوانی بسیار مناسب میکند؛ پدر و مادر میتوانند در چند دقیقه یک داستان کامل را بخوانند و کودک هم میتواند همراه تصویرها داستان را دنبال کند.
بورژوا هیچوقت مستقیم نصیحت نمیکند. در داستانهای او پیام اخلاقی از دل اتفاقها بیرون میآید، نه از دهان یک بزرگتر که موعظه کند. مثلا وقتی فرانکلین دروغ میگوید، کسی به او نمیگوید دروغ بد است؛ خودش نتیجه دروغ را میبیند و احساس ناخوشایندش را تجربه میکند و بعد تصمیم میگیرد راست بگوید. این شیوه، به کودک احترام میگذارد و به او فرصت میدهد خودش به نتیجه برسد.
ویژگی دیگر سبک او، حضور بزرگترهای مهربان و صبور است. پدر و مادر فرانکلین معمولا او را سرزنش نمیکنند و به جای آن، با سوال یا یک پیشنهاد کوچک کمکش میکنند. این تصویر از والدین برای بزرگترهایی که کتاب را میخوانند هم الگوی خوبی است.
لحن داستانها شاد و امیدوار است. حتی وقتی موضوع جدی است، مثل از دست دادن یک دوست یا ترس از بیمارستان، داستان با دلگرمی و راه حل تمام میشود و کودک با حس امنیت کتاب را میبندد.
کتابهای پولت بورژوا در کتابجم
در کتابجم مجموعهای از داستانهای فرانکلین با چاپ گلاسه از انتشارات فنی ایران موجود است. چند نمونه از این عنوانها:
- فرانکلین و پتوی آبی: درباره وابستگی کودک به یک وسیله آشنا و احساس امنیتی که به او میدهد.
- فرانکلین درخت می کارد: درباره صبر، مراقبت و دیدن رشد آرام یک موجود زنده.
- فرانکلین و نوزاد: درباره آمدن یک نوزاد به جمع آشنایان و احساسهای تازهای که در کودک بیدار میشود.
- فرانکلین حوصله ندارد: درباره روزهای بیحوصلگی و پیدا کردن راههای تازه برای سرگرمی.
- فرانکلین و قهرمان واقعی: درباره اینکه قهرمان واقعی چه کسی است و شجاعت فقط در زور بازو نیست.
- فرانکلین دروغ می گوید: درباره دروغ، پیامدهایش و شجاعت راست گفتن.
- فرانکلین و دوست جدیدش: درباره پذیرفتن تازهواردها و ساختن دوستی.
- فرانکلین شلخته است: درباره نظم، مرتب کردن وسایل و مسئولیت کارهای شخصی.
چاپ گلاسه این کتابها رنگها را زندهتر نشان میدهد و برای دستهای کوچک کودکان هم مقاومتر است. اگر کتابها را برای کودکی کم سن میخرید، این نوع چاپ گزینه مناسبی است.
موضوعهای تربیتی در داستانهای پولت بورژوا
یکی از دلیلهای محبوبیت کتابهای پولت بورژوا میان والدین و مربیان، تنوع موضوعهای تربیتی آنهاست. تقریبا برای هر چالش رایج دوران کودکی، داستانی از فرانکلین وجود دارد. مهمترین این موضوعها را میشود در چند دسته خلاصه کرد:
احساسات و هیجانها
ترس، حسادت، خشم، بیحوصلگی و غم از احساسهایی هستند که فرانکلین تجربه میکند. کتابها به کودک یاد میدهند این احساسها را بشناسد، اسم بگذارد و راهی سالم برای کنار آمدن با آنها پیدا کند.
رفتار و مسئولیت
دروغ، شلختگی، عجله، قول دادن و عمل نکردن، و سهیم شدن وسایل با دیگران از موضوعهایی است که در این داستانها بارها دیده میشود. فرانکلین با اشتباه کردن و دیدن نتیجه کارش، مسئولیتپذیری را یاد میگیرد.
دوستی و زندگی جمعی
بسیاری از داستانها درباره دوستان فرانکلین است: دعوا و آشتی، پذیرفتن دوست تازه، کار گروهی و احترام به تفاوتها. این داستانها برای کودکانی که تازه وارد مهدکودک یا مدرسه میشوند بسیار کاربردیاند.
تغییرهای بزرگ زندگی
آمدن نوزاد، نقل مکان، رفتن به بیمارستان یا از دست دادن یک حیوان خانگی از تجربههای بزرگ کودکیاند. بورژوا این موضوعها را با ملایمت روایت میکند تا کودک برای روبهرو شدن با آنها آمادهتر شود.
کتابهای پولت بورژوا برای چه سنی مناسب است؟
داستانهای فرانکلین بیشتر برای کودکان سه تا هشت ساله نوشته شدهاند. برای بچههای کوچکتر، بزرگترها کتاب را بلند میخوانند و کودک از تصویرها لذت میبرد. بچههای پنج و شش ساله معمولا داستان را کامل دنبال میکنند و دربارهاش سوال میپرسند. کودکانی که تازه خواندن یاد گرفتهاند هم میتوانند به کمک متن کوتاه و ساده کتابها، خودشان شروع به خواندن کنند.
البته این محدوده سنی قطعی نیست. بعضی بچههای بزرگتر هم از دوباره خواندن ماجراهای فرانکلین لذت میبرند، بهخصوص اگر با این شخصیت خاطره داشته باشند. مهم این است که موضوع کتاب با تجربه فعلی کودک ارتباط داشته باشد.
چطور کتابهای پولت بورژوا را با کودک بخوانیم؟
خواندن داستانهای فرانکلین فقط ورق زدن کتاب نیست. اگر کمی وقت بگذارید، هر داستان میتواند به گفتوگویی کوتاه و ارزشمند با کودک تبدیل شود. چند پیشنهاد:
- قبل از شروع، تصویر جلد را با هم ببینید و از کودک بپرسید فکر میکند داستان درباره چیست.
- هنگام خواندن، گاهی مکث کنید و بپرسید «به نظرت فرانکلین الان چه حسی دارد؟»
- بعد از تمام شدن داستان، از کودک بپرسید آیا خودش هم چنین تجربهای داشته است.
- اگر کتاب درباره یک رفتار است، با هم فکر کنید در خانه چه کاری میشود کرد؛ مثلا بعد از خواندن «فرانکلین شلخته است» با هم اتاق را مرتب کنید.
- بگذارید کودک داستان را دوباره برایتان تعریف کند؛ این کار حافظه و مهارت گفتاری او را تقویت میکند.
نکته مهم این است که خواندن را به درس اخلاق تبدیل نکنید. کتابهای پولت بورژوا خودشان پیام را منتقل میکنند و اگر بزرگتر بعد از هر داستان نصیحت کند، لذت خواندن از بین میرود.
بهترین کتابهای پولت بورژوا برای شروع
اگر میخواهید آشنایی کودک با فرانکلین را شروع کنید، چند پیشنهاد داریم. برای کودکی که ترس دارد یا به یک وسیله آشنا وابسته است، «فرانکلین و پتوی آبی» شروع خوبی است. برای کودکی که به تازگی وارد جمع تازهای شده، «فرانکلین و دوست جدیدش» مناسب است. اگر در خانه منتظر آمدن یک نوزاد هستید، «فرانکلین و نوزاد» به کودک کمک میکند این تغییر را بهتر بپذیرد.
برای موضوعهای رفتاری، «فرانکلین دروغ می گوید» و «فرانکلین شلخته است» انتخابهای کاربردی هستند. «فرانکلین درخت می کارد» هم برای آشنا کردن کودک با طبیعت و صبر، و «فرانکلین و قهرمان واقعی» برای گفتوگو درباره معنای شجاعت مناسب است. «فرانکلین حوصله ندارد» هم برای روزهای تعطیل و خانهنشینی، که بچهها بیشتر از همیشه بیحوصلهاند، کتاب بهجایی است.
بسیاری از خانوادهها ترجیح میدهند چند کتاب را با هم تهیه کنند تا کودک بتواند هر شب داستان تازهای انتخاب کند. چون شخصیتها ثابتاند، کودک خیلی زود با دنیای فرانکلین اخت میشود و منتظر ماجرای بعدی میماند.
تصویرگری کتابهای پولت بورژوا
نمیشود از کتابهای فرانکلین گفت و از تصویرها حرفی نزد. برندا کلارک، تصویرگر کانادایی این مجموعه، دنیایی نرم، گرم و پر از جزئیات ساخته است: خانه فرانکلین، جنگل، برکه، مدرسه و چهرههای دوستانش همه با رنگهای ملایم و حس آرام کشیده شدهاند.
تصویرها فقط تزئین نیستند و بخشی از داستان را روایت میکنند. حالت چهره فرانکلین در هر صفحه احساس او را نشان میدهد و کودک میتواند با دقت در تصویر، حال شخصیت را بفهمد. این ویژگی به رشد هوش هیجانی کودک کمک میکند. پیشنهاد میکنیم هنگام خواندن، گاهی فقط روی تصویرها مکث کنید و از کودک بخواهید آنچه میبیند را تعریف کند.
ترجمههای فارسی کتابهای پولت بورژوا
کتابهای فرانکلین سالهاست که به فارسی ترجمه میشوند و در کتابخانه کودکان ایرانی جای ثابتی دارند. ترجمه کتاب کودک کار ظریفی است، چون مترجم باید هم به متن اصلی وفادار باشد و هم زبانی ساده، روان و مناسب سن کودک به کار ببرد. اسم شخصیتها، بازیها و موقعیتها باید طوری برگردانده شود که کودک فارسی زبان با آنها احساس غریبگی نکند.
نسخههایی که در کتابجم میبینید از انتشارات فنی ایران و با چاپ گلاسه منتشر شدهاند. در صفحه هر کتاب میتوانید اطلاعات کامل، قیمت روز و موجودی بهروز را ببینید.
برای انتخاب نسخه مناسب، به کیفیت چاپ تصویرها و اندازه حروف توجه کنید. کتابی که تصویرهایش واضح و رنگهایش درست باشد، تجربه خواندن را برای کودک لذتبخشتر میکند.
پولت بورژوا و کتابهای مشابه برای کودکان
اگر کودک شما فرانکلین را دوست دارد، احتمالا از کتابهای تصویری دیگری که درباره احساسات و مهارتهای زندگی هستند هم لذت میبرد. برای پیدا کردن آنها میتوانید به فهرستهای موضوعی سر بزنید: کتابهای تصویری برای داستانهای مصور کودکان، آموزشی و مهارتهای زندگی برای کتابهایی که به رشد اجتماعی و عاطفی کودک کمک میکنند، و قصه و افسانه برای داستانها و قصههای شبانه.
کتابهای پولت بورژوا در کنار این کتابها، یک کتابخانه کوچک و متنوع برای کودک میسازند که هم سرگرمش میکند و هم به رشدش کمک میکند.
چرا کتابهای پولت بورژوا ماندگار شدهاند؟
چند دهه از انتشار نخستین داستان فرانکلین میگذرد، اما این کتابها هنوز هم خوانده میشوند. راز این ماندگاری در سادگی و صداقت آنهاست. کودکان در هر نسل همان ترسها، همان حسادتها و همان شادیهای کوچک را تجربه میکنند و فرانکلین آینه همین تجربههاست.
دلیل دیگر، احترامی است که پولت بورژوا به کودک میگذارد. او کودک را موجودی کامل و توانا میبیند که میتواند احساساتش را بشناسد و تصمیم درست بگیرد. این نگاه، کتابها را از کتابهای پندآموز خشک متمایز میکند.
دلیل سوم هم کیفیت هماهنگ متن و تصویر است. کم پیش میآید یک مجموعه کتاب کودک اینقدر یکدست و منسجم باشد. هر کتاب فرانکلین را که باز کنید، همان دنیای آشنا و امن را پیدا میکنید.
کتاب پولت بورژوا؛ هدیهای مناسب برای کودک
کتابهای فرانکلین برای هدیه دادن هم انتخاب خوبی هستند. اندازه مناسب، تصویرهای رنگی و موضوعهای آشنا باعث میشود کودک از همان لحظه اول با کتاب ارتباط بگیرد. میتوانید متناسب با شرایط کودک داستان را انتخاب کنید؛ مثلا برای کودکی که خواهر یا برادر تازهای پیدا کرده، «فرانکلین و نوزاد» و برای کودکی که تازه به مهدکودک رفته، «فرانکلین و دوست جدیدش».
هدیه دادن مجموعهای از چند داستان هم ایده خوبی است، چون کودک میتواند هر شب یکی را انتخاب کند و کم کم به کتاب خواندن عادت کند.
نگاهی نزدیکتر به چند داستان فرانکلین
برای اینکه بهتر بدانید هر کتاب چه چیزی به کودک میدهد، چند داستان را کمی دقیقتر مرور میکنیم. این مرور به شما کمک میکند کتاب مناسب را برای لحظه مناسب انتخاب کنید.
پتوی آبی و احساس امنیت
بیشتر بچهها یک وسیله محبوب دارند: عروسک، بالش یا پتویی که بدون آن خوابشان نمیبرد. در این داستان فرانکلین پتوی آبیاش را گم میکند یا نگران است که دیگران وابستگیاش را مسخره کنند. کتاب با مهربانی نشان میدهد که این وابستگی طبیعی است و هر کودکی در زمان خودش از آن عبور میکند. پدر و مادرها هم با خواندن این داستان یاد میگیرند به جای عجله برای جدا کردن کودک از وسیله محبوبش، به او زمان بدهند.
کاشتن درخت و یاد گرفتن صبر
بچهها دوست دارند نتیجه کارشان را فورا ببینند. داستان کاشتن درخت به آنها نشان میدهد که بعضی چیزها زمان میبرند و باید هر روز به آنها رسید. آب دادن، مراقبت و انتظار، مفهومهایی هستند که کودک از دل این ماجرا میگیرد. اگر حیاط یا حتی یک گلدان کوچک دارید، بعد از خواندن کتاب با کودک دانهای بکارید و هر روز رشدش را با هم ببینید.
دروغ و سنگینی آن
داستان دروغ یکی از پرکاربردترین کتابهای مجموعه است. فرانکلین برای اینکه پیش دوستانش جلوه کند، حرفی میزند که درست نیست و بعد گرفتار پیامدش میشود. کودک در این داستان میبیند که دروغ چطور آدم را در موقعیت سخت قرار میدهد و راست گفتن، با همه سختیاش، چه سبکی و آرامشی میآورد. نکته زیبای کتاب این است که دوستان فرانکلین او را طرد نمیکنند و فرصت جبران به او میدهند.
قهرمان واقعی
بچهها معمولا قهرمان را کسی میدانند که قویتر، سریعتر یا مشهورتر است. این داستان تعریف تازهای از قهرمانی ارائه میدهد: کسی که در لحظه درست به دیگران کمک میکند، حتی اگر کارش کوچک به نظر برسد. این پیام برای کودکانی که خودشان را با دیگران مقایسه میکنند بسیار دلگرمکننده است.
بیحوصلگی و خلاقیت
بیحوصلگی یکی از رایجترین شکایتهای کودکان است. در این کتاب فرانکلین روزی را تجربه میکند که هیچ چیز برایش جالب نیست. کم کم با کمی فکر و کمک دیگران، راههای تازهای برای سرگرمی پیدا میکند. این داستان به کودک یاد میدهد بیحوصلگی میتواند شروع یک بازی یا ایده تازه باشد.
نوزاد تازه و دوست تازه
آمدن یک نوزاد به جمع، برای کودک هم شادی است و هم نگرانی. او میترسد توجه بزرگترها کم شود یا جایش تنگ شود. داستان نوزاد این احساسهای متناقض را به رسمیت میشناسد و نشان میدهد کودک بزرگتر چطور میتواند نقش تازهای پیدا کند و به نوزاد محبت کند. داستان دوست جدید هم درباره تازهواردی است که با بقیه فرق دارد؛ فرانکلین اول دودل است، اما کم کم میفهمد تفاوت میتواند دوستی را جذابتر کند. این دو کتاب برای خانوادهها و کلاسهایی که با تغییر روبهرو هستند، همراه خوبیاند.
شلختگی و نظم
اتاق بههمریخته، اسباببازیهای پخششده و وسایلی که گم میشوند، صحنه آشنای خیلی از خانههاست. در این داستان فرانکلین آنقدر وسایلش را نامرتب نگه میدارد که دیگر چیزی را پیدا نمیکند. کتاب بدون سرزنش نشان میدهد که نظم کار را آسانتر میکند و میتواند حتی سرگرمکننده باشد.
نقش کتابهای تصویری در رشد کودک
کتابهای تصویری مثل داستانهای فرانکلین فقط برای سرگرمی نیستند. پژوهشگران حوزه کودک بارها گفتهاند که بلندخوانی منظم برای کودک خردسال، دایره واژگان او را گسترش میدهد، دقت و تمرکزش را بالا میبرد و پیوند عاطفی او با والدین را محکمتر میکند. وقتی کودک هر شب کنار پدر یا مادرش مینشیند و داستانی میشنود، خواندن برایش به تجربهای گرم و خوشایند تبدیل میشود.
داستانهایی که شخصیت ثابت دارند، مزیت دیگری هم دارند. کودک با شخصیت آشنا میشود، او را دوست خودش میداند و با هر کتاب تازه، دوباره به همان دنیای امن برمیگردد. این تکرار برای کودکان خردسال لذتبخش و آرامشبخش است و انگیزه آنها برای خواستن کتاب بعدی را بیشتر میکند.
همچنین کتابهایی که درباره احساسات حرف میزنند، به کودک واژههایی برای بیان حالش میدهند. کودکی که میتواند بگوید «مثل فرانکلین میترسم» یا «حوصلهام سر رفته»، قدمی بزرگ در شناخت خودش برداشته است.
پرسشهای پرتکرار درباره پولت بورژوا
پولت بورژوا اهل کدام کشور است؟
او نویسنده کانادایی است و داستانهای فرانکلین را در کانادا نوشته است.
تصویرگر کتابهای فرانکلین کیست؟
تصویرهای این مجموعه کار برندا کلارک، تصویرگر کانادایی، است.
کتابهای فرانکلین برای چه سنی مناسب است؟
بیشتر برای کودکان سه تا هشت ساله؛ کوچکترها با بلندخوانی بزرگترها و بزرگترها با خواندن مستقل.
آیا داستانهای فرانکلین را باید به ترتیب خواند؟
نه، هر داستان مستقل است و میتوانید بر اساس نیاز و علاقه کودک هر کدام را جداگانه انتخاب کنید.
پولت بورژوا غیر از فرانکلین کتاب دیگری هم دارد؟
بله، او کتابهای دیگری هم برای کودکان نوشته است، اما شناختهشدهترین اثرش در جهان و در ایران مجموعه فرانکلین است.
چاپ گلاسه چه مزیتی دارد؟
کاغذ گلاسه رنگ تصویرها را زندهتر نشان میدهد و در برابر استفاده مکرر کودک مقاومتر است.
جمعبندی و خرید کتاب پولت بورژوا
پولت بورژوا با خلق فرانکلین، دوستی مهربان و آشنا برای میلیونها کودک ساخت. داستانهای او با زبانی ساده و تصویرهایی گرم، به کودکان کمک میکنند احساساتشان را بشناسند، اشتباه کنند و یاد بگیرند و در دنیای دوستی و خانواده جای خودشان را پیدا کنند. اگر دنبال کتابی هستید که هم کودک را سرگرم کند و هم گفتوگوی خوبی میان شما و او راه بیندازد، داستانهای فرانکلین انتخاب مطمئنی است. نسخه چاپی کتابهای پولت بورژوا را با قیمت روز و موجودی بهروز در کتابجم ببینید و آنلاین سفارش دهید.